Văn Nguyễn Hoàng Sơn 1 - VAN-HOC DALAT

Văn  Nguyễn Hoàng Sơn

Nguyễn Hoàng Sơn  - (bấm hình xem thêm)
     
Mục Lục


14 Juillet

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình nhớ hồi nhỏ học trường tây, có lẽ mình mê nhất là giờ sử địa (histoire géographie) của một ông Tây không nhớ tên. Ông này say mê kể về La Révolution, Liberté, égalité et fraternité, nào nhóm Jacobins, nhóm Sans-culottes, nào Robespierre với La terreur... Ông ta say mê kể tác giả bài La Marseillaise, Rouget de Lisle, làm bài hát này để động viên các người yêu nước lên đường tòng chinh, đánh quân Đức xâm chiếm hai vùng Alsace, Lorraine, bị chặt đầu mà tây gọi là La guillotine, lấy tên của ông bác sĩ Guillotin, người đề nghị dùng máy chém do ông Antoine Louis sáng chế mà người dân thường gọi "la louisette".

Ông Tây mê kể đến nổi sùi bọt mép, văng nước miếng. Mình nhớ ông ta bắt cả lớp đi xem phim Waterloo đang chiếu ở rạp Ngọc Lan, rồi để ông khảo bài. Coi phim phụ đề tiếng Việt, đọc chữ được chữ mất mà ông Tây cứ hỏi mấy ông tướng của Napoleon tên gì thì bố thằng tây nào biết nên cả lớp im lặng như sau cách mạng mùa thu. Ông tây xì nẹc la lối om sòm khiến mình ghét Tây từ dạo đó.

Có lẽ cuốn sách Les Misérables của Victor Hugo đã giúp mình hiểu lý do về cách mạng 1789 của Pháp hơn là những bài giảng của ông Tây trong lớp. Một người vượt ngục hoàn lương, nhưng vẫn bị chính quyền lùng kiếm nên chỉ có làm cách mạng thì mới thay đổi cuộc đời của mình như 3 chữ Liberté, égalité et fraternité.

Bên Tây, ngày này 14 juillet, dân chúng ăn mừng, khắp phố, tối đến có các buổi dạ vũ ngoài đường gọi Bal Populaire hay mấy trụ sở cứu hỏa cũng tổ chức Bal des pompiers. Họ hay mời ban nhạc kèn đồng (fanfare) của trường mình chơi nên nếu ở Paris thì mình hay đi theo. Thường thường thì ngày đó hay mưa, buổi sáng tổng thống Pháp dự lễ duyệt binh trên đại lộ Champs Elysees, cạnh Khải hoàn môn được hoàng đế Napoleon cho xây để kỷ niệm trận đánh Austerlitz, ngày 2/12/1805 mà người ta còn gọi la bataille des trois empereurs (pháp, áo và Nga Sô), may là Anh quốc trốn đánh trận này nếu không thì sẽ không còn quân để đánh trận Waterloo sau này thì nước Pháp chắc sẽ giàu mạnh hơn nay. Vào ngày 2/12 mỗi năm vào đúng 5:00 chiều thì người ta đứng trên đại lộ Champs Elysees, đúng hơn là ở Jardin des Tuileries thì sẽ thấy mặt trời lặn phía sau Khải hoàn môn, phía vùng La Defense, Nanterre. Có lẽ ông Tây dạy sử địa nói nhiều về trận đánh này vì Napoleon thắng oai hùng chớ không thua te tua như ở Waterloo. Đa số dân tây vẫn tin là Napoleon thắng trận này. Khi mình viếng nước Bỉ thì việc đầu tiên là chạy đến thăm địa điểm của trận đánh lịch sử này và Bastogne, nơi mà quân đội đồng minh đã đánh sống chết với quân đội Đức trong đệ nhị thế chiến.

Ông Tây hay kể về Marianne, nữ thần tự do của nền cộng hoà Pháp khiến khi sang Tây mình phải bò ra Place des Nations để xem bức tượng của nữ thần này. Vào lớp, ông ta thao thao kể về Maximilien Robespierre, một luật sư có tài hùng biện, thuộc nhóm Jacobins, sau này nắm chính quyền, dùng máy chém chặt đầu mấy chục ngàn người ngay cả tác giả bài La Marseillaise mà người ta gọi giai đoạn Thanh trừng (La Terreur). Ai mà lộn xộn là đem lên đoạn lầu đài chém. Mình không hiểu sao ông Tây lại khen ông Robespierre, bảo không có ông này thì cách mạng sẽ mất đi dấu ấn của nó.

Ông ta bảo Égalité vì lần đầu tiên dân hạ cấp Sans-culottes được ngồi chung với dân quý tộc, trưởng giả. Ngày xưa, dân quý tộc Âu châu hay bận culottes, loại quần ngắn, mang vớ cao còn dân bình dân thì bận quần dài (pantalon) nên được gọi Sans-culottes mà dạo đó mình cứ tưởng dân Tây nghèo không có quần đùi (culottes) bận như người Việt thời xưa, kiểu Trần Minh Khố chuối. Nhóm Jacobins này còn được gọi là Montagnards vì khi vào họp, họ hay ngồi khu có ghế cao. Dạo đó mình cứ lộn với người Thượng nên cứ ngơ ngơ ngáo ngáo nghe ông Tây giảng. Người Việt Nam Mới là Jacobins. Ngu chi mà ngu lạ.

Ông ta còn nói cách mạng 14/7 chỉ là khởi đầu cho những cuộc cách mạng sau này như Cách mạng Âu Châu 1848, La Commune 1871 dẫn đến cách mạng thành công của giai cấp vô sản ở Nga năm 1917. Nội ông Robespierre không, đã chém trên 17,000 cái đầu, là mình nghe đã khiếp, ông Tây lại bồi thêm mấy cuộc cách mạng khác khiến mình đã ngu đâm ra khờ. Cũng may, còn nhớ lỏm bỏm nên khi qua Tây cũng hiểu chút ít khi tây nói chuyện.

Mình hay thắc mắc là sau khi cách mạng thành công thì nước Pháp bị cuốn vào La Terreur. Không những tại Pháp mà ngay tại Nga với Stalin hay những nước nào có cuộc cách mạng là vị chi sẽ có thanh trừng, chỉnh lý như VNCH năm xưa, sau khi quân đội đảo chánh lật đổ ông Diệm thì bao nhiêu cuộc chỉnh lý liên tục đến khi ông NCK lên, đem ra bắn Tạ Vinh thì mới êm ấm một chút. Các cuộc biểu tình, bạo động vẫn tiếp diễn nhưng do Hà Nội chủ mưu phía sau.

Cuối cùng ông Robespierre bị chém đầu rồi nhà độc tài khác, ông Bonaparte lên nắm quyền rồi chơi luôn vai hoàng đế. Bao nhiêu người chết để lật đổ chế độ quân chủ để rồi quỳ lạy trước hoàng đế Napoleon.

Ông này lại vác lính đi chinh phạt khắp nơi, độ trên 500,000 chết bỏ xác ở các nước khác rất nhiều, dẫn đến sự suy yếu của đế quốc Pháp và bị Anh quốc qua mặt. Vào thế kỷ 19, dân số của Pháp tương đương nước Nhật nhưng can qua đã giết biết bao binh lính Pháp mà ngày nay dân số Pháp thua gấp đôi dân số Nhật Bản.

Mình hay tự hỏi là tại sao các cuộc cách mạng đều phải giết kẻ đối lập.

Nước Pháp, chém đầu ông vua Louis 16 và bà vợ Marie Antoinette, hay chơi trò cô bé chăn cừu ở cung điện Versailles, ai ngờ đám nông dân mà bà ta muốn tìm hiểu đời sống theo trường phái lãng mạn thời đó, đã đem bà ra chém đầu. Họ kêu gọi, nhân danh dân bần cùng để thay đổi xã hội công bằng, bình đẳng Liberté, égalité et fraternité. Để rồi nhân danh 3 cái danh nghĩa này, họ giết người. Ông Rick Santorum, ứng cử viên Cộng Hoà năm 2012 có nói đến tình trạng hỗn loạn, thiếu vắng thượng đế của những năm tháng cách mạng lật đổ nền quân chủ đã đưa đến tình trạng khủng bố (la terreur) và ông nhấn mạnh nếu Hoa Kỳ đi theo vết chân của ông Obama sẽ dẫn đến tình trạng ấy vô hình trung ông ta lập lại những gì mà các sử gia về gia đoạn 1794 sẽ lập lại trong tương lai.

Ông Santorum nói khá chí lý, vì khi con người không sợ bị trừng phạt bởi một đấng tối cao nào thì họ như con thú tranh mồi, sẽ giết đồng chủng nếu lo sợ bị mất. Sau khi mất nước, cộng đồng người Việt hải ngoại lâm vào tình trạng hỗn loạn, vô luật lệ. Họ đổi lỗi cho nhau làm mất nước, không ai nghe ai, chửi bới đánh đấm, nhiều người bị sát hại. Trẻ thì không nghe già, già thì chửi trẻ là mất gốc. Quay đi quay lại, vì không biết tranh luận nên cứ chụp nón cối cho nhau. Ai cũng kêu gọi hợp tác với nhau dưới sự lãnh đạo của họ dù không có tài cán gì cả.

Hai phong trào Occupy Wall Street và TEA Party nổi lên cùng một thời điểm khiến các sử gia lo ngại sẽ tái diễn những bạo động của những năm thời Robespierre cầm quyền nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế đã dập tắc ngọn lửa cách mạng. Ngược lại, ở Trung Đông thì ngày nay ta thấy tình trạng hổn loạn ở Syria, Iraq, Libya,..., nhưng cường độ tàn khốc hơn thời Robespierre.

Juillet 1979, chỉ thay đổi về mặt chính trị còn về mặt xã hội vẫn như xưa. Có lẽ cuộc cách mạng này đánh dấu khởi đầu cho cuộc cách mạng công nghiệp, biến các quốc gia Âu châu từ nền văn minh canh nông sang nền văn minh công nghiệp. Thay vì các gia đình quý tộc, vua nắm chính quyền thì nhường lại cho nhóm giàu có, chủ hãng xưởng. Thay vì các nông dân bị bóc lột bởi giới quý tộc thì nay con cháu họ bị bóc lột sức lao động trong các nhà máy để làm giàu cho giai cấp mới, kỹ nghệ gia. Tương tự như cuộc nội chiến Hoa Kỳ là giới công nghiệp muốn nắm chính quyền thay vì các đại điền chủ miền Nam, nô lệ chỉ là cái cớ vì thời đó có nhiều điền chủ da đen sở hữu nô lệ ngay cả nô lệ da trắng.

Ở Pháp các chính trị gia, đa số thuộc các gia đình có tiếng tăm giàu có.

Mình nhớ dạo sang Tây thì đã thấy ông Jacques Chirac mà đến 40 năm sau, vẫn thấy ông ta tuy đã về hưu nhưng vẫn ở phía sau hậu trường chính trị của Pháp. Có lẽ cuộc cách mạng 1789 chỉ giúp được một quốc gia độc nhất trên thế giới thể hiện Liberté, égalité et fraternité, là Hoa Kỳ. Tuy không hoàn toàn lắm nhưng tất cả mọi người từ nhiều tầng lớp, nam nữ chủng tộc, màu da,.., đều có một cơ hội để tạo dựng được giấc mơ của mình. Liberté, égalité et fraternité không thể nào giúp một anh chàng da đen gốc Phi châu, anh rệp gốc trung đông hay anh da vàng ở Pháp, có thể một ngày trở thành tổng thống như ông Obama. Ước gì mình gặp lại ông thầy Tây dạy sử để hàn huyên chuyện đời xưa và nay.


Về đầu trang



1 Sự Kiện 2 Lối Nhìn

Nguyễn Hoàng Sơn

Về Việt Nam, đọc báo thấy một anh tài xế chở hành khách trên Đèo Chuối gần Bảo Lộc, xe đứt thắng nên đã để xe lao vào vách núi để tránh cho lọt xuống hố. Nghe nói có vài người bị thương nếu lao xuống hố thì chắc chết hết. Báo chí khen anh tài xế là anh hùng và đề nghị chính quyền tặng thưởng anh ta chức vị Tài xế Nhân Dân Anh Hùng chi đó. Xứ mình hình như thích đặt tên anh hùng, người mẹ anh hùng, người nông dân anh hùng,..., đại loại các gì cũng ghép anh hùng.

Ngược lại ở Mỹ, có một ông tài xế kinh nghiệm lâu năm, lái xe bị hư sao khiến xe đâm vào núi gây tai nạn, sau khi điều tra thì người ta biết thắng xe không được bảo trì theo thời hạn nên gây ra tai nạn. Thay vì khen thưởng người tài xế anh hùng như ở Việt Nam, người ta truy tố ông tài xế ra toà về tội bất cẩn, vô trách nhiệm, biết thắng mòn nhưng vẫn tiếp tục chạy.

Có một ông bố, đang kiếm việc nên tìm cách tiếp thị, viết tấm giấy, nói cần việc làm để mua sữa cho con thì bị chỉ trích làm mất sĩ diện, trường đại học,..., khiến anh ta về quê để trốn tai tiếng. Có lẽ vì vậy cặp đôi trẻ mà mình gặp ở Đà Lạt, chưa muốn cưới nhau trong khi giúp nhau bán mì quảng và bún cá vì không tìm được việc với hai cái bằng cử nhân.

Bên mỹ thì có một cô 28 tuổi, tên Carrie Kemeling, đứng ở góc đường ở thành phố Buffalo, tiểu bang New York, đưa cao tấm bảng: "Not Homeless but Hungry for Success!! Take a resume". Cô ta phát resume của mình để xin việc, không muốn ăn lương thất nghiệp. Không biết đến nay, có kiếm được việc chưa nhưng dư luận thì khen, có người cho tiền nhưng cô không nhận, chỉ muốn có công ăn việc làm.

Nhớ cô bé Malala, người Pakistan, kêu gọi cho phụ nữ được quyền đi học nên bị nhóm quá khích Hồi Giáo bắn trọng thương sau phải đưa sang Anh quốc chữa trị và tiếp tục học, sau đó đoạt giải Nobel Hoà Bình. Ai nấy đều vỗ tay, ca ngợi, gọi là thần đồng, tuổi trẻ tài cao.

Tuần trước, trong một buổi ra mắt sách, hội thảo của nhóm Cánh Buồm ở Hà Nội thì có một em bé 14 tuổi, phát biểu: “… Con không có tính từ nào khác nên con phải dùng tính từ này, là giáo dục Việt Nam bây giờ con thấy là quá ‘thối nát’ rồi. Mà suốt bao năm qua các vị cải đi, cải lại, cải tiến, cải lùi mà nó vẫn không thay đổi được kết quả gì cả…. Giáo dục Việt Nam không cần cải cách gì nữa, giáo dục Việt Nam cần được cách mạng. Đó mới là điều các vị trong Bộ Giáo dục nên làm. Còn nếu bây giờ các vị không làm thì đến khi nào con thành Bộ trưởng Bộ Giáo dục con sẽ làm..." Thấy dân cư mạng ở Việt Nam, nói là chắc người lớn mớm cho em bé nói,... Người ta không tin một em bé 14 tuổi ở Việt Nam có thể suy nghĩ được như vậy nên mình cảm thấy buồn là người ta mất tin tưởng ở thế hệ mai sau. Một xã hội bị tinh thần Khổng giáo mà ngày nay cả thế giới chả ai thèm chú ý, Trung Hoa cho xây dựng bao nhiêu viện Khổng Tử trên thế giới nay phải đóng cửa, ngoại trừ VN thì hồ hởi bắt dân nộp thuế để xây Văn Miếu. Đầu óc nô lệ vẫn còn dù đất nước đã độc lập từ 1945 đến nay.

Nước Triều Tiên ký hiệp định ngưng bắn năm 1953 còn Việt Nam ký Hiệp định Geneva năm 1954. Cả hai nước đều bị chia đôi, phía Bắc theo chủ thuyết Cộng Sản còn phía Nam theo thể chế Tự Do. Cái may của Triều Tiên là miền nam là bán đảo, chỉ có biển hai bên nên quân đội Bắc Triều Tiên khó xâm nhập ngoại trừ phải tràn qua bãi mìn ở biên giới và có 28,000 binh lính Mỹ đóng quân. Trong khi Việt Nam thì quân đội Cộng sản theo đường mòn HCM qua Lào và Kampuchia để đánh phá miền Nam sau Hiệp định Geneva mà bom thả không ngăn trở được.

10 năm sau có 90,000 người Nam Hàn sinh sống tại Việt Nam và cũng độ 10,000 người Việt sống ở Nam Hàn. Sự khác biệt là người Nam Hàn làm chủ ở Việt Nam trong khi người Việt làm công nhân, ô sin ở Nam Hàn.

Lợi tức quân bình hàng năm của người Việt là độ $1,000/ người trong khi người Nam Hàn làm trung bình gấp 25 lần người Việt.

Về Việt Nam thì nghe bạn bè hay người quen nói về hưu, muốn qua Mỹ sống cảnh già trong khi việt kiều ở hải ngoại lại mon men đòi về hưu ở Việt Nam. Người ở Việt Nam cho con đi du học rồi trả tiền cưới vợ lấy chồng giả để được ở lại, để khi có giấy tờ thì làm giấy bảo lãnh cho cha mẹ sang hưởng già còn dân bên này thì mon men tính về VN, vì quê hương là chùm khế ngọt.

Hôm qua, mụ vợ bắt mình nghỉ tập võ vì có mời mấy người bạn đến ăn cơm nhân tiện có cô bạn cũ từ Houston sang chơi. Ngồi nói chuyện với cặp vợ chồng khiỉ quen từ hướng đạo. Hai vợ chồng này đồng tuổi khỉ nên nằm duỗi mà ăn. Hai vợ chồng có làm ăn ở VN qua trung gian em út. Họ gửi thuốc tây về cho cô em bác sĩ bán rồi mua đất đai, làm ăn tính sau này về VN dưỡng già. Họ mất mấy năm để xây dựng cái trạm xăng, nghe nói nội tiền bôi trơn không cũng lên đến $400,000.00. Cây xăng phát triển, lợi nhuận từ một năm nay là gần $100,000.00. Tháng tới họ về để bán cây xăng, đem tiền về Mỹ. Hỏi lý do, họ nói không đâu sống sướng như Cali.

Con cháu họ sẽ không về VN. Em của họ làm ăn giàu có, lợi tức hàng ngày trên $1,000.00 nhưng thấy họ cứ làm việc thấy cực quá. Vác tiền về Cali, mua vài căn nhà cho thuê, thoải mái cuộc đời.

Ở Cali, nhà mình mua gạo của Thái Lan hay Mỹ ăn thay vì gạo Việt Nam mặc dù VN là nước đứng thứ nhì trên thế giới về xuất cảng gạo. Không hiểu tại sao mà gạo Việt Nam không ngon. Về Việt Nam, ăn gạo tại Việt Nam cũng rất dở nên tò mò kiếm tài liệu đọc.

Được biết hàng năm Thái Lan đứng đầu thế giới về sản xuất gạo với 8.5 triệu tấn, Việt Nam có 6.5 triệu tấn mà Thái Lan xuất cảng gạo thu được $4.42 tỷ so với Việt Nam $1.5 tỷ, coi như 1/3 của Thái Lan. Lý do là gạo của Thái Lan ngon còn gạo Việt Nam bán được vì rẻ. Từ khi đổi mới, khuyến nông, đưa vụ ba vào trồng, ngắn ngày nhưng năng suất cao, chất lượng của gạo không tốt. Không tận dụng sử dụng phù sa, đất đai không được nghỉ ngơi nên lúa không khá, lại phải xịt thuốc sâu, phân bón,...

Người Việt chưa có chiến lược toàn cầu, đầu óc chỉ tư duy kiểu mì ăn liền.

Kampuchia và Miến Điện sẽ bỏ rơi chúng ta trong tương lai gần đây hay Ấn Độ, Pakistan,.. Thêm cái TPP sắp đến thì Việt Nam chỉ có đi ăn mày thế giới. Chỉ mới đứng thứ hai về bán gạo cho thế giới lại bán rẻ với giá 1/3 so với gạo Thái Lan. Vào Costco, không thấy bán gạo Việt Nam, chỉ có gạo Thái Lan, Ấn Độ, Nhật,... Có một cán bộ cao cấp tuyên bố Việt Nam sẽ là Nhật hay Nam Hàn trong tương lai nhưng với tư duy mì ăn liền thì câu trả lời sẽ sinh ra toàn mì gói hay phở gói cộng bột ngọt.


Về đầu trang



2 5

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước, HMS báo cho biết là đang sửa lỗi chính tả và các từ hơi tục tục trong những bài viết của mình đến bài "Khu Hoà Bình" khiến mình thấy là lạ. Cô nàng là tổ trưởng của Mái Ấm Văn Học. Mình có gặp cô nàng một lần, nói chuyện sơ sơ vì khi mình vào Văn Học thì cô ấy đã rời trường. Cô nàng chăm sóc diễn đàn như vườn hoa, có con sâu nào thì lấy ra, rất tốn thì giờ. Nếu sâu nhiều quá thì cô nàng không dám mang về trồng.

Không ngờ đã 2 năm từ khi nhận điện thư của CNA, báo tin có nhận tin tức của Phi Liên Sô, Hùng Con Cua, người đẹp fao câu,..., những tên và ả mà có thời đi chơi với nhau khi học Văn Học. Bao kỷ niệm của thời mới lớn được chôn vùi trong ký ức bỗng như con Phượng hoàng, vùng dậy trong ánh thái dương của hoàng hôn của đời người, nên mình viết kể cho CNA. Ai ngờ nhóm Văn Học lại bỏ lên trang nhà của Mái Ấm Văn Học rồi những kỷ niệm xưa như dòng suối bị lấp lại như trong cuốn "Manon des sources" của Marcel Pagnol, được khơi mở lại sau 40 năm nên các kỷ niệm một thời, tuần tự chảy về và mình cứ tiếp tục viết, càng viết thì càng nhớ. Hôm trước vào trang nhà Văn Học, thấy danh sách của mấy bài viết làm thất kinh dù chỉ có một nửa được đăng.

Cũng nhờ mình viết mà có nhiều tên hay ả xông xáo viết, kể chuyện đời xưa. Những mẫu chuyện như những mảnh vỡ của bức tranh, từ từ được chấp nối, khiến mọi người tìm lại được một khung trời kỷ niệm tưởng rằng đã quên tuy không hoàn hảo. Rồi lần mò sang đám Yersin thì thấy có tên bảo là rể của Yersin nhưng gốc Văn Học nên mình báo cho tổ trưởng. Cô này lân la làm quen sau đó kéo hắn về ổ Văn Học. Hắn làm thơ, viết văn đủ trò còn kêu mình và hắn lại hợp nhau dù tuổi tác thuộc loại Tứ Hành Xung. Hắn gửi Du tu Be, cho xem cảnh con khỉ đột chọc con cọp khá vui. Mình thì không tin ba vụ tứ hành tây hành ta vì trong nhà mình, 2 vợ chồng 2 đứa con đều đại diện bốn con thú khắc tinh này nhưng vẫn sống hoà bình sinh sống dưới tài quán triệt, lãnh đạo anh minh của đồng chí gái vô vàn kính yêu. Tên này, nay về hưu nhưng vẫn ghi tên đi học thêm, cố lấy cái bằng tiến sĩ Ramen.

Cái thú là lâu lâu nhận được điện thư riêng của những diễn đàn viên thầm lặng, không muốn lên tiếng trước công chúng, nhắc nhở mình bớt phang thiên hạ. Người thì đề nghị mình nhẹ tay vì sợ thiên hạ bỏ diễn đàn. Có tên mới vừa lò đầu vào diễn đàn, kể ngày xưa đi học có để ý một cô bé, nay tình cờ tìm lại được trang nhà Văn Học thì thất kinh khi thấy hình đối tượng của hắn ngày nay như con gà mái ghẹ, thế là mình chơi 1 suất chuyện tình em về tinh khôi của hắn làm hắn đổi vé máy bay đi San Jose.

Có cô vừa mới lân la, kể ngày xưa làm chảnh ra sao thì mình phang cho chuyện tình Em Là Con Gái Trời Bắt Chảnh thế là cô nàng hết muốn đổ bánh căn. Mình báo là cuối tháng nay lên San Jose chơi thì cô nàng bảo là đi ta bà. Thôi thì không có duyên ăn bánh căn của thế hệ thứ 2 của tiệm phở Bắc Hương. Cô nàng hỏi nhạc chế để thi đua với đám hướng đạo Lâm Viên khi xửa thì mình gửi cho bài "Cái Mặt Bánh Bao", chẳng biết ai chế, có thể thằng phụ rể của mình, nay sinh sống ở VN. Đội cô nàng về nhất nhờ bài này. Cô nàng kêu là sẽ đãi ăn bánh căn rồi nghe mình lên San Jose thì im lặng. Đúng là con gái nói có là không...

Nói tới phở Bắc Hương thì lại nhớ đến tên hàng xóm của cô này là Phước, tiệm in Lâm Viên. Mình nhớ hắn tên Nguyễn Văn Phước nhưng nay thấy hắn tự xưng là Phước Đức. Mình đoán hắn nghĩ Phước chưa đủ bồi thêm chữ Đức, mai mốt hắn muốn sống lâu chắc thêm chữ Thọ thành Phước Đức Thọ. Không biết hắn còn nhớ mình không, vì tên Lô Xuân Luyến rủ mình tập Nhu đạo với hắn mà ngày nay thì chả nhớ gì về những đòn nhu đạo khi xưa. Lại có tên chơi thêm trò đổi tên mới tự xưng Trần Văn Bá. Kinh hoàng! Nghe tên xưa chưa chắc đã nhận ra, nay đổi tên thì có trời mới thấu.

Có cô thì kể ai viết thư tình học trò, cô nàng đem trả lại còn xưng chị kêu chú em ráng học đi, thế là phang cho một bài Cô Bé Áo Nâu. Có tên nói là ăn uống để giảm 50 cân anh thế là mình thêm suất chuyện tình nhịn ăn của hắn khiến hắn điên tiết lên viết một bài về mình nhưng hắn quá nhẹ tay nên chỉ như hạt bụi. Hắn quên mình đã từng sống ở chợ Đà Lạt, giang hồ khắp 4 bể, mặt mình cứ trơ trơ như hải quan ở phi trường Tân Sơn Nhất. Mụ vợ mình kể là ghét cái mặt mình khi mới quen, vào nhà mụ ấy, cứ kéo ghế ăn cơm. Cả nhà vì phép lịch sự nên mời, mình thì hỏi "có cay?", nhà mụ nói cay thế là mình ngồi xuống ăn. Lần sau hỏi có cay ? Thì trả lời không thì mình cũng kéo ghế xuống ăn. Đẹp trai không bằng đen mặt. Được vợ hay không thì tính sau, cứ ăn cái đã.

Người thì nhắc mình nên bỏ chấm phết, hỏi ngã, người thì kể ôm hôn thắm thiết như tây đầm thì sợ son phấn trôi chảy. Tây đầm giả bộ nghe chuyết chuyết chớ có trúng má mô mà lo với sợ hè. Con cái kêu là tàng tàng vì đưa chồng ra phi trường, thay vì ôm hôn thắm thiết như bác Hồ và bác Mao gặp Stalin, lại hát Adieu Jolie Candy. Chán mớ đời! Mình nhận thấy là khi viết, mình như defragment cái bộ nhớ của mình vì trong đầu bao nhiêu tin tức, tài liệu đã đọc, lùng bùng trong đầu nên khi viết ra thì thấy đầu óc thoải mái. DCG có la mắng thì quyết tâm, nhất trí tuyệt đối trong sạch và vững mạnh, kiên quyết không cho tư tưởng xét lại, phản động, phi sợ vợ len lỏi vào. Mình cố gắng mở rộng dân chủ cho con cái thảo luận quán triệt bài học là tốt, nhưng phải bảo đảm không chệch chủ nghĩa sợ vợ và tư tưởng người chồng nhân dân.

Nghe thiên hạ than khiến mình thương mụ vợ anh hùng vĩ đại trong lòng của mình. Mới giác ngộ câu nói mà mụ thường kêu: "Chỉ có tui mới lấy ôn thôi, chớ mấy con khác thì hắn đạp ôn đi mất 10 đời 9 kiếp rồi". Hai mươi mấy năm, chịu đựng mình từng ngày. Hôm qua có tên địa ốc gọi, nói khách hàng hắn muốn mua 4 căn nhà trên mẫu đất của mình. Hắn đang gom mua hết khu này để khách hàng xây một trung tâm chi đó, hắn đề nghị trả 7-8 lần hơn số tiền mình mua. Mình bảo gửi offer rồi nói chuyện tiếp. Mình phải dặn dò tụi hàng xóm cách thương lượng. Mụ vợ nghe bán là kêu cho xin tiền làm vườn phía sau. Nghe đến đó mình hết muốn bán. Chán mớ đời!


Về đầu trang



2035

Nguyễn Hoàng Sơn

Đọc báo thấy nói đến công ty Uber, tạo dựng một hệ thống dùng các người có xe, để chở ai muốn đi tới một địa điểm khác, nhanh và rẻ hơn taxi nhưng không để ý lắm đến khi thấy giới lái taxi bên Đức đình công thì mới đọc thêm về hiện tượng này thì mới ngã ngửa là công ty này với cách thức làm ăn sẽ thay đổi lớn thương mại, kinh tế trong tương lai của các công ty và tạo ra công ăn việc làm cho những ai thích cách làm biz kiểu này.

Công ty Google đã cho ra đời xe tự động không người lái và công ty Tesla cũng đang chế biến các loại xe này. Vì hệ thống xe kiểu Uber này sẽ ra đời nhiều hơn, rẻ nên thiên hạ sẽ dùng nhiều và sẽ không mua xe hay mỗi gia đình chỉ cần có một.

Thêm họ có thể đi chung tương tự kiểu xe lam ba bánh khi xưa để đi làm,...các loại xe sẽ chạy bằng điện, bớt khói xăng. Mọi người có thể đọc sách, làm việc trong xe, xa lộ sẽ bớt nghẹt đường. Các xe V2G (vehicle to grid) sẽ giúp giảm thiểu sự tiêu thụ điện năng. Xe tự động sẽ giảm thiểu số tử vong trên 30,000 và trên 2 triệu người bị thương trong các tai nạn xe cộ hàng năm tại Hoa Kỳ.

Hiện nay các công ty có xe van để chở nhân viên đi làm cho nhanh và đỡ phải lái nhưng khi có cái app để tìm xe kiểu công ty Uber đi chung thì sẽ trả tiền rẻ hơn,..thì người ta sẽ bớt dùng đến xe hay có hãng đã cho mướn xe 1 vài tiếng mà mình thấy trong khuôn viên đại học của UCSD được sinh viên hùn tiền mướn chiếc xe đi đâu vài tiếng. Thêm vào nếu công ty Uber sẽ dùng xe không người lái thì càng rẻ hơn. Tối đi chơi về, uống rượu không dám lái xe, nay đi chơi tha hồ uống rồi gọi xe của hãng Uber đến đón về nhà. Khoẻ re.

Khi các công ty làm ăn kiểu này sẽ dùng xe không người lái thì hết còn cần tài xế, tài xế taxi sẽ bị thất nghiệp sa thải. Công ty chỉ cần mua xe tự động và tuyển số thợ giỏi để sửa chửa các xe khi bị hư nhưng trình độ phải cao để xem các phần mềm,...

Đại loại trong tương lai các robot, các phần mềm sẽ kiểm soát làm hết những việc nặng cho loài người thì tương lai của loài người sẽ đi về đâu? Sẽ dành thì giờ đi chơi du lịch,...nhưng tiền đào đâu ra nếu không đi làm hay có việc làm.

Mình thích xem phim James Bond vì thường có những gadget mới mà vài năm sau sẽ tràn ngập thế giới. Thí dụ như cái điện thoại cầm tay của James Bond có thể làm cho xe nổ, chạy lại gần. Mỗi lần đi đâu ra, mình chỉ bấm cái app kêu xe đến chỗ mình đang đứng, mở cửa cho mình bước lên. Mụ vợ nói nhiều, nhấn cái nút, có cánh tay bịt mồm đồng chí gái vô vàn kính yêu trong suốt thời gian về nhà. Hề hề hề....

Mình hơi lo cho thế hệ con mình và cháu mình sau này nên tìm hiểu thêm về những gì tương lai sẽ xảy ra. Những năm 70 của thế kỷ trước, trung bình công việc cần nhất là thư ký đánh máy nhưng ngày nay máy điện toán đã xoá bỏ hết loại công việc này. Ngay bác sĩ còn có thể là thừa vì máy móc sẽ thay thế chuẩn bệnh.

Người bệnh ở nhà có thể được chẩn bệnh qua internet với healthtab chỉ có khi bị mổ,...thì mới cần vào nhà thương. Instacart cho người đi mua đồ ăn khỏi cần đến chợ, Airbnb khi đi chơi hay ở đâu tạm vài tuần, Upcounsel cho luật sư,...

Vấn đề là không biết thế giới sẽ khai mở, sáng lập ra những nghề mới nào. Công ty Amazon trả lương cho những người viết review 1 xu một bài, Mỹ gọi là mechanical turks, phải viết 100 bài mới được một đô la. Mình thấy lạ là có nhiều người rảnh, viết review về các product trên mạng thì khám phá ra nghề mechanical turk này.

Người ta tiên đoán là năm 2035 là ngân quỹ của an sinh xã hội Hoa Kỳ sẽ cạn và lo ngại vì không biết chính phủ sẽ lấy tiền đâu mà trả cho người hưu trí. Người ta tính đổ đồng ngày nay một người về hưu có chưa đến $25,000.00 trong các trương mục, quỹ tiết kiệm hay hưu trí cho nên họ phải dựa vào tiền an sinh xã hội. Quốc hội Hoa Kỳ đều biết rõ nhưng không ai muốn thất cử nên không ai dám lên tiếng, cải tổ chương trình này.

Ông Obama ký sắc lệnh cho người di dân lậu được quyền khai lý lịch chuẩn bị cho cuộc hợp thức hoá hoàn cảnh của họ. Đảng Cộng Hoà la hét, gào kêu ông Obama là phát xít độc tài nhưng rồi cũng câm mõm vì ai cũng biết là hợp thức hoá dân ở lậu thì họ sẽ phải đóng thuế, đóng tiền an sinh xã hội để nuôi đám Mỹ trắng già và bớt gửi tiền về quê nhà.

Gần đây chính quyền Obama có cho ra chương trình MyIRA, nhằm khuyến khích dân Mỹ mua công khố phiếu cho quỹ hưu trí của mình, bảo đảm không bị mất vốn như mua các cổ phần của công ty. Mình xem tuần rồi công khố phiếu cho 30 năm chỉ có tiền lời 3.2% mà lạm phát từ mấy năm nay là 2.5%/ năm. Lấy thí dụ một người có tiền $10,000.00, bỏ vào MyIRA với lãi xuất của tuần vừa rồi là 3.2% cho 30 năm.

2015: $10,000.00 @ 3.2% cho 30 năm (360 tháng) 2045: $26,083.62 (tiền sẽ có được) Mà lạm phát là 2.5% từ mấy năm qua cho nên phải trừ: 3.2% - 2.5% =.7% Vậy nếu tính thêm lạm phát 2015: $10,000.00 @.7% cho 30 năm 2045: $12,336.03 tương đương với giá tiền ngày nay (purchasing power) Vấn đề là nếu lạm phát thời ông Jimmy Carter được tái phát cỡ 21% thì dân chúng ngọng.

Mấy năm trước, có cuộc khủng hoảng tài chánh ở đảo Chypre. Đảo này bị chia cắt làm hai, một phần thuộc về Hy lạp và một phần thuộc về Thổ Nhĩ Kỳ. Dân tình dạo mình đi viếng thằng bạn học chung khi xưa thì đa số là dân làm ruộng, chăn dê,.. Nhưng chính phủ của đảo này quyết định muốn biến đảo nhỏ này thành một Lichtenstein, Luxembourg hay Thuỵ Sĩ nên thành lập ngân hàng kiểu Thuỵ sĩ.

Dân giàu có của Nga đổ xô vào để rửa tiền nên các nông dân hay chăn cừu bỗng nhiên đổi đời, bận áo vét làm cho ngân hàng tương tự như đảo Guersey ở Ái Nhỉ Lan. Khác với Việt Nam là đang làm kỹ sư, bác sĩ thì được đi chăn bò.

Lúc có cuộc khủng hoảng tài chánh thì chính phủ nước này cấm khách hàng rút tiền ra quá 100,000 Euro thì phải. Mình không nhớ rõ chi tiết khi cuộc khủng hoảng tài chánh xẩy ra ở đảo Chypre trong khi trương mục của họ có cả tỷ hay mấy trăm triệu. Ông Putin lợi dụng cơ hội này để kéo đám có tiền của Nga theo ông ta thì hy vọng sẽ rút được tiền ra. Câu hỏi là nếu nay mai chính phủ Hoa Kỳ không có đủ tiền trả nhân viên, có thể ra đạo luật mượn tiền của dân chúng trong ngân hàng hay trong các quỹ hưu trí hay tăng thuế.

Thường thì ngân hàng Mỹ nhận tiền của khách hàng bỏ vào trong quỹ tiết kiệm $100.00 thì ngân hàng có thể cho mượn từ $800-$1,000, thời 2004-2006 thì có ngân hàng cho mượn đến gấp 20 lần. Cho nên khi dân tình đến lấy tiền thì ngân hàng không có tiền để trả dù là có FDIC bảo chứng. Mình có tên quen để $200,000.00 trong ngân hàng Indy Mac những năm 2006. Khi nghe tin ngân hàng này te tua, hắn chạy ra rút hết tiền, kêu thằng anh vợ rút tiền nhưng tên này chần chờ vì CD của hắn còn 2 tuần nữa mới hết hạn, nếu lấy ra trước sẽ bị phạt, 48 tiếng sau thì ngân hàng này bị xụp tiệm, anh hắn chạy ra lấy, chỉ được phép rút $100,000.00 còn số tiền $500,000.00 còn lại thì phải đợi.

Mấy tên làm về tài chánh dụ dỗ khách hàng, cứ kêu là khi về hưu là cần 1 triệu đô là sống thoải mái. Nếu một người có trong quỹ hưu trí $1,000,000.00 rồi về hưu.

Họ tính là sống thêm 20 năm hay là $50,000.00/ năm. Nhưng lúc họ rút tiền $50,000.00/ năm thì sẽ bị đóng thuế khoảng 25% hay là $12,500.00, còn lại $27,500.00. Tiền thuế điền trạch đóng mỗi năm ở Cali độ $5,000.00, xe cộ tính xăng nhớt cộng bảo hiểm coi như còn lại độ $18,000 - $20,000.00 để hai vợ chồng già sống. Nếu đóng thuế cao quá thì không muốn rút ra thì bị phạt vì chính phủ bắt buộc phải lấy ra khi 70.5 tuổi nếu không sẽ bị phạt 10% thêm tiền thuế lợi tức cá nhân.

Hôm trước có tên kể là về hưu ở xứ Ecuador rất rẻ, chỉ tốn $11,000.00/ năm cho 2 vợ chồng. Mình xem lạm phát của xứ này thì được biết từ 1970 đến 2015, lạm phát trung bình của xứ này là 23.23%, năm 2000 lên tới 107.87% trong 1 năm. Nếu ta lấy luật của 72; lấy 72 chia cho 23.23% thì ra 3.1 năm vậy cứ 3 năm là số tiền chi tiêu về hưu ở xứ này sẽ tăng gấp 2 hay là $22,000.00 và ba năm sau lên $44,000.00. Hai vợ chồng cuốn gói chạy về mỹ vì lỡ hứng lên 107.87% cho năm sau là hết thở.

Thành phố San Bernardino ở miền nam Cali bị phá sản vì hành chánh vơ vét, quản trị kém. Năm ngoái mình đóng thuế môn bài vì có nhà cho thuê ở thành phố này $60.00 vào cuối năm. Năm nay mình lo tùm lum trò với cái vườn thêm bà mẹ vợ mất nên quên coi giấy tờ, mình đinh ninh là hạn chót là cuối năm, ai ngờ năm nay thành phố cần tiền nên đòi thiên hạ đóng vào tháng 10 thay vì tháng 12. Mình bị phạt gấp đôi $60.00 thay vì $15.00 như các năm trước. Không ai bảo đảm là đến khi mình cần tiền là thuế đóng rất thấp. Nên nhớ thời tổng thống Eisenhower, người rất giàu bị đóng thuế 91%.

Từ ngày ông Reagan lên làm tổng thống, giảm thuế cho người giàu thì nạn thâm thủng ngân sách quốc gia xẩy ra và cứ mỗi năm bị thâm hụt. Chính phủ in tiền để trả tiền cho công chức, quân đội,.. Chỉ có thời ông Clinton là có thặng dư mấy trăm tỷ mỹ kim đến khi ông Bush con lên, đem quân đi dánh tứ xứ để làm giàu cho những công ty đa quốc gia làm nợ quốc gia chồng chất, ông ta còn chơi màn trả tiền cho mỗi gia đình $600.00 để tiêu xài thay vì dùng tiền đó xây trường học, sửa chữa cầu cống,....

Chính phủ cần tiền có thể mượn tiền của người dân để trả nợ, trả lương cho công chức,...nên có thể bắt chước chính phủ Chypre, cấm người dân rút tiền hay kinh tế có thể te tua như Á căn Đình, Venezuela,... lạm phát chạy nhanh hơn ngựa. Trên mạng tuần qua có nói là một hộp bao cao su, hiện nay ở Caracas được bán giá với giá $735.00 vì khan hiếm. Mình nhớ dạo còn ở Đà Lạt, một bao gạo hay đường mà bà cụ mua, chất kho, 2 tuần sau bán giá gấp đôi vì lạm phát trong thời Thắt lưng buột bụng của thời Kiệm Ước vào những khoảng dầu hoả gia tăng.

Nền sản xuất công nghệ của Hoa Kỳ trong tương lai sẽ được tự động hoá cho nên muốn kiếm việc chắc chắn thì con cháu mình phải học cao để có thể quản lý máy móc,...nhưng học cao đâu phải ai cũng có thể học được mà công việc lao động chân tay thì người di dân lậu thầu hết. Mình cũng không biết con cháu mình sẽ làm nghề gì. Thế hệ mình về hưu nên chắc vô viện dưỡng lão hết nên chắc cần y tá hay xa hơn là nghề làm ma chay vì dân babyboomers chết nhiều. Ngay cả ngày nay đi chợ cũng có quầy tự động trả tiền với iphone thêm siêu thị có dịch vụ giao hàng tận nhà. Vào trang nhà của siêu thị rồi đặt mua, hẹn ngày giờ giao hàng, khỏi phải lái xe đi cho mệt. Chắc lúc đó dân Mỹ to béo hơn ngày nay.

Ở Baton Rouge, tiểu bang Louisiana, có một phong trào chia thành phố ra làm 2, tạo nên thành phố St George. Các nhóm này đa số là dân da trắng, khá giả hơn đang kêu gọi xin chữ kí để trưng cầu dân ý cho mùa bầu cử sắp đến. Mình không biết sẽ được hay không nhưng khắp nước mỹ ngày nay có những phong trào tương tự đòi tự trị, chia cắt tiểu bang. Các người dân kêu là họ đóng tiền thuế nhưng vì chính sách hoà hợp hoà giải của Civil Rights nên các học sinh được sơ tán đi khắp nơi trong thành phố nên học sinh phải dậy sớm, đi xe buýt của học khu, mất thì giờ mà chẳng có dạy dỗ gì cả, họ kêu là thầy cô babysitting chớ không có educating.

Mifnh nhớ dạo sang Virginia thăm tên bạn cũ, hắn kể con hắn mỗi sáng phải dậy sớm lấy xe buýt đi rất lâu mới tới trường, chưa kể là khi bị kẹt xe. Họ nói đóng thuế để trợ cấp cho dân nghèo ở những nơi xa khu của họ sinh sống. Giới đối lập thì kêu làm như vậy sẽ đánh mất đi cuộc cách mạng quyền công dân bình đẳng, Civil Rights mà các nhà lãnh đạo da đen như bà Rosa Park, ông Martin Luther King Jr., đã tranh đấu đổi lấy cái chết để người mỹ được đề huề.

Những thập niên 60, 70 của thế kỷ 20, xã hội Mỹ bị ảnh hưởng của những cuộc cách mạng văn hoá trên thế giới, giới trẻ có cái nhìn về thế giới đại đồng, tìm trong cái tính lãng mạn cách mạng như Che Guevarra, một sinh viên Á Can Đình thuộc giai cấp khá giả, bỏ học để sang Cuba làm cách mạng, đấu tranh cho kẻ bần cùng bị chủ nghĩa tư bản bốc lột. Như một cựu đảng viên Đông Âu tuyên bố: 20 tuổi mà không theo Cộng sản là không có trái tim, 40 tuổi mà còn theo Cộng Sản là không có trí óc. Ngày này con người rút về cái võ của mình, lo cho cá nhân mình hơn là thay đổi xã hội chung quanh. Ngày nay chúng ta có bạn khắp nơi để giao lưu nên tên láng giềng không nhất thiết phải cần giao tiếp.

Ngày nay, các công ty mướn người làm bán thời gian, vài tháng,..nên không phải trả tiền cho bảo hiểm sức khoẻ. Những thập niên sau đệ nhị thế chiến, nghiệp đoàn lao động có đến 35% hội viên, đã tranh đấu giúp nhân công có tiền lương khá cao và có bảo hiểm sức khoẻ, hưu trí,...mà ta thấy Sally Field bất tử trong phim vai Norma Rae nhưng ngày nay nghiệp đoàn chỉ có 6% của số nhân công nên từ từ thế hệ con cháu của mình sẽ sống lại thời của thế kỷ 19, bị chủ bốc lột vì máy móc, robot sẽ thay thế con người trong các hoạt động. Đình công hay biểu tình, chính phủ sẽ cho robot cảnh sát ra dẹp loạn. Chán mớ đời! Nhiều khi tự hỏi: nghĩ chi cho mệt nhưng bản năng kts cũng vẫn còn lưu luyến nên hay hình dung một xã hội, tương lai, môi trường sinh hoạt của xã hội. Thời sinh viên mình rất mê các tư tưởng của ông Marshall McLuhan về một thế giới trong tương lai, ngấu nghiến mấy cuốn sách của ông ta như Gutenberg Galaxy, Global Village,...đã nói về điện toán, Internet dù www được thành lập sau khi ông ta qua đời. Cái khó là kỹ thuật ngày nay đã thay đổi cuộc sống con người quá nhanh chóng cho nên khó tiên đoán về tương lai.

Năm 2035, dân số của Nhật Bản sẽ mất đi khá nhiều vì thế hệ già sẽ ra đi. Ngày nay họ bán tả cho người già nhiều hơn là cho con nít. Dân số Trung Quốc sẽ mất đi 1/3. Hoa Kỳ sẽ cho thêm di dân nhập cư sẽ giúp đóng góp vào quỹ hưu trí của thế hệ babyboomers. Có ông thống đốc ngân hàng liên bang của Kansas, federal Reserve Bank được chia thành 12, cái chính nằm ở vùng D.C., tuyên bố là thế hệ mình đang hi sinh đời con, đời cháu để cũng cố đời bố vì Hoa Kỳ mượn tiền quá nhiều mà chưa có một khái niệm về cuộc sống trong tương lai, làm sao để trả nợ.

Một cuộc cách mạng sẽ bùng nổ hay đế quốc mỹ sẽ tàn trong thế kỷ này.

Năm nay ông cụ mình được 87 tuổi và bà cụ được 85 tuổi, đều còn minh mẫn. Mỗi sáng bà cụ đi bộ lên trường Đa Nghĩa để tập khí công còn ông cụ thì tản bộ ra hồ Xuân Hương. Năm 2035, mình sẽ được 79 tuổi hay 80 tuổi mụ nên vẫn hi vọng sẽ sống tới năm đó. Vấn đề là sẽ sống ra sao? Có đầy đủ như ông bà cụ. Mình là Obamacare của ông bà cụ. Tết năm nay ông bà cụ về quê nội ăn Tết, khi xưa mỗi lần Tết, mình được ông bà cụ lì xì ngày nay thì mình lì xì lại cho ông bà cụ để ông bà cụ muốn đi chơi với bạn đạo.

Hàng tháng mình đều chu cấp cho ông bà cụ vì ông cụ thuộc thành phần ác ôn, phản động nên không nhận tiền hưu trí gì cả của nhà nước. Mỗi lần như vậy thì dẫn theo mấy đứa con, hi vọgn su này mình về già, không có tiền, tụi nó nhớ khi xưa, sẽ bắt chước cho mình chút tiền để sống qua ngày. Thấy thương cho những thương phế binh hay những người từng phục vụ trong quân đội vnch, ngày nay chả có gì, ai may có con cháu ở hải ngoại thì sống tạm tạm còn không thì nhìn nhiều hình ảnh rất thương tâm. Ơ hải ngoại có bà nào tổ chức hàng năm các cuộc gây quỹ để giúp cho những "kẻ thua cuộc" vì sau 40 năm, con người đã bị bệnh alzheimer làm quên đi quá khứ, nhiều khi cả thực tại.

Chúc các bác một năm mới được nhiều sức khoẻ vì bằng tuổi này, chúng ta chỉ cần sức khoẻ. Em cũng cần sức khoẻ để lao động, làm vườn. Phải thay đồ đi lên giường.


Về đầu trang



25 5 Kỷ Niệm Một Thời Ta Đả, Đã Yêu

Nguyễn Hoàng Sơn

Tối hôm qua, mình và đồng chí gái đi dự sinh nhật một cô bạn học khi xưa ở Văn Học nhân dịp đánh dấu 25 năm, cô nàng làm ca sĩ nghiệp dư.

Khi nhận thiệp mời thì mình hơi ngạc nhiên về chữ "đã" vì cái dấu ngã có hình dạng như dấu hỏi.

Nếu là dấu hỏi thì có nghĩa là đánh, như tiếng Tầu; 25 năm, kỷ niệm một thời ta đánh yêu còn nếu dấu ngã thì có nghĩa kỷ niệm một thời đã yêu, nay tình yêu đã thuộc về quá khứ. Con tim đã khô cằn, hết còn như trái phá con tim mù loà.

Bà chị vợ thì giải thích sâu xa, cặn kẽ hơn; 25 năm sau thì thằng chồng đã già, tóc hói, nằm ngủ miệng mồm, nước dãi chảy ra, lâu lâu đánh rắm cái phạch thì còn yêu thương gì nữa. Hồi trai trẻ thì phong độ nay thì nhìn muốn ói nhưng đã lấy nhau rồi thì sống với nhau vì cái nghĩa đá vàng. Chán mớ đời! Mình nhớ hôm đi ăn đám cưới con trai của chị Võ Đông Phong, học Yersin trên mình đâu mấy lớp thì nghe ban nhạc giới thiệu ca sĩ Ngân Hà thì bảo Đồng Chí Gái; bà ca sĩ này sao trông thấy quen quen, đã gặp ở đâu. Mụ vợ bảo bạn anh chớ ai. Cứ 10 năm thì gặp lại cô bạn khi xưa ở Văn Học. Lần chót gặp là cô nàng và phu quân, đại điện gia đình mình đi hỏi đồng chí gái cho mình sau đó thì biệt tăm. Ở hải ngoại, bạn bè chỉ gặp nhau khi đi ăn cưới hay đi đám ma, vì ai cũng bận công việc thêm nuôi con, khi con lớn thì mới rảnh rỗi tìm lại bạn xưa.

Như thói quen, mình dậy từ 4:00 sáng, rồi chuẩn bị lên vườn, cách nhà khoảng 40 phút lái xe tương tự Đà Lạt - Di Linh, đến 5:00 giờ chiều mới về tới nhà. Trên xa lộ, mình bảo iPhone đọc I-meo thì có tên Nhị Anh, hứng đời gửi cho bài "vĩ đại hay hèn mọn", đúng là chán mớ đời. Sau một ngày làm nông dân, mình chỉ muốn tắm một phát rồi lăn ra ngủ, chớ đâu có nghĩ đến Mạnh Tử hay Yếu Tử. Mình chỉ thấy hèn mọn, ống nước có chỗ bị bể nhưng chưa tìm ra.

Về nhà, Mụ vợ bảo thay bộ đồ nông dân vì giấy mời bảo phải lên đồ.

Mình nói cô con gái, sáng bố làm nông dân, tối bố làm dân chơi. Lò mò lấy bộ đồ vía, mua khi mới sang Mỹ, đi ăn đám cưới tên bạn ở Philadelphia. Mình như Cinderella, cô gái lọ lem thoát xác, tự đặt Cinderello cho có vẻ đàn ông một tí.

Giấy mời ghi chương trình bắt đầu từ 7:00 tối nhưng khi đến nơi thì siêu sao của Văn Học xưa, chưa có mặt. Nghe nói, mới về nhà thay đồ nên ăn nhẹ vài món của siêu sao sửa đường, đã làm cho khách. Cô nàng có khiếu về nấu ăn, làm bánh trái nhất là ô mai mà đồng Chí gái rất mê nên học nghề, bắt mình xay cam thảo mệt nghỉ. Khách hàng quen từ xa, đặt hàng rồi cô nàng gửi qua bưu chính. M.nh thấy có xôi tim sắt. Đồng Chí gái sống với mình lâu năm nên hiểu chớ người thường thì khó tiếp thu những gì mình nói.

Xôi màu tím, chắc nấu với lá lốt hay lá chi quên tên để có màu tím. Tím đánh vần là tờ im Tim sắc tím nên mình nói xôi tim sắt (iron heart). Cô nàng có tên nghiệp dư là Ngân Hà, nghe nói đâu ông chồng lựa cho vì có nhiều ca sĩ mang tên dòng sông (Hà)nên chơi dòng sông trên vũ trụ.

M.nh gú gồ th. không thấy có ca sĩ nào mang tên Băng Hà. Tiếng Mỹ dịch Ngân Hà là Milky Way nên mình đặt tên cô nàng là siêu sao sửa đường với dấu hỏi thay vì ngã. Thông minh như ông thần Nhị Anh cũng bó tay chấm còm, đến khi hắn lấy can đảm hỏi thì ờ há hiểu rồi.

Hôm trước, coi hình ảnh của cựu học sinh Văn Học thì thấy hình tên Thanh Tuấn, người Huế. Khi xưa, hắn cứ đi theo mình hỏi lại tên những bông hồng Văn học, vô phước lọt vào cặp mắt cận thị của mình, bị mình làm bà Mụ, đặt tên, biệt hiệu.

Một tiếng sau thì siêu sao sửa đường mới xuất hiện trong cái áo dài rất đẹp, có khăn choàng. Người hướng dẫn chương trình, hàng xóm khi xưa, kể là ca sĩ Ngân Hà thích hát từ khi nhỏ. Lúc nào cũng hát, ăn cũng hát, ngủ cũng hát, đi cũng hát...., đến nỗi bà ngoại bảo con ngưng hát để bà xơi cơm. Sau này, đài phát thanh Saigon có mời cô nàng tham gia chương trình nào đó nhưng gia đình khá cổ nên không cho phép nếu không thì đã thành danh như Hoạ Mi, một thời. Cô ta học hát với thầy Đức, một lò với Phương Hồng Ngọc.

Khi cô nàng học Văn Học, mình được thầy CBA, giao cho nhiệm vụ, tổ chức Văn nghệ. Lớp 12 B toàn đực rựa, lại không có tên nào hát nên phải chạy mời các ca sĩ lớp khác vậy mà cô nàng không xung phong cho mình đỡ khổ.

Chương trình biểu diễn của siêu sao được chia thành 3 phần; hát 3 thể loại nhạc khác nhau cũng như 3 cái áo khác nhau thêm 3 đôi giày khác kiểu. Cái áo thứ nhì là cái váy đầm, hình thể da beo để nói lên cái dữ dằn như cọp, sư tử Hà Đông của siêu sao. Mình nghĩ có lẽ bị đụng hàng vì có một bà cũng bận áo beo cọp. Cái áo thứ nhì bị đụng hàng thì cái áo thứ 3 lại lộ hàng, may là ánh đèn khá tối tối.

Mình có gặp anh Bình, phu quân của siêu sao, kiến trúc sư, kể từ ngày về hưu trên 10 năm nay thì anh ta có thú vui là chụp hình, có đoạt nhiều giải thưởng nên vợ mình nói sẽ ghé lại để xem các tác phẩm của anh ấy.

Vợ mình thì thích hình ảnh còn mình thì chịu. Mình thích vẽ hơn vì nói lên cảm tưởng, xúc động của mình trước cảnh vật còn chụp hình thì cũng là nghệ thuật nhưng bị cơ giới hoá. Mình có chụp đồng chí gái khi còn đả thông tư tưởng. Cô nàng rất thích mấy hình ảnh mình chụp khác hẳn với những tên khác khi xưa, đi cưa Mụ ấy nhưng lấy vợ rồi thì không cầm cái máy lại.

Sau phần trình diễn của siêu sao thì đến phần cắt bánh sinh nhật do chính siêu sao làm, rất ngon. Lần sau sinh nhật đồng chí gái hay mấy đứa con, mình sẽ đặt cô nàng làm.

Chương trình có 3 phần được xen kẽ với các thân hữu, thay phiên nhau lên sân khấu tra tấn mọi người, ép buộc mọi người nghe giọng hát karaoke của mình, chưa được máy điện toán hoàn chỉnh với những bài hát tiếng Tây, lời Việt hay nhạc Việt lời Tầu.

Bỗng nhiên PTTT, từ đâu chạy vào. Cô này có tên Mỹ là Maggie Phan nên tên 2E làm ông Mụ đặt lại là Xì Dầu Quạt Máy. Cô nàng bảo đi chơi với mấy người bạn ở phòng bên thì gặp siêu sao hay vợ mình trong phòng vệ sinh nên chạy vào chụp vài tấm hình kỷ niệm một thời đã yêu.

Siêu sao mướn một cái studio, dạy nhảy đầm của vợ chồng vũ sư nào đó.

Mấy người này có đầu óc kinh doanh; họ chia ra thành 3 studio, để cho mướn. Chỉ khổ là chủ nhân có lẽ vì hà tiện nên không làm trần nhà và tường chắn tiếng động nên nhạc từ các phòng bên cứ như cái loa của phố phường áp vào bên tai. Ai đó muốn tổ chức sinh nhật, hội họp chi đó mà ngại dùng nhà của mình th. cứ mướn chỗ này một đêm, có ban nhạc sống cho các ca sĩ già Tài tử giai nhân, muốn sống lại thời xưa, lên hát những bài đầy ắp kỷ niệm. Hôm qua có bà nào hát bản nhạc 7 ngày chờ mong hay gì đó. Mình có nghe ca sĩ hát nhưng không bao giờ hiểu cả, nhưng khi nghe bà này hát thì mới hiểu được ý của bản nhạc. Có lẽ bà ta khá sến sến như mình nên lột tả được bài hát theo nhu cầu thẩm âm của mình.

Cuối cùng thì phần dạ vũ mà mình không thích nhưng phải tiếp 4 chiêu của đồng chí gái rồi từ giã bà con ra về, bỏ lại kiếp Cinderello, làm nông dân tiếp. Gửi hai tấm h.nh chụp với siêu sao sửa đường và xì dầu quạt máy cho Văn Học rồi lên giường, mơ về ống nước bị bể.

Sunday, October 19, 2014 7:54 AM


Về đầu trang



30/4/75 Của Tôi

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước, có chị quen hỏi tâm trạng mình khi đang ở Pháp vào ngày 30/4/75 thì mình ấp úng, không nhớ rõ cảm xúc hôm đó, chỉ nhớ ngày đó đi làm. Mình biết tin Sàigòn đầu hàng khi bà chủ nhờ đi giao hàng cho khách hàng bằng Taxi. Người tài xế hỏi mình người gì rồi hắn kể hồi sáng, thấy đám người Việt Nam và Pháp, đến đập phá toà đai sứ VNCH vì VC đã vào và làm chủ Sàigòn. Cuộc đời mình lúc nào cũng đi bên lề lịch sử của quê hương. Ngày trọng đại nhất của Việt Nam, mình cũng không biết rõ hay theo dõi.

Chị ấy gửi cho bài báo của RFA, nói về ngày 27/4/75 ở Paris với bức hình của ông Trần Đình Thục, sinh viên, chụp cuộc tuần hành của 300 sinh viên Việt Nam chống Cộng, ủng hộ VNCH, chít khăn tang cho những người nằm xuống, chiến đấu cho tự do của quê hương. Hình như ông Trần Đình Thục sau này di cư sang Hoa Kỳ, làm nhiếp ảnh viên, nghe nói ông ta có học kiến trúc ở Pháp.

Dạo đó có 2 nhóm sinh viên và kiều bào sinh sống ở Pháp: chống và ủng hộ VNCH. Có những người sinh đẻ tại Pháp vì cha mẹ hay ông bà của họ, di cư hay bị Tây mộ phu sang sản xuất trong thời đệ nhất, đệ nhị thế chiến vì công nhân Tây bị động viên hoặc đi du học rồi ở lại. Gần đây chính phủ Pháp đã lên tiếng xin lỗi đã đối xử không tốt đẹp với các người được mộ phu từ các thuộc địa cũ trong thời gian chiến tranh chống Đức Quốc. Các người gốc Việt Nam được chính phủ Pháp tuyển, đem qua Tây làm nhân công lao động, sản xuất súng ống, đạn dược cho ăn ở trong những chỗ tồi tàn, lạnh lẽo mùa đông không có sưởi, thiếu phòng vệ sinh, nước,....

Dạo ấy có một số đông sinh viên du học được học bổng của chương trình Colombo hay gia đình có khả năng tài chánh. Có thời một đồng bạc Việt Nam tương đương 10 phật lăng Pháp nên những gia đình khá giả cho con du học ở Pháp. Học xong thì đa số không muốn về Việt Nam vì sợ đi lính nên phải xin ở lại nước sở tại vì lý do chính trị. Dạo đó kinh tế Âu châu còn phát triển nên các chính phủ sở tại thu nhận, cho họ ở lại.

Đa số không am tường tình hình ở Việt Nam nên bị Hà Nội tuyên truyền chống chiến tranh, chống lại chính quyền VNCH mà Hà Nội gọi thành phần này là Việt Kiều Yêu Nước. Cũng có thể họ chống chiến tranh vì mang mặc cảm của con dân thuộc địa nên rất hãnh diện khi thấy Hà Nội xâm chiếm miền nam đánh Mỹ cứu nước tương tự chiến thắng Điện Biên Phủ đã khởi nguồn các cuộc nổi dậy đấu tranh dành độc lập, đòi tự trị từ các thuộc địa của người tây phương, khắp nơi trên thế giới.

Mình biết vài người trong trường hợp này, bỏ học đi làm vì kinh tế Việt Nam trong thời chiến tranh khá bi đát, lạm phát nên chính quyền VNCH không cho chuyển ngân làm họ càng căm thù chế độ Sàigòn. Sau 75 thì họ ân hận về những việc mà họ đã làm khi xưa, thay vì đưa quê hương lên thành một cường quốc như Tân Gia Ba thì xô đẩy cả triệu người bỏ xác trên biển đông hay các trại tập trung hay họ không được trưng dụng, trao chức quyền như trong thời kỳ chiến tranh nên quay lại chỉ trích chính quyền mới. Đọc nhiều blog của các cựu giáo sư đại học Paris, Louvain,..,thấy thương cho họ dù khi xưa mình rất ghét. Có người ngày nay về hưu ở Việt Nam vì tiền hưu không đủ sống ở Pháp nhưng cuộc sống ở Việt Nam tương đối khá nhờ tiền hưu của Pháp nhưng vẫn bị công an khu vực hành lên hành xuống, kiếm chác hay đe doạ không được viết xấu về chế độ sẽ bị trục xuất. Cứ 6 tháng phải chạy ra khỏi Việt Nam rồi trở lại với chiếu khán nhập cảnh mới.

Mình chỉ nhớ sang Tây ngày 14/1/75, mấy tuần sau nhận được thư đầu tiên của ông cụ, báo tin là bà cụ sinh non cô em út, có lẽ vì lo sợ cho mình nơi xứ lạ quê người. Năm ấy là năm nhuận nên tuy mới sinh nhưng bà cụ phải ra chợ bán chợ Tết vì sợ mất khách thay vì ở cử một tháng như mọi lần. Đọc thư nhà lần đầu trên xứ người, mình khóc như mưa, tương tự nhạc sĩ Đức Huy khóc một giòng sông.

Khi ra đi tưởng như tuyệt vời nhưng khi đụng chạm thực tế, với những khó khăn ở xứ người thì mình chỉ muốn về lại mái nhà xưa ở Đà Lạt.

tuần sau thì mình nhận lá thứ cuối cùng của ông cụ mà đến gần 20 năm sau, mới được đọc lại những dòng chữ viết của ông cụ. Ông cụ kể là Đà Lạt bắt đầu di tản nên chắc ông cụ sẽ chở gia đình xuống Phan Rang rồi theo đường Bình Tuy để về Sàigòn vì đường Sàigòn - Đà Lạt bị cắt.

Nghe nhà kể; khi xe chạy theo đoàn người đi tản về Bình Tuy thì có một chiếc xe Lam, bóp còi in ỏi để vượt qua mặt thì 5 phút sau thấy chiếc xe này bị vc pháo kích nổ banh xác cả gia đình. Hú vía! Sau cuộc khủng hoảng kinh tế vì giá dầu lửa tăng năm 1972, Tây không cho sinh viên ngoại quốc đi làm thêm, muốn đi làm thì phải có giấy tờ gọi là permis de travail. Mình cần phải làm giấy tờ cư trú gọi là permis de séjour nhưng muốn có giấy tờ thì phải trình thẻ sinh viên mà trường đại học mình đã ghi danh ở thành phố Lille đã nhập học nên ghi tên học ở Alliance Française một tháng để có thẻ sinh viên, đổi bằng lái xe VNCH qua bằng lái xe Tây. Nhớ lúc đi đổi bằng lái thì gặp một tên gốc Việt ngồi văn phòng làm thủ tục cho mình, hắn nhìn mình như khinh bỉ trong khi mình rất vui khi gặp Mít, sau này mới hiểu là gặp Việt kiều Yêu Nước.

Không được phép đi làm nên mình đi làm chui, lương ít hơn cho một nhà in ở Issy Les Moulineaux, ngoại phía tây của Paris, trưa thì rửa chén cho tiệm ăn của bạn của bà chủ, mình mướn cái phòng nhỏ ở Pantin, ngoại ô phía đông của Paris, coi như phải lấy xe Métro, đi xuyên qua Paris mỗi ngày để đi làm. Sáng dậy khoảng 6:00 rồi lấy xe điện ngầm đi làm mất cả tiếng đồng hồ, làm 10-12 tiếng mỗi ngày nên tối về tới nhà coi như 11:00 giờ đêm, nhiều khi ngủ quên trong xe điện ngầm. Về đến nhà, lăn ra ngủ mai đi cày tiếp nên chuyện thế sự mình cũng không biết gì cả. Mỗi lần lấy xe điện ngầm thì đứng lại đọc tin tức ở mấy sập báo, không có tiền mua. Báo chí bên Tây đắt gấp 4-5 lần bên Mỹ. Dạo mới sang cứ tính tiền Tây ra tiền Việt Nam là choáng mặt, không dám mua sắm hay ăn uống.

Mình có ông cậu bà con đi du học bên Tây năm 1955, đảng viên của đảng cộng sản Tây nhưng vẫn được VNCH cấp chiếu khán về thăm Việt Nam năm 1973 trong chương trình Dân Vận Chiêu Hồi. Ông cậu hồ hởi, kể là người đầu tiên xông vào toà đại sứ VNCH ngày 30/4 nên từ dạo ấy mình ít liên lạc. Năm 1976, ông cậu là một trong những người Việt kiều yêu nước đầu tiên được Hà Nội cho về thăm Việt Nam. Ông từng thấy Sàigòn và Đà Lạt năm 1973 nên chưng hửng khi trở lại sau 3 năm, kêu nhà cậu mà công an hàng ngày tới khám, khác hẳn với năm 1973 thì được đón tiếp như ông Hoàng, không bị làm khó dễ nên mất lập trường với cách mạng rồi qua đời khi mình đang ở Ý. Nhờ vậy mà mình mới biết gia đình còn sống sót sau cuộc di tản tháng 3/ 74, và ông cụ mình bị bắt và bị lên án 18 năm tù nhưng cũng mất thêm mấy năm mới nhận thư nhà.

Nói cho cùng thì mình ở Tây nên mù tịt về tình hình đang xẩy ra tại Việt Nam. Cuối tuần đó mình đi tập Thái Cực Đạo với mấy tên Tây đen và một tên Việt Nam cũng mới sang trước mình đâu mấy tuần. Tên này lớn hơn mình 4-5 tuổi nhưng trên giấy tờ lại bằng tuổi mình nên có vẻ hiểu biết nhiều hơn. Hắn kêu bọn mình bây giờ là "người vô tổ quốc" như dân Do Thái từ 2000 năm nay. Sau này mình không có dịp gặp lại hắn khi đi thành phố Mantes La Jolie làm việc 2 tháng hè.

Có lẽ giây phút mà mình cảm nhận được sự mất mát quê hương là đêm hội Tết năm 1976, do tổng hội sinh viên Việt Nam, phe chống cộng tổ chức tại rạp Maubert De Mutualité với chủ đề "Ta còn sống đây". Lần đầu tiên thấy lại lá cờ vàng 3 sọc đỏ rồi cả rạp đồng hát bản quốc ca. Sức mạnh tổng hợp của mấy ngàn người cùng hoàn cảnh, vô tổ quốc đã khiến mọi người khóc ngây ngất, những bài ca làm sau 30/4/75 đem lại cho mọi người một niềm tin cho tương lai của mình và quê hương, đã giúp mình phấn đấu trong cuộc sống mới, một thân một mình nơi xứ lạ quê người.

Những mặt trời trên cao, soi sáng lối anh đi Mặt trời như Tự Do, mặt trời như Tự Do Tự Do như con đường, soi sáng lối anh đi, Tự Do như hy vọng, Tự do như niềm tin....

Có lẽ vì vậy mà dạo sinh sống ở Âu châu, cứ mỗi lần Tết đến là dù đi làm xứ nào mình cũng phải về đi dự hội Tết do tổng hội sinh viên tổ chức như tìm lại niềm tin cho một ngày mai tươi sáng của quê hương.

Chân trời trước mặt của quê hương ta sẽ nở hoa...

Những đôi mắt này còn nhìn nhau còn hẹn ngày về...

Cũng trong đêm này mình gặp lại NVT, con hãng cưa Xu Tiến ở đường Phan Đình Phùng, học Yersin chung khi xưa, đang theo học ở đại học Orsay, miền nam Paris. Hắn viết thư rủ mình xuống chơi với nhóm sinh viên Việt Nam ở đại học Orsay. Tới nơi thấy đám sinh viên này đang nhảy đầm, có một tên và hai ả học chung Yersin hồi nhỏ nhưng mình đang buồn lo cho cuộc sống, gia đình ở VN nên đi về đến 6-7 năm sau mới gặp lại hắn, cũng ở hội chợ Tết. Dạo đó mình đang đi dạy ở đại học Bách Khoa Lausanne, Thuỵ Sĩ.

Mùa xuân năm 1976 mình đi Ý đại lợi với lớp nhưng sổ thông hành VNCH của mình không còn được quốc gia nào nhìn nhận nên phải mượn thẻ căn cước Tây của một tên gốc Việt Nam để qua biên giới sau đó mới nghe thiên hạ đi làm giấy xin vào tị nạn chính trị, 2 năm sau vào quốc tịch Tây.

Khác với những người như vợ mình, vượt biên sau này hay những người di tản tháng 4/75, những người đi du học trước ngày Sàigòn đầu hàng có nhiều mộng mơ về quê hương cho nên có một số như bị khủng hoảng tinh thần sau ngày 30/4. Những người chưa học xong, không còn nhận được tiền học bổng của VNCH hay tiền của gia đình nên một số đông đành bỏ học, đi làm trong đầu vẫn ôm hoài bão, giấc mơ của mình từ ngày rời khỏi nước. Người di tản hay vượt biển thì đã dứt khoát với Việt Nam nên đa số quyết tâm làm lại cuộc đời ở xứ người nên nói chung họ thành công hơn số sinh viên du học trước 30/04/75.

Khi rời Việt Nam mình dự tính 10 năm sau là trở về Việt Nam, ai ngờ gần 20 năm sau mới trở lại Việt Nam. Thấy quê hương tàn tạ hơn ngày mình rời Đà Lạt 20 năm trước. Hồi nhỏ nghe hai ông họ Lưu và Nguyễn lạc vào Thiên Thai, khi họ trở về quê thì không còn nhận ra cảnh cũ người xưa, không ngờ ngày nay mình cũng cảm thấy lạc lõng nơi mình sinh ra và lớn lên. Lúc đó mới hiểu câu nói của tên tập chung Thái cực đạo 40 năm về trước; "mình là người vô tổ quốc".

Bốn mươi năm...

Đàn trẻ thơ nay đã lớn Và chàng trai nay đã già Những người xưa đã nằm xuống Và rừng núi đã héo nhòa! Bốn mươi năm...

Người cụt chân trên hè phố Kẻ quyền uy trong căn nhà Người nằm rên trong hộ xá Là người sáng hay đã lòa ? Người bỏ thây nơi trùng dương Mộng nhổ neo trên sóng gầm Những hồn ma sau hàng kẽm, những con mắt sâu trừng trừng! Người nằm chết trên núi sông Người đào sắn trên ruộng đồng Người lặn lội vẫn đi tìm bao con đường dấu quê hương! Mais aujourd'hui, qui se souvient de la souffrance ceux des miens Qui se souvient de toi mon peuple Où mon peuple, dans le silence et la douleur, tu écoutes tes pleurs... tomber...

sur le noir de tes nuits (Phan Văn Hưng)


Về đầu trang



3 Bố Con

Nguyễn Hoàng Sơn

Hè năm nay về thăm Đà Lạt nhân tiện tổ chức kỷ niệm 60 năm quản lý đời nhau của ông bà cụ. Lúc đầu dự định về cả nhà nhưng đến lúc mua vé thì thằng con học hè chưa xong nên sẽ về Đà Lạt một mình sau khoá hè còn đồng chí gái thì sếp cho nghỉ có 1 tuần vì công việc nhiều nên cả gia đình chỉ có một tuần hè chung ở Nam Hàn sau khi 3 bố con rời Việt Nam ghé lại Nam Hàn trong khi đồng chí gái sẽ bay thẳng từ Hoa Kỳ sang.

Thế là mình và cô con gái rượu về Việt Nam trước. Dạo này mình thấy con gái hay chụp hình hai bố con khi mình chở đi học nên cũng thấy vui.

Trên máy bay thấy nó dựa đầu trên vai bố để ngủ. Nó bắt đầu lòi ra cái năng khiếu của mẹ nó, nhắc mình chuẩn bị vali, không được đợi mẹ làm, đi tắm, cạo râu.... Sau này về già, chắc nó đì mình thì phải biết.

Hôm nay hai cha con rủ nhau lên chùa Linh Sơn thì thấy gia đình phật tử Dak Nông đến dự trại Liên kết. Các đoàn sinh đóng lều xung quanh bực cấp lên chùa từ Ngã Ba Chùa, nơi khi xưa là vườn chè. Nó thấy lều chỏng dựng thô sơ, mấy cái khúc cây đóng thành cái sàn để tối ngủ trên đó, không có lều kín mít như ở Mỹ thì bảo chắc sẽ lạnh. Nó thấy đồng phục hơi kém chất lượng của đoàn hướng đạo của nó nên quan sát sinh hoạt của các đoàn sinh. Khi nghe đồng ca "anh em ta về" thì nó vui lên rồi cũng hát theo 1, 2,3,4, 5 anh em ta về cùng nhau ta.... Rồi cầm tay bố... Tuổi thơ rất ngây ngô. Mình chỉ cái chuông mà 52 năm về trước lên chùa dự lễ khi chùa cho đúc cái chuông, xem những phim của Charlie Chaplin,...

Nó rất vui khi mình cho biết khi xưa mình từng là đoàn sinh của gia đình phật tử. Nó thấy các đoàn sinh nhảy múa hát hò theo điệu nhạc, chắc là tập cho đêm lửa trại rồi trời đổ mưa, khiến mình mới nhớ đến nạn mưa hắt vào. Mái chùa không có máng sối nên nước mưa rơi xuống đất, hắt vào chân những ai đứng trú mưa ở bên hiên nhà.

Con bé hỏi tại sao giới trẻ ở đây vui đùa với nhau trong khi các đoàn sinh của đoàn nó ở Hoa Kỳ thì không thích lối sinh hoạt loại này mặc dù các trưởng cố gắng, khuyến khích. Có lẽ ở Hoa Kỳ giới trẻ gốc Việt quen lối sống chuộng cá nhân hơn là tập thể. Nó kể cũng có chơi những trò chơi như lột trái chuối, vừa vỗ tay,..., nhưng ở đây giới trẻ cùng lứa với nó lại vui vẻ, tham gia hoàn toàn một cách hồn nhiên. Mình không biết nên để nó tự tìm lấy câu hỏi. Nó có nói là Đà Lạt đẹp nhưng nó không thể ở lâu vì vệ sinh, môi trường, tìm những góc cạnh để chụp hình những khám phá của tuổi thơ hay cái nhìn của đứa trẻ gốc việt ở hải ngoại, tìm lại những dấu chân của nguồn cội.

Sáng nay, nó đi theo gia đình người em gái về thăm quê chồng ở Phan Rang tìm chút nắng nóng sau 1 tuần đối diện với cơn mưa hàng ngày của Đà Lạt sương mù buổi sáng. Hai ngày nữa thì thằng con đến rồi xem có đi Kontum hay không. Nghe NĐT bảo là rừng không còn nữa, họ chặt hết nay thiếu thì về Hà Nội chặt luôn cây.

Con gái được lòng mấy cô ở Đà Lạt. Tính nó vui vẻ, nói chớt chớt, ngọng ngọng tiếng Việt rồi lớ lớ tiếng tây với đám em từ Pháp về, nghe buồn cười nhưng ít ra nó chịu khó quơ tay quơ chân, cà ngơ cà ngọng để cho người ta hiểu ý nó nên cũng vui cả làng. Nó nói Việt Nam thì đẹp nhưng môi trường thì quá ô nhiểm nên nó không thể về ở luôn. Hôm qua nó đi chơi với con gái của một cô bạn học Trưng Vương với dcg, hiện sinh sống bên Pháp. Nghe nói kể là cũng sì lô sì la tiếng Tây mà đám tây đầm khen là nói dễ hiểu.

Thằng con về đến Đà Lạt thì mới thâm nhập vào thực tế của văn hoá cổ truyền Việt. Nó là cháu đích tôn nên ông cụ chỉ lo cho nó. Cả ngày ông cứ đi vô đi ra, hỏi mình mấy giờ thì máy bay đến rồi hối thúc mình đi đón ở phi trường Liên Khương. Xem trên mạng thì được biết máy bay đến trễ nên nói ông cụ. Bà cụ đòi đi theo nhưng mình khuyên nên ở nhà vì ngại vợ chồng thằng em buồn. Bao nhiêu năm ở với ông bà cụ, đích tôn về thì ai cũng quên con trai của người em. Mấy cô, mấy em cô cậu xúm lại chào hỏi khiến thằng con chả hiểu gì hết, ngơ ngơ ngố ngố. Được cái là mình nhắc tuồng, rũ ông bà nội đi bộ cho ông nội ra khỏi nhà.

Tối nay cả nhà đi hát karaoke, hai anh em cũng rặn hát được mấy bài tiếng Việt như tóc em đuôi gà, mặt trời bé con, riêng một góc trời, lý ngựa ô....., kể cũng vui vì hồi nhỏ có tập cho chúng hát nay còn nhớ. Hát hết mấy bài tiếng Việt mà chúng biết, chạy qua hát nhạc Mỹ, thấy chúng hồn nhiên vui chơi nên cũng vui lây.

Mấy ngày hai đứa quây quần với bà nội, thủ thỉ bằng tiếng việt chớt chớt, hỏi bà nội về đời xưa,... Thằng con đem theo cuốn sách học tiếng Việt của tên 2b soạn thảo, tặng mấy năm về trước khi ghé thăm gia đình hắn ở Virginia. Chúng hiểu tiếng Việt dù bà nội nói nhanh nhưng lâu lâu phải hỏi bố.

Còn vài ngày nữa là gặp lại đồng chí gái nên 3 bố con mong từng ngày, từng giờ. Ngày xưa, mấy người lính hay xâm mình câu "xa quê hương nhớ mẹ hiền", mình thì xa quê hương (Mỹ) thì lại nhớ đồng chí gái. Quen đi chơi với vợ, làm gì cũng có vợ bỗng nhiên kỳ này về Việt Nam lại thiếu vắng thủ trưởng, thủ kho nên thấy buồn buồn, chắc phải bắt chước Bác Tóc gió thôi bay, hát Buồn ơi! Ta xin chào mi. Cũng may có hai đứa con bên mình nên cũng đỡ lạc loài.


Về đầu trang



41 Năm

Nguyễn Hoàng Sơn

Trong chuyến về thăm Đà Lạt năm nay, ngoài thăm gia đình, dự lễ kim cương của ông bà cụ thì mình mong gặp lại vài bạn học cũ và thầy xưa của Yersin và Văn Học. Mấy lần trước về thì không biết ai nhưng kỳ này, nhờ diễn đàn của hai trường này nên có liên lạc trước nên khá hồi hộp.

Máy bay từ Hán Thành về Sàigòn bị trễ nên có nhắn tin cho NĐT ở Sàigòn vì theo chương trình hắn sẽ lên Đà Lạt chung với mình thăm ông cụ hắn từ Mỹ mới về. Ai ngờ chuyến bay trễ vì họ cố ý đợi một số hành khách của chuyến bay từ Seattle bị trễ. Trên máy bay mình thấy có ai lay tay mình thì tưởng thằng Kim Chi nào, ngồi phía sau đạp cái ghế. Hoá ra Sanh Tử Tiên Sinh và thủ trưởng trong số hành khách trễ từ Seattle. Vợ chồng tiên sinh dự định về Đà Lạt, mua đất xây lâu đài tình ái cho những ngày trong bóng hoàng hôn của đời người. Tên này lại nghĩ đồng chí gái cho con gái của mình theo để quản lý tư tưởng của mình.

Kỳ này ở Hải quan TSN thấy thoải mái, không phải kê khai, nhập cảnh tùm lum. Ra ngoài cửa phi trường thì cơn nóng đập vào người như mỗi lần bước ra casino ở Las Vegas vào mùa hè. Tên T vẫn như xưa, thay vì bon chen đứng hàng đầu cho mình dễ nhận, hắn lại nấp phía sau cái cột bê tông khiến con bé mình lo âu vì đi ra gần chỗ bến taxi mà vẫn chưa thấy hắn.

Gặp nhau, hai thằng mừng rỡ ôm nhau, mừng mừng tủi tủi sau 41 năm biệt tin. Hai thằng ngồi nói chuyện trên xe suốt 7 tiếng về gia đình, những người bạn xưa được tin, từ tết Đinh Mùi đến Nhâm Ngọ. Xe dừng lại vài lần để tài xế và T hút điếu thuốc chống buồn ngủ rồi ghé bên đường ăn phở Kết gần Đèo Chuối lúc 4:00 sáng.

Hai bên đường quán hàng ăn mở đầy vào ban đêm dù ít khách hay chẳng có ai ghé lại như chợ âm phủ dọc bên đường từ Sàigòn lên tới đèo. 3,4 giờ sáng đã có xe gắn máy chở đồ giao hàng như nói lên người dân phải bươn chải, lao động để mưu sinh.

Xe chạy qua nhà ca sĩ Ngân Hà khi xưa, nay thì hàng quán mọc đầy trước nhà nên mất đi phong thái ngày xưa. Đường Trần Hưng Đạo thì họ cho sửa sang lại các biệt thự bỏ hoang khi xưa nhưng cái vẻ đẹp nhất là tĩnh mịch khi xưa đã không còn.

Về đến nhà của T thì không nhận đâu ra đâu cả. 23 năm trước khi mình về lần đầu, căn nhà của hắn đứng chơi vơi một mình nay thì nhà cửa hai bên đường phủ hết. Trên đường về Hai Bà Trưng thì đi ngang góc Nguyễn Trãi và đường đi vào Grand Lycée, nơi xe đò Chi Lăng hay đỗ lại, thấy nhà của ông bà Hai khi xưa được xây cất mấy tầng, chỉ còn dấu vết căn nhà nhỏ phía sau. Cái am Soyer đã bị dẹp bỏ, thay vào đó là nhà dọc hai bên đường.

Sân vận động khi xưa nay được xây theo kiểu công viên nhưng không thấy ai, phía dưới là một siêu thị lớn. Khu ấp Ánh Sáng thì được giải tỏa một bên hẻm khi xưa. Được biết ông của T là người sáng lập ra ấp Ánh Sáng khi làm việc cho chính phủ Bảo Đại nhưng không nhớ tên. Chỗ này được thay thế bởi công viên, con suối thoát nước được xây dựng vững vàng hơn xưa khiến mình nhớ đến mùa mưa khi xưa đã biến các vườn rau ở đây thành hồ lênh láng.

Mình nói anh tài xế cho xe về ngã Hải Thượng thì thấy đầu đường Hoàng Diệu và Hải Thượng, khi xưa là mấy bụi bông Quỳ nay là quán nhậu, bên hông là nhà nghỉ, xe buýt du lịch đậu đầy. Xe rẽ đường Thi Sách thì không thấy bóng dáng cái nhà xác mà có lần mình phải đi bộ qua trong đêm không một bóng đèn.

Mình cho xe ngừng lại nhà cô em, cạnh nhà Nguyễn Thị Đức và Nguyễn Anh Tuấn để con gái xuống vì gia đình cô em từ Pháp về ngụ lại đó nên con bé muốn ở chung với đám em cô cậu made in France.

PMC cho hay là có hẹn với một số bạn học cũ khi xưa lúc 3:00 chiều tại quán cà phê Ngọc Sương. Mình khám phá con đường Lê Quý Đôn chỗ ngã ba Hùng Vương thì họ làm con đường thẳng, nơi có con đường đất băng ngang để vào Petit Lycée, bên tay trái là cái ao. Con đường mới này chạy ngang qua hai cái nhà dù nơi mà học sinh khi xưa trú mưa. Một bên là cho nữ sinh và một cho nam sinh. Hàng cây Long tu bên đường dẫn vào trường từ góc Hùng Vương đã bị dẹp bỏ thay vào đó là hàng quán.

Đến nơi thì đã thấy ca sĩ Ngân Hàng trụ trì rồi, dần dần thì có ca sĩ Thu Cúc, ĐTT, KT rồi Võ Tấn Hưng, Nguyễn Đắc Hớn, Nguyễn Văn Thuận, T, Trương Văn Minh, chú họ một người em rể của mình, tiệm vàng Lung ở Tăng Bạt Hổ. Mấy bông hồng khi xưa thì mình không nhớ vì không có học chung duy chỉ có một cô thì mình không bao giờ quên, đó là BT, một thời được xem là hoa khôi của Văn Học. PMC nói sẽ mời cô nàng đến thì tưởng hắn nói chơi để chọc mình, ai ngờ thấy cô nàng đến khiến mình cảm động vì cô nàng còn nhớ đến mình. Cô nàng kể có cô con gái ở San Jose nên lúc cháu ngoại ra đời hay sang giúp con nên phải sang quán nhậu ốc chi đó. Cô nàng có vẻ lanh lợi, biết mọi người học chung lớp với mình khi xưa.

Đang ngồi nói chuyện thì trời bỗng đổ mưa rồi T rủ đi ăn bánh căn. Chỉ có 3 cô đồng ý đi ăn với mình, PMC và T. Thế là mình được ca sĩ Văn Học chở bằng ô tô con lên Xuân An để ăn bánh căn. Trời mưa, cùng với ba người đẹp Văn-Học ngồi ăn bánh căn trông rất vui như tạo lại thời gian còn học sinh, rủ nhau đi ăn chè chỉ khác là khi xưa thì mấy tên con trai chung tiền mời mấy cô còn nay thì có ca sĩ Văn Học mời. Bánh căn là món mình thèm từ ngày rời xa Đà Lạt đến nay vì Cali không có. Chỉ có bánh khọt mà họ đổ bằng dầu nên ớn lắm lại không có hương vị của Đà Lạt. Ngày nay, món nước chấm được pha chế thêm. Họ có nước mắm pha như xưa nhưng lại bỏ thêm soài, xíu mại hay có nước chấm pha với mắm nêm nhưng mình ngại nên chỉ dùng nước nắm. Chủ bếp có hai cái lò than làm bằng đất để đổ bánh phía ngoài dưới tấm vải dầu để che mưa. Cái vị cháy cháy của bột nơi cái đít bánh không dầu mỡ thêm cái mùi hơi khét khét khiến mình đã tìm lại được những khứu giác đã ngủ quên từ bao năm nay. Nhìn bạn bè ngồi ăn suýt xoa cái vị cay nồng trong tiếng mưa rơi giúp mình quên đi 18 tiếng trên máy bay và 7 tiếng trên tuyến đường từ Sàigòn lên Đà Lạt. Cám ơn các bạn đã cho mình hưởng lại những hương vị của thời xưa.

Cả nhóm hẹn sáng hôm sau tại quán cà phê Duy Tân, nơi ngày xưa là căn nhà được xây cất theo phong thái Nhật bổn. Mình ghé lại tiệm Long Hưng thăm ông Đàn, cậu bà con của bà cụ, bố của Hoa Dung (yersin 7374).

Ông nay đã 95 tuổi vẫn còn nhớ mình, ông kể là có 3,000 thế giới và nói trưa đi cúng chùa nên không lên nhà mình được. Mình cố tìm hình dáng căn nhà nhà Nhật bản ở góc Duy Tân và Thủ Khoa Huân nhưng đã mất biến.

Sau đó mình được đại gia cà phê Duy Tân, làm tài xế xe ôm, đèo đi xuống nha Địa Dư để thăm thầy Nguyên. Vào nhà thầy trong hẻm, thấy có đám học trò đa g học vào ngày chủ Nhật nên ngạc nhiên. Hình như con gái của thầy là cô giáo vừa lo cho thầy vừa dạy học trò. Vào phòng thì nghe thầy than là cả đêm qua không ngủ được vì bệnh trĩ. Thầy cũng cố gắng ra bàn ngồi nhưng than là đau. Thầy vẫn nhớ đến mình, đến lá thư do thầy thảo cho mình để nộp vào đại học ở Pháp khi xin đi du học.

Sợ thầy mệt nhất là đau nên mọi người xin kiếu thầy ra về sớm.

Mình được biết là PMC hay tổ chức hàng tháng với các bạn học xưa đi thăm thầy nhân tiện giúp thầy chút ít để thuốc than vì là cựu sĩ quan của VNCH, cải tạo nay về già, bị tai biến nhưng không có trợ cấp. Thầy nói là thương PMC còn hơn con ruột của thầy vì đến thăm thầy thường xuyên, lấy xe đưa thầy đi chơi. Mỗi lần như vậy thầy ra ngõ đợi cả tiếng trước giờ hẹn. Mình có kể là tên Đá Xanh vẫn nhớ đến thầy và đã theo nghiệp của thầy, làm giáo sư đại học Toán ở Hoa Kỳ. Mình thấy ánh mắt của thầy sáng rực lên và nói thế à với nụ cười độc nhất trong những giây phút gặp thầy sau 41 năm.

Đai gia cà phê đưa mình về nhà, đi ngang qua nhà Nguyễn Anh Quốc, có thời học chung Yersin thì kêu hắn ngừng lại vào xem nhưng không có ai nên đi về. Vậy là không có duyên gặp lại hắn.


Về đầu trang



6 Tiểu Bang Cali

Nguyễn Hoàng Sơn

Có thể kỳ bầu cử 2016, cử tri của tiểu bang Cali sẽ phải đi bầu cho cuộc trưng cầu dân ý nhằm chia cắt tiểu bang hiện nay thành 6 tiểu bang nhỏ.

Dự án này do tỷ phú Tim Draper bỏ tiền riêng và kêu gọi dân chúng được trên 1.3 triệu chữ ký, hơn 400 ngàn chữ ký như hiến pháp đã qui định. Các tiểu bang mới sẽ được đặt tên như Jefferson, Silicon Valley, North California, South California, West California, East California.

Khi các nhà cách mạng Hoa Kỳ nhờ ông Thomas Jefferson viết bản tuyên ngôn Độc Lập, li khai đế quốc Anh, ông ta có viết 32 từ đã giúp Hoa Kỳ được hoàn thành như ngày nay và có thể thay đổi nguồn chính trị và kinh tế trong tương lai. "..whenever any form of government becomes destructive of the ends for which for it was established, it is the right of people to alter or abolish it, and to instill a new government.." Khi vua xứ Anh đánh thuế các thuộc địa thì các nhà kinh doanh ở Hoa Kỳ đã họp nhau lại để tranh đấu dẫn đến sự ly khai, dành độc lập. Dạo đó Hoa Kỳ chỉ có 13 tiểu bang rồi dần dần đã mua hay sát nhập các tiểu bang khác để có 50 tiểu bang như ngày nay. Năm 1803, hoàng đế Napoleon của Pháp đã bán cho Hoa Kỳ lãnh thổ Louisiana (Louisiana Territory), phần đất gồm 15 tiểu bang của Hoa Kỳ ngày nay như Arkansas, Missouri, Iowa, Oklahoma, Kansas,.... và 2 tỉnh của Gia Nã Đại như Alberta và Saskatchewan. Phần đất này chỉ chiếm một phần tiểu bang Louisiana ngày nay. Mình hay lộn lãnh thổ Louisiana và tiểu bang Louisana hay thành phố Louisiana.

Lãnh thổ Louisiana quá rộng lớn cho nên nhờ 32 từ của ông Jefferson viết trong bản tuyên ngôn độc lập, đã giúp người dân cư ngụ trong lãnh thổ Louisiana, bầu để chia cắt lãnh thổ này thành 15 tiểu bang Hoa Kỳ của ngày nay, để dễ kiểm soát, phát triển kinh tế, xã hội. Trong lịch sử loài người, các đế quốc quá hùng mạnh, to lớn thì khó được quản lý như xứ Mông Cổ, La Mã, Áo Hung, Ang Quốc, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha,.., đưa đến sự tan rã. Gần đây ta thấy Liên Sô bị tan rã, khiến nhiều nước đòi tự trị, độc lập mà ngày nay dân Nga đang muốn trở lại thời xưa bằng cách thu tính Crimea,...

Nước Mỹ ngày nay với kỹ thuật, Internet, xã hội, giáo dục bị đình trệ, không được cập nhật hoá theo đà phát triển, sử dụng các phương tiện mới của truyền thông,... Lần bầu cử trước thì có cuộc trưng cầu dân ý của quận Los Angeles, nhằm chia cắt vùng Fernando Valley thành một quận mới của tiểu bang Cali, không lệ thuộc vào hành chính của thành phố Los Angeles nhưng không đạt được đủ số phiếu. Có thể trong tương lai dự luật này sẽ được đưa ra lại và sẽ được chấp thuận.

Lý do là người dân cư ngụ tại vùng này, tương đối khá giả hơn các vùng khác của quận Los Angeles, đóng thuế cao nhưng tiền thuế của họ được dùng để chi tiêu cho các khu nghèo do dân di dân lậu ở. Nhóm này không đóng thuế lại hưởng những trợ cấp do tiểu bang và liên bang chi.

Một người làm cho chính quyền tiểu bang Cali nói với mình là 49% dân số ở Cali, nhận trợ cấp của tiểu bang hay liên bang. Mình hay đi ngang các khu nghèo của thành phố như Anaheim, Santa Ana của quận Cam thì thấy những trường học mới được xây cất cho con cháu của đa số các nhóm di dân lậu cư ngụ trong khi những khu của người Mỹ trung bình, đóng thuế mệt nghỉ thì trường học được xây từ 60 năm qua chưa được tu bổ. Dân ở lậu không đóng thuế, học khu phải trả tiền ăn sáng và trưa cho học sinh nghèo, ít ai lên đại học sau này.

Khác với nền giáo dục đại học Hoa Kỳ, được tự do giảng dạy theo chiều hướng của mỗi đại học, nền giáo dục trung tiểu học của Hoa Kỳ bị chi phối, theo các đường lối của chính phủ liên bang và tiểu bang đề ra như No Child Left Behind của chính phủ George Bush hay Race to the top của chính quyền Obama thêm công đoàn giáo viên rất mạnh, họ cố bám vào cái lương của họ thay vì nhắm vào dạy dỗ học sinh. Có một bà giám hiệu gốc Đại Hàn được cử để cải cách học khu vùng Hoa Thịnh Đốn nhưng cuối cùng phải từ chức vì công đoàn giáo chức quá mạnh. Người giàu có thì cho con cháu của họ đi học trường tư.

Những năm gần đây ở Cali có chương trình Charter school, trường công lập nhưng phụ huynh đóng vai trò quan trọng hơn trong việc giáo dục con cái, họ có đại diện để bàn thảo cách tổ chức khác nhau, tuỳ theo địa phương nhưng vẫn theo đường lối do chính phủ đưa ra vì họ lãnh tiền của chính phủ tuỳ theo số học sinh tham dự. Mình nhớ dạo cô con gái được tuyển nhận vào trường chuyên thì bà hiệu trưởng của trường tiểu học mà cháu đang theo học, gọi điện thoại cho mình và muốn gặp mình để khuyên mình cho cô con gái tiếp tục học ở trường của bà cai quản. Lý do là bà ta sợ mất học sinh giỏi vì cuối năm mà điểm thi trung bình của học sinh toàn trường xuống thì họ bị khiển trách và nếu mất học sinh thì mất tiền của liên bang và tiểu bang cấp hàng năm hình như $5,000.00/học sinh sẽ bớt tiền chi tiêu cho trường của bà ta.

Công đoàn giáo chức chống lại ý định của chính quyền Bush, cho phụ huynh học sinh một cái voucher, để họ tự chọn trường cho con họ. Lý do là các trường có giáo chức dở sẽ bị đóng cửa và họ sẽ bị sa thải. Các trường Charter được hưởng ứng khá nhiều ngày nay vì điểm thi trung bình cao, bớt sì ke,..vì cha mẹ phải thay phiên nhau canh gác, tham dự các chương trình sinh hoạt của học sinh.

Nền chính trị lập pháp, hành pháp của Hoa Kỳ ngày nay bị các giới tài phiệt hay công đoàn lũng đoạn. Các đại biểu của dân chạy tiền để tái tranh cử nên được các công ty, nhóm lợi ích chi tiền cho cuộc bầu cử của họ nên không đáp ứng nhu cầu địa phương. Ở miền nam Cali có 3 thành phố bị phá sản và trong tương lai sẽ còn nhiều hơn vì nền hành chính không được cập nhật hoá theo đà tiến triển của xã hội ngày nay.

Mấy năm trước có một thành phố trong quận hạt Los Angeles, tên quản lý thành phố ký lương trả cho mình gần 1 triệu/ năm, bạn hắn là cảnh sát trưởng của một thành phố khác, kêu bị thương nên về hưu sớm, được trả 0% tiền lương của tháng cuối cùng rồi nhảy qua thành phố của hắn làm được trả 1/2 triệu. Cuối cùng thành phố hết tiền, hắn bị bắt không hiểu tình hình ra sao.

Lí do đó đã khiến nhiều người bực tức và đang tìm cách thay đổi như các nhóm thân hữu ủng hộ đảng TEA, nhóm thân tả thì ủng hộ các Occupy Wall Street,... Từ ngày mình sang định cư tai Cali, một tiểu bang của đảng Dân Chủ nên nhiều khi không muốn đi bầu vì biết là ứng cử viên mình bầu sẽ thua. Tiểu bang Cali có trên 30 triệu dân, có nền kinh tế riêng đứng thứ 7 trên thế giới nhưng chỉ có 2 thượng nghị sĩ, đai diện bảo vệ quyền lợi cho họ trong khi tiểu bang Alaska, xứ không có khỉ ho, gà không dám gáy vẫn được 2 đại biểu đại diện vài triệu người ở Thượng Viện Liên Bang.

Không những chỉ có Cali mà các tiểu bang khác của Hoa Kỳ cũng muốn dùng 32 chữ của cựu tổng thống Thomas Jefferson để chia cắt lãnh thổ tiểu bang của họ như trường hợp lãnh thổ Louisiana năm 1817 để dễ giúp họ có một đời sống khá hơn, cập nhật hoá với kỹ thuật ngày nay.

Tiểu bang New York đóng thuế chết bỏ để tiền bạc được dùng cho mấy quận của thành phố New York. Người ta tính Hoa Kỳ sẽ có trên 126 tiểu bang nếu các đạo luật này được dân chúng thông qua.

Những dự luật có thể hoặc sẽ không được thông qua nhưng đặt trường hợp nếu các nhóm tài phiệt ở Cali, nhất là vùng Silicon Valley, nơi tập trung nhiều tỷ phú và triệu phú bỏ tiền túi để giúp dự luật này thành công thì tương lai của mình và con cháu sẽ ra sao? Vùng Silicon valley sẽ trở thành tiểu bang Silicon, đóng thuế nhiều nhất thì liên bang và tiểu bang sẽ trả lại tiền nhiều nhất để xây dựng hạ tầng cơ sở, giáo dục ở trung học sẽ được nâng cao vì sẽ có lập pháp, tư pháp và hành pháp mới của tiểu bang ra đời, được viết lại theo hoàn cảnh của thế kỷ 21,...sẽ trở thành một tiểu bang thiêng đàn mà các nơi trên thế giới sẽ ao ước.

Miền nam Cali gồm quận Cam và San Diego, có nhiều công ty kỹ thuật nên chắc cũng khá nhưng các vùng phía Đông như Inland Empire thì nhiều thành phố chắc sẽ bị phá sản nhiều nhưng sẽ có những luật lệ mới ra đời,.. Sẽ lèo lái tiểu bang này đến một nền thịnh vượng. Theo mình thì chỉ giải pháp này sẽ ổn định lại cơ cấu xã hội Hoa Kỳ ngày nay bị đình trệ. Dân Hoa Kỳ chán ngán các đại biểu quốc hội, các nhóm lợi ích lũng đoạn nền hành pháp, tư pháp và lập pháp.

Hoa Kỳ sẽ te tua lúc đầu trong vụ Balkanization này tương tự vùng Quebec của Gia Nã Đại đòi tự trị. Biết đâu các vùng ở Âu châu như Cataluna (Barcelona), Basque, Bretagne, Corse, Bỉ, Thuỵ Sĩ sẽ bị phân chia để dễ quản lí hơn ngày nay,...dân vùng Cataluna là nơi có một nền kinh tế sản xuất cao nhất xứ Tây Ban Nha nhưng thuế của họ bị thủ đô Madrid lấy hết để nuôi dân vùng này nên phong trào tự trị lên rất cao, dân vùng nầy nói thổ ngữ riêng. Nước Bỉ có hai vùng chính nói tiếng Flamand, tiếng Pháp thêm một vùng nhỏ nói tiếng Wallon cũng muốn li khai. Nước Pháp có mấy vùng đòi tự trị như Corse, Basque,...

Một căn nhà ở Silicon Valley giá hiện nay 1 triệu sẽ trở thành 2,3 triệu đô trong khi một căn nhà ở East California có thể rao bán 100 ngàn không ai mua dù ngày nay trị giá 1 triệu. Các thành phố vùng nghèo sẽ không có tiền để chi tiêu, sẽ khai phá sản,... Như thành phố Detroit ngày nay. Sự chia cắt tiểu bang sẽ dẫn đến những tai hại không thể lường trước, sẽ giúp các nước khác theo gương mà đòi tự trị.

Vấn đề là mình sẽ làm gì, chuẩn bị ra sao vì có người sẽ bị te tua, có người hiểu được thời vận sẽ nhảy vào đúng thời đúng lúc để thay đổi vận mạng của thế hệ con cháu của họ sau này, ai giàu ba họ ai khó 3 đời.

Người ta tiên đoán là cuộc chuyển nhượng tài sản vô tiền khoáng hậu sẽ được tái lập. Các dòng họ lớn như Kennedy, Bush, Romney,.. làm giàu nhờ Great Depression vì ông cha của họ nhận định được tình hình để làm giàu cho con cháu họ ngày nay. Ai có tin tức hay chương trình gì để lỡ 6 tiểu bang Cali được thành lập thì cần phải làm gì thì cho em xin.

Xin đa tạ trước.


Về đầu trang



7/4/2015

Nguyễn Hoàng Sơn

Thế là đúng 23 năm, mình giã từ thơ ngây đi lấy vợ, đúng nghĩa hơn là gia nhập Đảng Sợ Vợ, làm đầy tớ nhân dân cho đồng chí gái, làm người cha anh hùng cho mấy đứa con. Nhớ hôm ra toà ở thành phố Los Angeles để tuyên thệ của Đảng viên Sợ Vợ, ông Mỹ hỏi mình có hứa là sẽ...., chả nhớ ông ta hỏi gì nhưng cứ đưa tay lên kêu "Ai đu" mệt thở, gật đầu lia lịa như gà mái mắc dây thung. Bà Mỹ đen nào đưa cho cuốn sổ, bảo ký cái gì cũng chả nhớ rồi tên chủ hôn dân sự tuyên bố mình là người chồng nhân dân còn đồng chí gái là người vợ anh hùng rồi bảo mình có thể mi công khai đồng chí gái, không len lén mớm nhau như trước.

Mình đâu có biết là trước khi làm đám cưới, được cầu chứng ở toà là mình không biết xâm phạm, đụng chạm đến sợi tóc, sợi lông của đồng chí gái là phạm pháp. Eo ôi! Đúng là ngu thật! Nếu mà biết luật thì chắc chẳng bao giờ có vợ. Sau khi ra trường, mình lang thang trên thế giới, đi các xứ từ Tây sang Đông, từ Nam xuống Bắc để kiếm vợ, xất bất xang bang mà phải mất đến 10 năm tròn mới được nhận là cảm tình viên của một gia đình gốc Huế, Hoàng phái, cũng phải dùng lưỡi "Tôn Tẩn", thuyết các bà Dì của đối tượng, ăn biết bao nhiêu vạc ớt cay, ớt hiểm có, ớt đen có, ớt mọi có, cắt cỏ,..., để được Bộ chính trị hoàng tộc phê chuẩn cho vào ghế dự bị.

Bao nhiêu lần mình tốn tiền, đút lót mấy tên anh, chị bà con, bạn bè của đồng chí gái đi ăn, đi uống để rồi nghe đồng chí gái bảo là họ không duyệt, bảo mình đen lại nghèo, "lấy thằng đó thì mạt cả đời". May sao mấy bà dì thêm đồng chí mẹ vợ lại thích mình nói giọng Huế, nhất là ông bố vợ thích nói tiếng Tây nên mới được thông qua Bộ Trung Ương Gia Tộc duyệt. Hú hồn! Nếu không thì ế vợ, muôn đời bắt chước Tuấn Vũ làm người yêu cô đơn.

Nhớ lần đầu tiên đồng chí gái dẫn về nhà, để gia đình phỏng vấn mình. Cả đời đi kiếm vợ, mình chưa bao giờ vô một gia đình đông người, nói rặc giọng Huế. Hôm đó là kỵ bà ngoại chi đó, đại gia đình có 5 chị em mà đều đoàn tụ ở Hoa Kỳ nên con cháu chắc tụ lại đông kinh hoàng đâu trên 150 người ở vùng Bolsa còn những tiểu bang khác thì không về được. Mình đang làm cảm tình viên mà đồng chí gái cho mình tham dự đại hội Đảng của dòng họ lại gặp ông cụ vợ đang nhai cái đùi gà rồi bỗng hỏi một câu xanh rờn: "nì! Rứa 2 Bác bên nhà còn đụ khôn?" Mình chới với không biết trả lời ra sao nên đành thú thật là không biết, để viết thư về hỏi ông bà cụ.

Thế là cả nhà vỗ bàn đập ghế, cười la hét ra nước mắt. Cuối cùng ông bố vợ tuyên bố "thằng ni thiệt thà, được".

Thế là một hôm, đồng chí gái gọi bảo ông cụ vợ xem ngày giờ, bảo tháng giêng làm đám hỏi và tháng 7 làm đám cưới, ngày độc lập của Hoa Kỳ để bạn bè, họ hàng ở xa nghỉ lễ về dự đám cưới được. Ông bố vợ cứ kêu là cưới vợ phải cưới liền tay, ông bà già không biết khi mô đi đây. Ông bà cụ vợ trên 70 cả nên muốn thấy cô con gái út thành hôn, để yên lòng. Đúng là thời gian chín mùi, mình gặp đồng chí gái lúc cô nàng cũng bắt đầu tra, mấy tên từng đeo đuổi, chán bỏ đi lấy vợ hết, nhìn quanh chỉ còn một tên đen xì như bánh gai nên đành chấp nhận duyên số lấy thằng đen, dù sau này có mạt cũng cam.

Gọi đồng chí gái là "Người Vợ Anh Hùng" thì không có ngoa vì 23 năm qua, chịu đựng cái tính nhố nhăng của mình, bỏ công giáo huấn, cải tạo tư tưởng mình thành một người chồng nhân dân hạng cao cấp. Tuần rồi gặp lại mấy cô bạn quen ở San Jose, đi hỏi vợ cho mình khi xưa thì mấy cô bảo "chỉ có O mới trị được anh Sơn." Mình chỉ biết ngồi cười, nụ cười hơi hèn lẫn cái vui của thằng sợ vợ trong khi Mụ vợ chép miệng kêu: “ U Chầu U chầu, khổ lắm mấy o ơi”! Gia nhập Đảng sợ vợ, được đồng chí gái quản lý, cai quản, cải tạo cái bộ não của mình nên dần dần mình khám phá những cái trời cho khác mà chưa bao giờ đụng đến, là khả năng nghe lời vợ, tuyệt đối trung thành với vợ, vì Vợ thép tôi đấy, giác ngộ vợ là đấng tối cao, vừa là con sư tử, lơ tơ mơ là bị xé xác. Vợ bắt mình thi đua phong trao đổi mới, theo định chế kinh tế thị trường, không còn theo đuổi mấy tư tưởng tiểu tư sản, xét lại, kinh tế quyết định cho tương lai như đám cố vấn của ông Bill Clinton kêu gào: "it's economic, stupid".

Thế là cuộc đời mình bước qua một trang sử mới, học tập đường lối tiến bộ của con người mới của xã hội văn minh thế kỷ 21, chiếu theo bản Tuyên ngôn Quốc tế của Đảng Sợ Vợ. Đồng chí gái nói gì thì nghe nấy, thi hành mệnh lệnh, không được cãi vì đồng chí gái luôn luôn là sáng suốt, là cái đuốc trên trời cao, mặt trời soi sáng cho cái u mê của mình.

Đồng chí gái ra chỉ thị, mua nhà làm tổ uyên ương, thế là 2 tuần trước ngày cưới là dọn vào nhà cũ mới mua để chuẩn bị tổ chức lễ vào Đảng sợ vợ của mình. Bòn hết tiền để dành từ 10 năm qua, đặt cọc mua cái nhà xong thì hết tiền. May quá có mấy tên bạn và cô bạn bay từ khắp nơi về làm phụ rể, phụ dâu xúm lại sơn nhà, sơn cửa, trang trí để đón lãnh đạo tối cao về. Trong số mấy tên mấy ả về Cali dự đám cưới của mình, có lẽ khi hò sơn nhà cho mình, chúng thích thích nhau thế là một năm sau chúng cũng xin gia nhập vào Đảng Sợ Vợ và hội quản lý đồng chí giai.

Rồi thằng Ku và con Bé ra đời thế là mình ngày lao động tối đi học thêm về cải cách kinh tế gia đình. Mụ vợ nghe thằng nào ở sở rủ rê gia nhập công ty Đa hệ, bán bảo hiểm nhân thọ và thị trường cổ phiếu. Mình đi ké thì mới biết được chút chút về tài chánh nhưng cái công ty này chỉ chuyên bán bảo hiểm nên chỉ dạy về bảo hiểm nên mình tìm các seminar về Tài chánh, đầu tư khác để đi học. Tương tự anh đến hàng phở thì chỉ có phở, tái gầu nam chín, khá lắm là thêm ngầu pín nhưng nếu anh vào nhà hàng thì ngoài phở, anh có thể ăn bún bò, mắm và rau,... Mình thích món mua nhà cũ rồi sửa lại cho thuê vì nó liên quan đến nghề của mình.

Con cái lớn thì phải chú tâm nuôi chúng nên cũng không thích làm giàu, chỉ muốn đủ sống. Ngày ngày đón con đi học, chơi thể thao, cuối tuần cho đi hướng đạo, học Việt ngữ,... Thấm thoát đã 23 năm, nhìn lại đời, thấy mình đã đi một bước dài. Nghĩ lại may mắn, đồng chí gái bị ế nên mới đến tay mình. Mình cảm thấy tuy bị lãnh đạo bởi đồng chí gái nhưng đồng chí gái đã thép luyện ra mình thành người chồng nhân dân, người cha anh hùng. Cô nàng cứ đun mình vào lửa rồi lấy búa tập đập theo đường lối lãnh đạo của cô nàng nên ngày nay mình có hai đứa con hiền, xinh xắn như mẹ, được phong làm người chồng nhân dân.

năm là một đọan đường đời khá dài nhưng may mà có Đồng Chí Gái bên đời. Âu đó là một diễm phúc trời ban cho mình một Người Vợ Anh Hùng. Merci mon Amour!


Về đầu trang



Ác Phụ, Ác Chính

Nguyễn Hoàng Sơn

"Con ác phụ kia! Lại đây tôi bảo,.... Thằng năng noàn kia! Đồ ác chính, tao chỉ là phụ thôi còn mày mới là chính...." Sau 6 tiếng đồng hồ lái xe từ quận Cam lên thung lũng Hoa Vàng, mình rón rén tính bấm chuông nhà Bác "Tóc Gió Thôi Bay", ca sĩ kiêm thi sĩ của Mái Ấm Văn Học thì nghe tiếng quát tháo giữa hai người trong nhà nên tính kéo vợ ra về, lẩm bẩm khi xuất hành không hỏi Bác Chim Tinh Gia bói cho một quẻ "biến tất cùng" của Kinh Dịch thì cánh cửa mở cái cạch, Bác tgtb nhào ra kêu réo Bác Sơn Bác Sơn.

Hoá ra hai vợ chồng Bác đang tập kịch cho buổi Văn nghệ đánh dấu 27 năm quản lý đời nhau, sắp đến nhân ngày lễ độc lập của Hoa Kỳ làm vợ chồng mình tá hỏa, cần đi toa lét sau mấy tiếng trên xa lộ. Sau màn xã giao, hai vợ chồng thi nhau thăm viếng cái rét rum của nhà Bác tgtb. Xong xuôi thì mới có tâm sức hỏi chuyện.

Mình quen Bác tgtb qua diễn đàn Văn Học. Mình thì không thích thơ lắm, vì khi xưa đi học bị thầy cô bắt học thuộc làu thơ của Racine, Alfred de Musset, truyện Kiều,..., nên thấy thơ là hoảng nhưng một hôm lướt qua bài thơ 4 chữ mang tựa đề Ngày xưa Hoàng Thị của hắn thì thấy lạ nên còm men trên diễn đàn rồi năm ngoái, nhân xuống thăm gia đình ở Bolsa, hắn ghé lại nhà mình chơi, hát hò, ăn bún bò Huế Mụ Diễm nên cái thân tình trên mạng ảo trở thành bạn hữu chân thành nên nhân đi lên thung lũng Hoa Vàng mấy độ, mình ghé nhà Bác trước khi chạy Marathon 48 tiếng, thăm các bạn bạn học xưa của mình và đồng chí gái.

Ngồi lay hoay một lúc thì mới được diện kiến đồng chí gái của Bác tgtb.

Cái giống đàn bà đều như nhau, đều mang cái bệnh trầm kha, bắt đàn ông đợi chờ. Bác gái thuộc giai cấp vượt tuyến sau khi đất nước bị chia đôi bởi Hiệp đinh Genève. Miền Bắc tiếp tục thi hành "cải cách ruộng đất", đấu tố địa chủ nên cả gia đình Bác gái chia làm hai tìm đường vào nam. Một nửa thoát vào nam còn phần còn lại thì bị biên phòng bắt lại đến 75 mới đoàn tụ chưa được bao lâu thì cả gia đình vượt biển. Có dạo mình quen một cô gốc Nghệ An, họ hàng với Bác Hồ. Ông bố và ông nội vượt tuyến, đi bộ sang Lào rồi được chính phủ Ngô Đình Diệm đem về Sàigòn nên mới được nghe kể về gia phả và lịch sử Tây Sơn. Ông bố là cử nhân Hán Văn nên nghiên cứu về sử hiện đại của Việt Nam.

Bác tgtb kể sau 75, mỗi ngày thiên hạ đến nhà đèo đi đá banh để được ăn cơm. Bác, nhờ đá khá nên cứ đá xong một trận thì được bồi dưỡng vài nắm cơm, nằm ngủ một tí rồi lại được đèo đến sân khác để đá tiếp kiểu "play 4 foods" nên gần đây chân bị chấn thương từ lâu nên phải bị mổ xẻ nên ít có thời gian lên diễn đàn thêm bận chở chó Labrador đi bơi. Bác Ác Phụ bảo là nhà có 4 người mà có đến 6 chiếc xe, nói lần sau vợ chồng mình lên thì cứ đi xe đò Hoàng, hai Bác ra đón rồi lấy một chiếc xe mà dùng.

Ác Phụ rất là vui tính, vui vẻ kể có lần hai vợ chồng choảng nhau thì Bác tgtb, hậu duệ của nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam khi xưa đang tâm đắc kêu Mụ vợ là "Ác Phụ" thì Bác gái gọi tgtb là "Ác Chính" khiến Bác chới với vì không hiểu cụm từ này nên câm mõm thì may thay Bác gái bồi thêm "tôi chỉ là phụ, còn ông là chính, đồ Lăng Loàn". Hai vợ chồng đang gom lại những từ thanh tục đã được sử dụng khi choảng, đấu khẩu nhau trên 27 năm qua để trình làng vào tuần tới trong buổi ca nhạc được tổ chức hàng tháng tại tổ ấm của cặp Ác Phụ Ác Chính này. Phòng khách được dàn dựng như một sân khấu với dàn âm thanh cao cấp cực đỉnh thêm đàn trống,...

Đôi Ác Phụ Ác Chính mời vợ chồng mình đi ăn quán Huế. Trên xe, Ác Phụ hỏi đồng chí gái có con trai không rồi kêu làm sui với tụi em đi. Đồng chí gái kêu con gái út chị hơn thằng con em đến 5 tuổi, Ác Phụ bảo không sao, cứ cho chúng tảo hôn, Back to the Future. Vợ chồng này có hai cô con gái, đều ra trường, đi làm nhưng chả có đứa nào tính chuyện quản lý đời thằng nào cả khiến Ác Phụ đâm lo. Mình chỉ gặp cô gái út, rất xinh giống mẹ, tốt nghiệp UCSD.

Bác tgtb kêu em chả biết nó học cái gì mà cứ thấy chạy qua Tây Ban Nha học làm chúng em phải xách gói sang thăm rồi lại chạy sang xứ Kanguru rồi lại về Hà Nội. Một hôm, con bé gọi từ Hà Nội, bảo sao bố không nói cho con biết về ông nội nổi tiếng trên thi đàn Việt Nam. Hắn tình thật bảo ông nội giỏi chớ bố có giỏi đâu. Té ra con bé về Hà Nội học Văn chương Việt Nam thì giáo sư giảng về Á Nam Trần Tuấn Khải là ông nội chính gốc con nai vàng của con bé làm con bé chới với nên quạu với bố. Nhiều khi những chi tiết mình nghĩ không quan trọng nhưng đối với con cái thì ngược lại.

Bác tgtb bảo đồ ăn vùng này không ngon bằng phố Bolsa lại đắt hơn độ 20%. Mình kêu Tô mì quảng chay, họ cho nước lèo như mùa nước lụt dâng đầy dòng sông Thu Bồn, phải gọi bún quảng mới đúng. No nê xong thì Ác Phụ kể em mê anh Năng Noàn nhà em hát hay nên dù "Tình Bidong có list là dông", tuy sang Mỹ sau Ác Chính, ác Phụ vẫn đi tìm cho ra để quản lý đời tên Năng Noàn.

Năng Noàn kể là lên đảo, Tết đầu tiên biệt xứ, xa quê hương nên buồn.

Dân tỵ nạn đốt lửa rồi thảy mấy lon đồ hộp mà Cao Uỷ Tỵ Nạn tiếp tế vào Đống lửa nghe bốp bách. Có tên nào đi định cư, truyền lại cho cây đàn nên anh chàng ngồi khảy đàn hát "em đến thăm anh đêm 30" thì lọt vào tai của Ác Phụ. Thế là Năng Noàn bị dụ rồi khi có danh sách là hắn dông sang Mỹ. Ác Phụ sang Mỹ sau, định cư ở Texas. Cuộc tình viễn liên lại tiếp tục rồi về sau không kham nổi mấy cái biên lai của Pacific Bell nên Năng Noàn xin đăng ký quản Lý đời Ác Phụ, sinh ra hai công chúa. Nay thì làm cho Western Digital ở Thung Lũng Hoa Vàng, ngày ngày chở 2 con chó đi bơi, cuối tuần hát hò với các anh em bạn Văn nghệ.

Mệ Bửu Đàn ghé lại nên đồng chí gái và Ác Phụ rủ nhau ra sa lông thủ thỉ, truyền bí kíp Ác Phụ dạy chồng cho nhau trong khi Năng Noàn và mình nghe Đoạn Trường Tân Thanh của Mệ Bửu Đàn đến 6:00 chiều thì phải từ giã nhau vì phải đi thăm đại gia đình của đồng chí gái ở vùng này, ăn mừng cô cháu mới tốt nghiệp tiến sĩ của đại học Berkeley dù mới có 24 tuổi. Hẹn Bác Năng Noàn và Mệ Bửu Đàn gặp lại ở quận Cam.


Về đầu trang




Ăn Nói Khát Uống

Nguyễn Hoàng Sơn

Lần đầu tiên, sau khi có con trên 20 năm, vợ chồng mình rủ nhau đi chơi vài ngày, không có con cái đi chung, để tìm lại nhau khi bóng hoàng hôn đang phủ dần lên đời người mình. Chuyến đi này chỉ muốn tìm gặp lại bạn học xưa của hai vợ chồng nhưng cũng phải ghé thăm bà con cho phải đạo.

Trên đường đi thì nghe đồng chí gái thuyết pháp, bồi dưỡng chức năng nghiệp vụ làm đầy tớ ô sin cho gia đình, làm người phải có cái tâm,...., mà không có chỗ nào để trốn. May thay sssđ Ngân Hà gọi cho đồng chí gái nói chuyện, giúp con ráy của mình được xả hơi, ngơi nghỉ được 35' 16". Trên đường đi, xe chạy qua mấy cánh đồng hạt nhân thấy điêu tàn vì thiếu nước nhưng vẫn có chỗ xanh. Mấy tấm bảng hiệu kêu gọi xây đập để dự trữ nước để nông dân dùng, cắm dọc hai bên đường. Nào là "No Water, No Jobs", nào là "Dam or Trains"..., cho thấy hạn hán Cali từ mấy năm nay ảnh hưởng đến sự sống còn của ngành canh nông.

Giới bị ảnh hưởng về hạn hán thì kêu gào xây đập dự trữ nước trong khi nhóm bảo vệ môi trường thì chống vì sợ xây đập sẽ gây tai hại cho môi trường, có những con cá sắp bị tuyệt giống nên hàng năm nước từ núi chảy ra biển để cho cá bình yên nên thất thoát khá nhiều nguồn nước thiên nhiên. Chạy ngang chỗ nuôi bò, nghe nói đâu trên 100,000 con nên phải đóng cửa sổ, mở máy lạnh vì mùi thối dài trên 10 cây số.

Điểm hẹn đầu tiên là tổ uyên ương của Bác Tóc Gió Thôi Bay. Hai vợ chồng này mời đồng chí gái và mình đi ăn ở Quán Huế. Tiệm nhỏ nhưng khá đông khách dù đã 2:00 trưa. Mình đồng Ý với Bác TGTB là đồ ăn vùng trên này không ngon bằng ở phố Bolsa. Sau đó thì gặp Mệ Bửu Đàn từ San Francisco xuống thăm sau 45 năm rồi tô mì quảng chưa tiêu phải chạy đi ăn tôm hùm ở quán Nha Trang. Nghe nói chủ quán lên đài truyền hình Việt Nam ở vùng này dạy nấu ăn. Dưới Bolsa tôm hùm giá $11.99/ cân anh trên này một con tôm hùm giá $120.00. Kinh Hoàng! Ăn xong chạy về khách sạn, bụng no nhưng mình đánh một giấc tới sáng còn đồng chí gái thì ngủ không được, gõ iPad ru mình ngủ.

Sáng hôm sau thì hẹn đi ăn cơm với PH, ND và NQ ở Phở Factory nhưng tiệm này chỉ mở cửa vào lúc 10:00 sáng nên kéo nhau qua Kim Long ăn phở chậu. Cặp này lấy nhau sau khi gặp nhau ở đám cưới của mình. Tên này thì học MIT với CTA nên quen khi mình sang New York làm việc, ở nhà hắn trong khi tìm nhà mướn. Cô vợ thì học Harvard, cũng do CTA giới thiệu. Đám cưới mình thì tên chồng bay từ Paris sang, đóng sân khấu còn cô vợ thì San Jose xuống rồi đâu một năm sau mình được mời đi ăn cưới của cặp này.

PH đang thành lập một công ty để "tag" các tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật triển làm trong các viện bảo tàng. Hắn kể chính phủ Mỹ in tiền nhiều quá nên mấy công ty mới thành lập đều được các nhà đầu tư chiếu cố. Tối thiểu $50,000 đến $300,000 nên hy vọng hắn thành công. Hắn học MBA ở Harvard được một năm thì bỏ, mở công ty nhưng sau đó thì tên partner bỏ ngang nên phải đi làm công nuôi sống nhưng cứ khắc khoải muốn mở công ty nên hy vọng kỳ này thành công. Lên đây thấy thiên hạ thi đua mở công ty, năng động làm thấy thích thích nhưng nay đầu óc mình như lụt chí sau 23 năm bị đồng chí gái quần tơi tả chỉ biết vác xẻng làm vườn.

Cô vợ thì thành lập một hội phi chính phủ chống buôn bán phụ nữ trẻ em, lo dạy nghề cho các cô gái Việt bị bán sang biên giới Kampuchia hay Trung Quốc nên hay đi Việt Nam. Cô em thì học Yale sau đó thì học MBA ở Stanford, cách đây mấy năm được tổng thống Obama bổ nhiệm chức vụ gì về người gốc Việt ở Hoa Kỳ. Ngồi nói chuyện thì cô em hỏi có biết gia đình ĐQD thì mới biết anh chàng này hôm nay phải đi chùa nên không đến nhà PCB được. Thế là mình lại hụt, không có duyên gặp lại hắn kỳ này. Hắn có gọi điện thoại nhưng tối đó phải ăn cơm ở nhà bạn của DCG sau 42 năm. Thôi đành hẹn lần sau.

Chậu phở chưa xuống đến bao tử lại phải chạy lên nhà trên đồi cao của vợ chồng PCB, mới đi Tây về. Tuy bị jetlag nhưng vẫn làm cơm Tây, ngon cực tuy mùi phở vẫn còn lỏng bỏng trong bụng rồi ăn xà lách trái cây của DH. Mình thấy thiếu thiếu món gì nay mới nhớ là fromage. Cơm tây mà thiếu cái đĩa fromage sau món chính là chưa hoàn toàn tây. O DH đi Tây cùng thời với mình rồi cũng bôn ba xứ này qua xứ khác với ông Dôn, Tây, Mỹ rồi Anh rồi Đức rồi Hoa Kỳ. Mình quên hỏi nhưng đoán DH là hoa khôi của Yersin 73-74. Ngồi nói chuyện đến 6:00pm lại phải chạy đi thăm cô bạn xưa của đồng chí gái ở Hội An.

Đồng chí gái sinh ở Huế nhưng sống ở Hội An đâu 14 năm nên bạn xưa ở Hội An khá đông. Mỗi lần về Việt Nam là phải ghé Hội An. Thành phố này có đặc sản là Cao Lầu, do người Minh Hương đem qua nhưng ở Việt Nam ít xài bột mì nên họ dùng bột gạo để làm bánh phở. Cô bạn nói sẽ làm cao lầu cho ăn. Mấy lần trước ăn cao lầu ở Hội An thì mình không thích lắm nhưng cô bạn, gái xứ Hội An làm ăn rất chiến đấu, ngon không thua bún bò Mụ Diễm ở Bolsa. Ông chồng cũng dân Hội An, kể đi công tác ở VN nên vác mấy tấn cao lầu về, nhưng phải rửa cả chục lần cho sạch.

Sau khi no, chạy Marathon ăn uống ná thở trên 48 tiếng thì ngồi nói chuyện về đoạn đường đời vừa trải qua. Vợ mình kể từ ngày rời Hội An vào Sàigòn, VC vô rồi học tổng hợp rồi vượt biển, lâu lâu thì mình xía mõm vào, bổ túc thêm vài chi tiết về cuộc hải trình do anh Tài công kể, ghi lại Nhật ký của cuộc Hải trình,...

Hai vợ chồng kể là lấy nhau ở Việt Nam rồi vượt biển năm 1981 từ Hà Tiên, gần vịnh Thái Lan nên hay bị Hải tặc cướp nên sau này dân vượt biển đi từ Bà Rịa để tránh vịnh Thái Lan. Chuyến đi chỉ dài có 40 tiếng đồng hồ nhưng bị hải tặc cướp. Ông chồng tếu là chị vợ xấu quá nên hải tặc chê không bắt đi. Anh chồng kể: khi tàu Hải tặc cập tàu của họ thì anh ta lấy chân đạp cái tàu Hải tặc ra thì bị què giò, nằm trên khoang tàu thì thấy có hai cô con gái chỉ có cái áo che phần dưới, máu me đầy chân cả mặt mày đứng trên tàu của bọn cướp biển. Hải tặc neo tàu, bắc tấm ván nhảy qua ghe thì có hai cô tưởng có tàu vớt nên chạy qua tàu Hải tặc.

Hải tặc quăng hai cô bị chúng bắt đi cả tháng, hiếp tới hiếp lui rồi chuyền ghe này sang ghe khác qua ghe của họ rồi quăng xuống biển. Họ nằm ngửa trên biển rồi bị tàu hải tặc khác bắt. Cuối cùng thì gặp tàu của hai vợ chồng đi thì họ quăng hai cô lại rồi bắt phụ nữ khác còn khỏe. Một tên Hải tặc chụp cô vợ lúc đó đã lấy dầu máy xoa người, máu me khiến tên Hải tặc kéo cô vợ cứ bị tuột tay vì cô vợ trì lại. Ông chồng thì nói với cô vợ ráng giữ gìn sức khỏe rồi sau này gặp lại. May sao thằng tướng cướp chỉa súng đứng trên tàu, ra hiệu bỏ lại kêu đi nên thoát bị Hải tặc bắt đi. Thì ra Hải tặc thấy tàu Mỹ ở xa nên sợ nên bỏ chạy. Mấy tiếng sau thì được tàu vớt lên, đưa vào Songkla rồi đi định cư ở Hoa Kỳ. Hai cô gái bị bắt đi thì cả tháng sau mới đến đảo, kể lại ác mộng của họ. Bị hiếp rồi bị chuyền qua mấy tàu Hải tặc khác đến một hôm thì có một tên tướng cướp muốn lấy làm vợ nên đồng ý rồi khi lên bờ thì bỏ chạy kiếm đồn cảnh sát để khai báo, rồi được đưa về trại tỵ nạn. Anh ta kể cái áo mà cô vợ thêu khi cưới, đem theo thì trên tàu một trong hai cô gái bị hải tặc bắt thấy đẹp nên bận thử, thì sau đó bị hải tặc cướp rồi cô ta tưởng được tàu cứu nên chạy qua tàu hải tặc. Lên bờ, cô ta trả lại cái áo thêu nên hai vợ chồng lồng kính để trong căn phòng, được gọi là viện bảo tàng bỏ túi của gia đình. Hai cô gái thì mất liên lạc từ ngày đi định cư đến nay.

Hai vợ chồng thêm DCG kể là sau khi định cư ở HK thì lâu lâu vẫn bị ác mộng, nằm mơ đang ở VN, mất sổ thông hành của Mỹ, lo sợ không biết làm sao vượt biển. Họ rất vui là lần đầu tiên gặp người quen, mà có thể tâm sự, kể những đoạn trường họ đã đi qua. Lý do là khi gặp người vượt biển thì sợ khơi lại những nỗi buồn của họ, ngại ngùng khi nói đến hải tặc vì không biết người đối diện có bị cướp hay làm nhục.

Trong cuốn phim "Buổi Sáng Đầu Xuân", có kể cuộc đời của một gia đình, chia nhau đi vượt biển, sau bao năm xa cách, gặp lại nhau nhưng những vết thẹo của quá khứ vẫn ám ảnh họ nhất là cô con gái bị hải tặc hiếp. Ông Bố thì theo kiểu Việt, nói rồi con bé sẽ quên. 4 cô mà hai vợ chồng biết trên đường vượt biển bị hải tặc làm nhục cả tháng trời thì làm sao quên được. Mình không đi vượt biển mà có thời nằm ngủ thấy đang ở VN, bị công an lùng bắt.

Anh chồng kể là có giấc mộng khi xưa là trở thành bác sĩ nhưng sang đây, lo cơm gạo nên hai vợ chồng học kỹ sư, tốt nghiệp đại học Berkeley nay đều làm manager cho hãng. Có 4 con, hai đứa con đang học trường y khoa. Vợ mình nói là họ đang sống "the American Dream", nhà trên đồi, có cửa cổng đi vào, nhà to như cái đình. Ra về mình nói với hai vợ chồng là sẽ không bao giờ ăn cao lầu nữa ngoại trừ do họ làm.

Hôm sau, phải đi thăm một người dì, không dám báo trước sợ dì làm đồ ăn, đồ uống. Chỉ gọi trước khi đi. Nhìn dì thì hơi yếu hơn xưa như chưa lẫn, vẫn đọc số điện thoại phanh phách, khuyên mình tu hành, để đức cho con. Sau đó, hai vợ chồng chạy đến viếng Peeble Beach, 17 mile Drive. Sau khi ăn trưa là chạy về Quận Cam. Tuần tới chắc lại đi nữa, DCG có cô bạn học Trưng Vương, hùn hạp chi với PBN để tổ chức show, kêu cho vé và phòng khách sạn ở Las Vegas. Tuy xa nhưng coi như đi tuần trăng mật thứ 23, còn hai bác Ác Phụ và Năng Noàn thì thứ 27. Chịu khó lái xe đưa vợ đi chơi để được bồi dưỡng chức năng làm chồng nhân dân cho êm nhà êm cửa.


Về đầu trang




Ai Phôn

Nguyễn Hoàng Sơn

Thằng cháu vợ rên, bố hắn bắt mua tặng cho cái iPhone đời thứ 6 làm quà Giáng sinh năm nay, ngặt một cái là ông anh vợ này không biết xài mấy cái apps. Ông chỉ biết ấn nút để trả lời hay gọi điện thoại, ngoài ra ba cái thứ khác thì coi như bò đội nón nhưng vẫn muốn mua cái iPhone 6 để khẳng định đẳng cấp với người đời.

Mụ vợ mình cũng rứa, đòi iPhone loại chiến đấu nhưng mấy cái apps được cài như máy của mình thì Mụ không bao giờ dùng đến. Mụ lại hay quên cắm điện nên điện thoại của Mụ hay hết pin, cứ lấy máy mình mà dùng, riết ai muốn nói chuyện với Mụ là gọi số điện thoại mình. Mình có thói quen thu nhặt tên tuổi, lưu trữ trong máy điện toán, địa chỉ của mấy người bà con bên vợ nên họ hàng vợ, mỗi lần cần số điện thoại ai trong dòng họ là gọi mình khiến nhiều khi muốn điên. Lắm lần mấy ông anh vợ gọi hỏi cho nói chuyện với vợ mình làm mình cáu mà nếu không trả lời thì sẽ nghe đồng chí gái dũa.

Mỗi lần thấy kẹt xe, mình nhờ đồng chí gái đang dùng máy mình chít chát, xem lưu thông kẹt đến đâu thì cũng khổ lắm. Mụ phải lấy kính ra, đeo vào rồi lần mò 3 cái app. Mình nhắc ấn nút, hỏi máy thì nó trả lời, tự động bật lên cái bản đồ lưu thông nhưng không chịu vì mụ không quen ra lệnh cho máy, Mụ chỉ thích ra lệnh cho chồng. Chán mớ đời! Nói mấy đứa con ngồi sau xem dùm thì Mụ vợ giận, bảo xem thường Mụ. Mình muốn cập nhật hoá cái GPS mới để có thông tin về lưu thông trên bản đồ GPS của xe nhưng thấy tốn mấy trăm đô, tiếc tiền phải dùng iPhone nên vợ chồng có chuyện để cải, để hăm, để hứ.

Nhớ dạo ở New York, đâu 1988 thì phải. Dạo dó, máy điện thoại di động mới ra đời nên ít ai có. Cái máy to như cục gạch ống, lại nặng chình chịt. Lâu lâu đi ngoài đường thấy nhiều tên, cầm bên tai, nói oang oang khiến mình ngưỡng mộ quá chừng, cỡ Michael Douglas trong phim Wall Street. Lần đầu tiên được sờ mó cái máy này là được Hương, vợ một tên làm chung với mình ở hãng I.M. Pei cho xem. Cô vợ rất xinh và lanh, nghe kể là cháu ngoại của Tùng thiện Vương, một trong tứ trụ của triều đình nhà Nguyễn khi xưa. Nếu mình không lầm, cô ta kể là con gái của chủ nhân rạp xi nê Rex ở Sàigòn. Cô này làm về PR nên công ty đưa cho cái điện thoại di động, bỏ trong cái xách tay như cục gạch, đeo nặng chình chịch. Thấy cô nàng cầm cục gạch, gọi trong thang máy nên mình xin cầm nó một tí để hưởng giây phút lịch sử, mục thị cái máy, tượng trưng cho ngành kỹ thuật tân tiến, cực siêu của đế Quốc Mỹ. Tuy nó nặng hơn cục gạch nhưng lòng mình cứ lâng lâng như chiếc máy bay lên thẳng nhất là khi lấy thang máy ở New York cao vời vợi.

Dạo đó, mình và vài người bạn thành lập một tổ chức vô vụ lợi, có tên là Vietnam Society, nhằm giới thiệu Văn hoá Việt Nam cho người Mỹ và sinh viên gốc Việt, nên có nhờ cô này tham gia, xin tiền dùm cho hội.

Dạo đó có tụ tập lại một đám gốc mít, kiến trúc sư, đạo diễn, họa sĩ, nhạc sĩ,.... Sau này, mình sang Cali nên ngưng hoạt động.

Nói đến điện thoại di động thì mình nhớ đến Mậu Thân. Mình có ông cậu, con của ông chú của mẹ mình. Nghe nói cậu ấy làm về an ninh, nên hay đeo cái máy truyền tin, có cái an teng dài lêu nghêu. Cậu tự sát khi Sàigòn đầu hàng. Có lần cậu lên nhà mình chơi rồi đem bỏ vào nhà mình cái máy truyền tin màu cứt ngựa rồi đi đâu uống cà phê với ông cụ mình. Trước khi đi, cậu dặn mình và mấy đứa em là không được đụng đến, điện giật chết, làm mấy anh em thất kinh, lo ngại, đứng xa xa trong phòng khách, chiêm ngưỡng cái máy hiện đại, lâu lâu nghe RÈ RÈ, ọt ọt.

Mình thì tò mò, muốn rờ nhưng sợ mấy đứa em về, mách lại cậu và ông cụ mình thì bị đòn nên cứ đứng nhìn cái máy như sau này lớn lên, ngắm người đẹp chân dài, vừa thèm vừa sợ. Bỗng cái máy kêu: an pha an pha cốp pi rồi ét ét RÈ RÈ RÈ. Được thể mình khoanh tay, kêu dạ cậu con đi rồi nhưng cái máy ngu ngu ấy cứ an pha an pha cóp pi ét ét RÈ RÈ RÈ thì mình lại kêu cậu đi rồi thêm mấy đứa em như cũng vừa phát hiện ra cái máy đần độn nên cũng chỏ mõ vào kêu cậu con đi rồi. Cuối cùng, mình với thằng em kế, bò kiểu Vic Morrow trong phim "L' enfer des hommes" đến gần cái máy rồi kêu Cậu con đi rồi nhưng cái máy màu cứt ngựa, cứ ngu ngu như phân ngựa, vẫn tiếp tục RÈ RÈ RÈ.

Câu chuyện của mình với cái máy truyền tin kéo dài đến khi ông cậu về lại. Mấy anh em xúm lại kể cho cậu nghe là có báo với cái ông an pha chi đó là cậu đi rồi mà ông ta không chịu nghe, cứ ét ét RÈ RÈ rè. Ông cậu mình cười nức nở khiến mấy anh em cứ như bò đội nón. Nay viết lại vẫn thấy ngu ngu ngu, không hiểu sao mình lại đậu được Tú tài rồi đi Tây. Khà khà khà.

Trước khi thấy cái máy điện thoại di động thì phải nói đến cái điện thoại để bàn hay gắn trên tường. Nhà mình dạo đó không có gắn điện thoại như bây giờ mà hình như cả xóm chả có ai có cả vì không có đường dây điện thoại ngoài đường chả bù ngày nay về Việt Nam thì thấy phố xá chằng chịt dây điện thoại. Nhìn phố toàn là dây điện thoại và dây điện thoại và điện thoại. Trần Dần còn sống chắc sẽ làm bài thơ tôi đi giữa phố phường chỉ thấy mưa sa và dây điện thoại.

Năm 1974, sau khi đậu Tú tài, thằng Nguyên xin đi du học ở Gia Nã Đại vì có anh nó đang học ở Ottawa. Nó cần giấy tờ gì đó để bổ túc cho hồ sơ nên mẹ nó bảo anh nó, Phạm Trọng Việt, học Chính Trị Kinh Doanh ra bưu điện, đối diện nhà thờ Con Gà, để gọi cho anh Nam của nó, cả đợi thư hồi âm thì trễ. Mình có xe Honda nên được giao nhiệm vụ chở hai anh em tên này đến đó. Ông anh đưa số điện thoại của tên anh đầu ở Canada, đóng tiền rồi bà làm ở Bưu Điện bảo đợi. Đâu nữa tiếng sau thì bà ta bảo ông anh vào cái phòng có cửa kính để nghe điện thoại. Hình như dạo đó chỉ có hai phòng gắn máy điện thoại. Nếu mình không lầm, bưu điện địa phương gọi cho tổng đài ở Sàigòn, rồi Sàigòn gọi cho Gia Nã Đại, khi được trả lời thì họ chuyển về địa phương nên đợi lâu lắm chớ không phải như ngày nay, nhấc cái điện thoại ra, tìm tên lưu trữ, Ấn cái nút là 2 giây sau có người trả lời.

Mình chả nhớ mấy anh em thằng Nguyên nói với nhau cái gì, chỉ biết là tên anh la hét trong cái cabin như gọi đò, sau đó thì thằng Nguyên chạy vào gào thét cái gì đó. Mình thấy thằng này bỗng nhiên cao lớn như Phù Đổng, phong độ cực, mặt mũi bỗng thông minh, đẹp trai như Đặng Quang Vinh mặc dù thường ngày thì nó vẫn ngưỡng mộ mình là thằng nếm mùi đời nhiều hơn nó. Về nhà thì hai anh em kể lại cho bà mẹ, bà mẹ mơ mơ màng màng đến cái giọng thằng con xa nhà trên 3 năm nay, cứ hỏi đi hỏi lại giọng thằng Nam có thay đổi không, còn nói được tiếng Việt không.

Suốt một tuần lễ, thằng Nguyên cứ kể đi, kể lại lúc cầm cái điện thoại, tay đưa lên ra sao, gác máy vô lỗ tai ra sao, bỏ cái ngón tay vào cái lỗ có số rồi quay ra sao, thật ra nó bựa vì bà thu tiền bảo anh Việt chạy vào cabin số 1 nhưng mình không dám cãi sợ bị chê ngu, nhà quê. Nghe tiếng nói của thằng anh bên Gia Nã Đai rất rõ như đang đứng trước mặt, càng khiến mình thấy nó ôi chao sao cao siêu quá, cao ngất, vời vợi, mình ước ao được như nó, cầm cái điện thoại để nói chuyện như trong xi nê. Tối về cứ nằm mơ, lăn qua lăn lại trên giường, không biết chừng nào mới được như thằng Nguyên, khiến mấy đứa em la rên. Nhà có 3 anh em nên ngủ chung một giường nhỏ, mình nằm phía trên còn hai thằng em thì nằm quay đầu ngược lại, mỗi thằng em mỗi bên người mình nên khi mình lăn qua trái thì cái chân đá vào mặt thằng em út, còn lăn qua phải thì đá thằng em kế. Cho nên rất nghi, lâu lâu hai đứa căm thù mình vì bị đòn thì nằm mớ, tống mình một đạp để trả thù.

Rồi bỗng nhiên trời ị trúng đầu mình, được nghị định cho đi Tây cùng với thằng Nguyên, 4 chị họ Chử, Hùng con cua. Mình nhớ lần đầu tiên nghe điện thoại trong đời. Mới đến Paris đâu được hai ngày, đang ở nhà ông cậu bà con. Bà vợ ông ta muốn dạy mình, làm quen cách sống theo Tây nên dặn mình là nếu điện thoại reo thì mình có nhiệm vụ trả lời để tập ăn, tập nói tiếng Tây. Sáng đó mới thức dậy thì nghe điện thoại reo nên mình bắt máy rồi kêu a nô thì bên đầu dây, giọng con đầm nào nói tiếng Tây như đầm khiến mình nghe được chữ đực chữ cái, ngơ ngơ ngáo ngáo, thốt được chữ Attendez rồi gác máy, chạy đi kêu bà mợ đầm, nói có ai muốn nói chuyện. Bà mợ đầm kêu merci rồi chạy lại, thấy mình gác máy nên lắc đầu, dặn là khi gác máy trên tường, chớ đặt xuống cái bộ phận kia của cái máy là cúp luôn. Mình quê như ngỗng ị. Cậu Tú ana mít mà chả biết dùng điện thoại nhưng mình vẫn nhớ cái cảm giác đầu tiên được nghe tiếng qua cái máy. Con mình, mới 4-5 tuổi đầu đã biết nói điện thoại với ông bà nội ở Việt Nam. Con hơn cha, nhà có phúc. Mình sống ở Paris 8 năm trời nhưng chưa bao giờ có điện thoại riêng ở nhà. Sang tới Cali thì mới bắt đầu gắn điện thoại ở nhà. Nhờ vậy mới kiếm được vợ. Trước kia, đi chơi chả bao giờ dám hỏi số điện thoại của mấy cô vì có gắn điện thoại đâu mà gọi.

Hình như trước khi có máy điện thoại di động thì ai cũng đeo cái máy pager. Muốn kiếm ai, cứ gọi cái pager rồi họ đi tìm điện thoại để gọi lại cho mình. Dạo đó, ở New York, các máy điện thoại công cộng trả tiền, được gắn đầy nơi. Nhiều tên cứ đến giựt cho máy gãy để xem bạc cắc có rớt ra không, thêm dân buôn lậu ma tuý hay dùng điện thoại này để buôn bán nên từ từ công ty điện thoại không sửa chữa và lấy đi.

Có lần, một ông anh vợ được con cho cái điện thoại di động thì mình cứ bị ông thần này gọi hoài, rủ làm ăn. Mình hỏi làm gì thì ông nói đã nghiên cứu kỹ rồi. Mỗi tuần mua xổ số lời to, mình bỏ $5.00 hùn với ông ta, trúng chia hai. Ở Âu châu hay xứ khác thì người gọi trả tiền cước cho cuộc đàm thoại nhưng ở Mỹ thì người nhận cũng phải trả luôn nên nghe điện thoại mà thấy không quan trọng là cúp đỡ tốn tiền. Cuối tháng, ông anh vợ mới khám phá ra là phải trả hoá đơn tốn tiền nên từ dạo đó hết gọi mình. Khi mình cần hỏi chuyện thì ông thần này không bao giờ trả lời điện thoại của mình nên cả mấy năm nay không bao giờ nói chuyện trên điện thoại. Chán mớ đời.

Dạo mới ra nghề làm thầu khoán thì bắt đầu có pager và điện thoại di động. Có lần ra Bolsa ăn phở với một ông thợ gốc Hải Phòng lại nói ngọng. Tên này ăn trợ cấp, đi làm thêm nên khấm khá, sau này mình mua dùm cho vợ chồng hắn một cái nhà qua chủ nhà nên sau đó bỏ ăn trợ cấp luôn. Tên này có cái đặc tính rất ư Giao Chỉ, hay nổ ngoài đường. Lúc nào cũng gắn máy pager bên trái dây nịt còn bên phải là cái di động như hai khẩu coln, chơi thêm một đẳng cấp khác; đeo cái răng xanh (Bluetooth) nơi tai, vừa húp phở với hàng răng vẫu bịt vàng, vừa nói tiếng Mỹ bồi; ai đông cờ lâu,ai hao lô thai mơ (I don't know, I have no time). Húp cái rẹt Tô phở, rồi lại chu chu cái mõm gọi cho ai đó, nói lô lô lô… de lô thai tu nô dờ ( there’s no time to lose)rồi chửi thề loạn cả lên, khiến thực khách trong quán quay lại nhìn, giúp cho bầu không khí trong quán phở có thêm hương vị Mỹ Việt đề huề. Có lần, hắn có tên thợ vịnh gốc Mễ, hắn kêu tên này bê mấy bao xi măng vào trong kho, sợ bị mưa. Mồm hắn kêu níp níp (lift, lift), tay thì quơ quơ lên, tỏ ý bảo tên Mễ nhấc cái bao lên để hắn kê mấy miếng gỗ cả ướt nhưng tên Mễ không rành tiếng Mỹ ngọng Hải Phòng của hắn nên ngơ ngơ ngáo ngáo.

Hắn nhìn mình bảo dít gai i nây di (this guy is lazy), hi đớ dân cờ nin áp tơ quất (he doesn't clean after work). Sau này mình khoán cho tụi Mỹ và Mễ giỏi để làm, khỏi mất công nghe tiếng Mỹ ngọng Hải Phòng.

Mỗi lần lên xe là mình cấm cô con gái chít chát để hai bố con, có 5 phút để nói chuyện từ trường về nhà. Ở nhà mình thì có những luật bất thành văn; khi ăn cơm là tắt máy truyền hình, thâu chương trình để rồi coi sau cơm tối, không trả lời điện thoại, không ai phôn, không tui phôn, không an pha an pha cốp pi ét ét RÈ RÈ RÈ. Không biết mình có sống thêm được vài chục năm để coi con người thông tin với nhau ra sao. Biết đâu lúc đó người chết người sống có thể nói chuyện với nhau qua ai phôn, không cần nhà ngoại cảm như E.T. Go home. 40 năm qua từ cái điện thoại để bàn đến ai phôn 6, kỹ thuật tiến bộ quá nhanh khiến nhiều người không theo kịp đám con nít. Có lần cô con gái dạo đó đâu 10 tuổi nói với mình là nó rất ngạc nhiên là mình cập nhật hoá rất nhanh về Internet vì đa số bố mẹ của bạn nó I tờ về vụ này. Có lần thấy nó viết trên mạng là khám phá ra bố nó theo dõi nó qua Twitter.


Về đầu trang



AirBnK San Jose

Nguyễn Hoàng Sơn

Cuối tuần này, tháp tùng đồng chí gái lên San Jose để họp mặt mấy người bạn thời sống ở Hội An, luôn tiện liên lạc để gặp mấy người bạn của Văn Học và Yersin. PCB và phu nhân mời ngủ lại nhà qua đêm rồi có điểm tâm kiểu Bed &Breakfast nên phải tải về cái App "AirBnK", để được anh chàng B chỉ đường đến nơi, thêm bỏ số điện thoại của mình vào hệ thống internet của nhà, vì khu nhà của anh chàng ngoài vòng phủ sóng, dân cư không cho các công ty điện thoại gắn các antenne vì sợ làm xấu môi trường. Chủ nhà rất chu đáo nên phải viết review 5 +.

Xe đến nơi vào lúc gần 10:00 tối thì may mắn gặp BnK, cô nàng chịu khó đợi thay vì đi ngủ sớm vì phải đi làm sáng hôm sau. K làm bánh đợi hai vợ chồng, loại có gừng và quế thêm mua cho mấy ổ bánh mì baguette mà lần trước lên, thấy mình thích nên K, chạy ra Costco để mua tặng hai vợ chồng đem về miền nam Cali. Sau 7 tiếng lái xe nên mình bắt đầu oải nên hai vợ chồng BnK kêu đi ngủ.

Sáng hôm sau, dậy thì đã thấy Bác B đang làm cà phê expresso cho vợ uống trên đường đi làm. Anh chàng thuộc thành phần kỹ lưởng nên mua máy pha cà phê của Ý loại chiến đấu, làm sữa nóng rồi cà phê lọc bằng hơi. May mà đồng chí gái đang ngủ chớ thấy anh chàng này lo cho vợ kiểu này thì chắc mình bị đồng chí gái cạo đầu như ác phụ của bác Tóc Gió Thôi Bay.

Bác B khoe là Cô DH có cho một hũ nhỏ nước mắm nhỉ do chính phu quân làm. Lần trước gặp thì có nghe DH kể là ông chồng nghiên cứu làm nước mắm, ra bến tàu để mua cá cơm tươi của ngư phủ đánh về rồi bỏ muối để cho cá vữa trong thùng. Nay lại nghe bác B cũng nghiên cứu cách làm nước mắm để ăn vì đọc các nghiên cứu thì họ cho biết người Tầu bỏ át xít vào đậu để cho vữa mau mà bán xì dầu nên không biết Thái lan hay Việt Nam bỏ gì trong quá trình làm nước mắm. Mình mới nhớ nghe ai nói người Nhật làm xì dầu mất 2 năm để lên men nên nhớ có mua một chai xì dầu Nhật Tamari đâu $35.00.

Ngồi nói chuyện thì được DH nhắn tin là trên đường đi làm, có ghé ngang để một hũ nước mắn nhĩ cho mình ở ngoài cửa. Mùa bơ tới sẽ gửi bơ cho cô nàng và fu quân để trả lễ. Không ngờ người bắc Cali quá dễ thương. Hai tên ăn sáng với Bagel và cream cheese với mứt confiture của NT, phó chủ tịch uỷ ban nhân dân làng Yersin73-7 từ Maine gửi cho. Phải công nhận lần đầu tiên ăn bagel với cream cheese và confiture, rất ngon, không ngọt lắm hình như trái thị thì phải. Bác B lại nói đến làm nước mắm organic để bán vì không biết người ta bỏ gì trong hủ nước mắm, có thể họ cũng bỏ át xít để cho cá vữa mau để họ có hàng để bán sớm. Mình đề nghị mua đất ở vùng Palm Desert vì nóng sa mạc giúp cá mau lên men thêm vùng xa nên không sợ bị hàng xóm thưa gửi như nhà máy sản xuất tương ớt Scirracia.

Sau đó thì hai tên rủ nhau đi bộ trong khu vực. Khu vực này chắc đã được xây cất lâu năm nên có đất rộng, có hồ bơi, sân quần vợt, bóng rổ thêm sân để đánh bóng chuỳ. Về lại nhà thì hai thằng ngồi nói chuyện về đầu tư, thị trường chứng khoán, đất đai,...., đến khi đồng chí gái dậy, ăn uống nói chuyện công việc ở sở và con cái.

Mình ngạc nhiên là lên bắc Cali thì đi vào chợ búa thì gặp khá đông khách hàng gốc Ấn độ thì lại nghe bác B bảo là thế hệ con mình phải cạnh tranh với dân Ấn Độ vì một số tổng giám đốc công ty ở Silicon Valley là người gốc Ấn Độ, mấy người này có khuynh hướng mướn dân gốc Ấn độ để dể sai khiến nhất là họ giỏi. Nên nhớ đa số xuất thân từ những trường đại học kỹ thuật nổi tiếng của Ấn Độ. Tuần rồi thấy hình ảnh của 2.3 triệu người Ấn độ, đứng xếp hàng để nộp đơn thi khi chính phủ cần tuyển 150 nhân viên.

Khu nhà của vợ chồng BnK ở vùng đồi núi nên rất yên tịnh, nơi về hưu lý tưởng, có đầy đủ sân chơi thể thao, đường mòn đi bộ, làm mình nhớ đến những tiếng động của Đà Lạt nhất là Sàigòn, Nha Trang, ồn ào, còn ở đây quá thanh bình. Tới giờ đi đến Bánh Căn Tự, của Cô Bé Trời bắt chảnh làm trù trì, B đi theo bọn này vì chủ nhân Bánh Căn Tự có mời mấy người Yersin nhưng chỉ có bác B đại diện vì mấy người khác đều bận đi làm ngày thứ 7. Khám phá ra PCB cũng thích hát hò nên giới thiệu hắn với bác Tóc Gió Thôi Bay để hàng tháng ghé lại quán Ác Phụ để nghe và hát nhạc.

Cám ơn AirBnK đã cho tụi này tá túc qua đêm, thêm tặng ba ghết và Cô DH đã tặng nước mắn Made in USA. Hy vọng sẽ được đón tiếp gia đình hai bác tại miền nam Cali. Khi nào anh  mở công ty làm nước mắm thì cho hùn với.


Về đầu trang



Âm Nhạc và Ký Ức

Nguyễn Hoàng Sơn

Dạo này mình thích mở đài phát thanh Văn Học, nghe mấy học sinh cũ của trường hát nhạc Việt hay Tây. Yersin 73-74 thì có hai cô; một ở xứ Kanguru và một ở nam Cali nhưng ít khi lên tiếng. Có thể hoà âm hay tiếng hát không hay bằng ca sĩ chuyên nghiệp nhưng không hiểu lý do, mình lại thích nghe các bạn học cũ hát.

Hôm trước tình cờ xem phim "Alive inside" trên Netflix, một phim tài liệu do Michael Rossato-Bennett quay một cán bộ xã hội tên Dan Cohen, coi sóc các người già bị bệnh lãng trí. Lúc đầu ông Cohen nhờ ông Rossato-Bennett, một người vừa tốt nghiệp môn điện ảnh, quay ông ta một ngày trong các viện dưỡng lão trong lúc ông ta cho các người bệnh lãng trí nghe nhạc mà họ thích khi còn trẻ. Cuối cùng ông ta theo và quay ông Cohen tròn ba năm liền và thực hiện cuốn phim tài liệu này.

Ông Dan Cohen thành lập một hội từ thiện, quyên góp tiền để mua tặng các bệnh nhân già mất trí nhớ, cái iPod để thâu những bài hát mà họ thích khi xưa, để họ có thể bấm nút để nghe nhạc trong những này hoàng hôn của đời người. Trong phim quay nhiều cảnh, bệnh nhân lãng trí bổng nhiên nhớ lại những kỷ niệm xưa khi nghe nhạc mà họ yêu thích hồi con trẻ. Có người không nhớ gì cả như một bệnh nhân gốc da đen 94 tuổi, cả ngày ngồi trên xe lăn, ai hỏi cũng câm bổng nhiên nói ào ào khi nghe nhạc Jazz hay một bà mỗi lần đi đâu cũng phải dùng cái đồ vịn để di chuyển, bỗng đứng dậy, ôm ông Cohen rồi nhảy Salsa. Có một ông chồng, chăm sóc bà vợ tại nhà trong suốt 10 năm từ ngày bà bị lãng trí, ông ta khóc khi thấy vợ đứng dậy nhảy Salsa.

Nhiều người bệnh hay nổi cơn dữ dằn trong các viện dưỡng lão, các y tá cứ cho họ uống thuốc an thần nhưng không hết bệnh, ngược lại khi họ đang lên cơn, ông Dohen cho nghe nhạc thì họ bỗng dịu lại. Mua cái iPod thì tốn rất ít nhưng viện dưỡng lão cứ tộng thuốc cho người già vì được trả tiền còn chính phủ không trả tiền mua iPod.

Trong cuốn sách Musicophilia, bác sĩ Oliver Sacks có nói đến âm nhạc giúp bệnh nhân lãng trí tìm lại trí nhớ. Những người có trí nhớ tốc ký (phonographic) có thể học hát opera bằng nhiều thứ tiếng hay chơi nhiều dụng cụ âm nhạc, một nhà soạn nhạc nhìn các nốt nhạc qua các màu vàng, xanh,... Âm nhạc có thể giúp các người bị tự kỷ ám thị hoạt động gần bình thường. Nói vậy chớ không phải ai cũng được tìm lại trí nhớ khi nghe nhạc. Có người nổi khùng khi nghe âm nhạc nhà thờ hay Sigmund Freud thì vô phương mời ông ta nghe nhạc.

Một ông anh vợ của mình thuộc loại "Huế chướng ", khi vợ lâm bồn, rặn không ra nên bác sĩ đề nghị phải mổ nhưng ông ta không chịu vì cũng là bác sĩ, chỉ muốn vợ sinh con tự nhiên nên cuối cùng khi đứa con gái ra đời, vì thiếu oxygen nên đầu óc hơi tàng tàng. Mỗi lần trong gia đình tụ họp thì con bé này la hét vì không ai trò chuyện với nó. Muốn nó yên lặng thì mở video ca nhạc như Paris by night cho nó nghe thì con bé ngồi im. Có điều rất lạ là nó thuộc hết những gì Nguyễn Ngọc Ngạn hay bà bán sữa nói. Trước khi mấy người dẫn chương trình nói điều gì, con bé đã nói trước rồi cười một mình chứng tỏ nó có trí nhớ. Mỗi lần con bé gặp mình là hỏi "Vinh sơn có khoẻ không?" Nó lầm mình với thằng cháu. Lần sau gặp con bé, mình sẽ tìm cách hỏi chuyện nó xem để tìm hiểu thêm về âm nhạc và ký ức.

Ban nhạc The Eagles tan rã năm 1980 sau khi ra mắt cuốn album nổi tiếng với bản nhạc Hotel California. 14 năm sau, năm 1994 ban nhạc này tụ tập lại để đi tour, họ dự tính 100 ngày rồi ai nấy trở về đời sống bình thường, không ngờ các buổi trình diễn của họ đều bán hết sạch vé, dân chúng Mỹ đi nghe họ như tìm lại kí ức của chính mình. Các nước Âu châu ngay Á châu như Trung Quốc từng là một nước có bức màn tre thời ban nhạc này nổi tiếng, mời họ sang trình diễn.

Có lẽ bản nhạc Hotel California của ban nhạc này đã giúp mình có ý định sang Mỹ. Trong cuốn "The Eagles" họ kể bản nhạc này được Don Felder thâu vài điệu gui ta của anh ta rồi cho cả ban nhạc nghe. Họ thấy có âm hưởng nhạc Mễ và reggae nên thấy là lạ rồi viết lời chớ chả bao giờ ghé lại khách sạn nào ở Cali mà có người bựa lên, quảng cáo cho một khách sạn nào đó ở Cali.

Nghe mấy người bạn học chung trường khi xưa, hát những bài hát xưa giúp mình nhớ lại một thời của 40 năm về trước. Không biết âm nhạc có giúp mình tìm lại ký ức ngày xưa hay không, nhưng vẫn thích nghe mấy người này hát hơn là ca sĩ chuyên nghiệp. Những bài ca của họ giúp mình tìm lại những dấu chân đã thất lạc trong tiềm thức, đã bị lãng quên của thời gian và không gian của đời người.

Hôm trước ca sĩ Chức Nữ hát bài "Chiều mưa biên giới" của Nguyễn Văn Đông làm mình nhớ đến Trần Văn Trạch. Hồi nhỏ hay nghe ông này hát bản này nhất là bản xổ số kiến thiết quốc gia. Hình như chiều thứ 3 hay thứ 4 thì phải là dân chúng đều nghe đài Saigon, chương trình xổ số kiến thiết quốc gia nhất là dân đánh đề. Ở khu Hoà Bình, thiên hạ bu quanh các quầy bán vé số để biết mình trúng hay không. Ai trúng lô an ủi thì bán tờ vé số cho chủ quầy vé số. Ông cụ mình chuyên chơi lô đề, tuần nào cũng có một tên, em của ông Mai ở đường Hai Bà Trưng, nhà đối diện cư xá Địa Dư, đến nhà mình dụ ông cụ mua đề nên mình ghét thậm tệ tên này. Cứ tiếc hùi hụi số tiền thua đề của ông cụ nên có lần mình xì bánh xe của hắn.

Kiến thiết quốc gia
Giúp đồng bào ta
Xây đắp muôn người
Được nên cửa nhà
Tô điểm giang san
Qua bao lầm than
Ta thề kiến thiết
Trong giấc mộng vàng
Triệu phú đến nơi
Năm muời đồng thôi
Mua lấy xe nhà
Giàu sang mấy hồi...

Nhớ có lần Tết có nghe ông Trần Văn Trạch hát ở Maubert, Paris. Ông ta giả giọng xe lửa, máy bay như lần mình được ông bà cụ dẫn đi xem đại nhạc hội ở rạp Hoà Bình, có ban AVT, hề Phi Thoàn, ca sĩ Chế Linh, một tên Mỹ có tên Ricky hát nhạc Việt những đóm mắt hoả châu,...

Nghe nói ông Trần Văn Khê, anh của người nghệ sĩ này, cha của ông Trần Quang Hải và vợ là ca sĩ Bạch Yến đang hấp hối ở Saigon. Giáo sư có công quảng bá nhạc cổ truyền Việt Nam ở hải ngoại. Trước 75, ông ta được Hà Nội dùng khá nhiều trong cuộc dân vận cho chiến tranh Việt Nam. Sau 54, ông ta được miền Nam gửi sang Pháp học cùng với ông Phạm Duy nhưng ở lại Pháp thay vì về Saigon như ông Phạm Duy đã kể trong hồi ký của ông ta.

Cái hay là nghe mấy tên quen hát, thì mới hiểu được ý nghĩa của bài hát vì các ca sĩ chuyên nghiệp hát thì ít chú ý nên không hiểu hay nghe kịp, ngược lại nghe mấy người hát trên đài phát thanh Văn Học thì nghe lời rất rõ nên mới hiểu nội dung bài hát. Như bài "Nha Trang ngày về" thì lại nhớ năm nào đi nghỉ hè với đám học sinh Văn Học ở Ninh Chữ và Nha Trang, lang thang lếch thếch với Trần Văn Tiến và PTG trên đại lộ chính mà nay họ gọi là Trần Phú.

Mấy bài của Vũ Thành An làm nhớ một cô hàng xóm cực xinh, cứ hay sang nhà bảo mình mở cho cô ta nghe. Dạo đó nhà mình có cái máy quay đĩa nhựa với mấy cái đĩa của Gene Vincent, Connie Francis,... Mấy nhạc loại này thì mình không hiểu hay ngộ lắm tương tự thơ tình của Xuân Diệu, Huy Cận thì nghe hay đọc chả hiểu mô tê chi cả. Ngược lại đọc thơ của Phùng Quán, Trần Dần thì mình lại cảm nhận được như có máu phản động chảy trong người. Hôm trước, ca sĩ Ngân Hàng hát một bản nhạc của TCS làm mình nhớ đến những lần bị đàn bà đá lên đá xuống.

Có dạo có cô ở xứ Kanguru tải lên bài "Thiên duyên tiền định", khiến mình nhớ đến ông hàng xóm thích cặp song ca Hùng cường và Mai Lệ Huyền nên hay ghé qua nhà mình, bảo mình mở cho ông ta nghe, đại loại mình như DJ bất đắc dĩ của hàng xóm, yêu cầu mở nhạc cho họ nghe nhưng cũng vênh vênh váo váo được làm công tác đầy tớ nhân dân này. Hôm trước có anh chàng ở ấp Hà Đông hát bản Thành Phố Buồn của Lam Phương làm mình nhớ đến ông cụ mình, mua bản nhạc này về rồi nhăn nhó, rên rĩ tập hát bài này với chú Nê, anh của chú Nô, đánh bóng bàn ở ấp Cô Giang.... Mình chỉ nhớ man máng là ông Lam Phương lãnh tiền huê hồng cho bài này trên một triệu đồng VNCH, sáng tác khi ông ta lên Đà Lạt chơi vài ngày.

Trên trang nhà Văn Học thì phải công nhận, ca sĩ Karaoke mọc như nấm, trăm nhà trăm tiếng, nghe mệt nghỉ. Dạo này thấy tên TVĐ lên tiếng. Mình ngạc nhiên khi thấy về già, thiên hạ thích hát nhưng không hiểu lý do, nay thì có thể đoán là họ hát để tìm lại ký ức của một thời như Marcel Proust đi tìm lại những dấu chân đánh mất.


Về đầu trang



Anh Còn Nợ Em

Nguyễn Hoàng Sơn

Hắn điên tiết vì tên trưởng lớp không cho hắn tham dự sinh hoạt văn nghệ liên hoan cuối năm. Bao đêm qua, sau khi học bài hắn phải trốn trong nhà vệ sinh để tập hát bản "Anh Còn Nợ Em" để chuẩn bị cho chương trình văn nghệ cuối năm, để nói lên những tình cảm tâm tư mà hắn ấp ủ từ ngày phát hiện đôi mắt lông lanh của cô bé. Cô bé xinh cực đại như Olivia Hussey trong phim Romeo & Juliet. Hắn thường nghe người lớn bảo con mắt là cửa sổ của tâm hồn.

Hắn muốn được như nhà văn Duyên Anh trong "Ngày Xưa Còn Bé", thì thầm với Răng Khểnh "mắt em là một dòng sông, thuyền anh bơi lội trong dòng mắt em".

Hắn phục nhà văn này nhất, đã nói lên đúng những rung động, thổn thức của trái tim của hắn. Hắn bắt chước Duyên Anh, làm thơ để tặng nàng, để được làm "mèo mù vớ cá rán". Hắn chổng mông trên chiếu để tìm nàng thơ. Hắn tưởng tượng mình là Lục Vân Tiên, tên học trò nghèo được Nguyệt Nga, một cô gái nhà giàu, một cành vàng lá ngọc đem lòng thương mến. Khổ một cái là hắn không biết võ, to con như Lục vân Tiên để cứu Nguyệt Nga nhưng không sao hắn sẽ chết như Lê Lai cứu chúa để giải thoát Răng khểnh. Hắn sẽ xin nàng khắc trên mộ bia hắn 4 câu thơ của Hàn Mạc Tử, người cùng quê với hắn.

Chửa gặp nhau mà đã biệt ly,
Hồn anh theo dõi bóng em đi.

Hồn anh sẽ nhập trong luồng gió,
Lưu luyến bên em chẳng nói gì.

Hắn thích câu hò mà đám con trai hay hò khi đợi thầy vào lớp: "Vân Tiên cõng mẹ chạy ra, đụng đầu Nguyệt Nga, cõng mẹ chạy vô, a li hò lờ....đèn nào cao cho bằng Châu Đốc, gió nào độc cho bằng gió Gò Công, thuận vợ thuận chồng ta cùng tác biển đông..." Hắn chưa bao giờ về Gò Công, chưa bao giờ ghé Châu Đốc nhưng chắc chắn hắn sẽ cùng Răng khểnh tác cạn biển đông để bắt cá. Hắn thích câu cá như chàng Vọi của Khái Hưng dù thân hình hắn ốm nhom.

Lúc nào hắn cũng thấy hình bóng của Răng Khểnh nhởn nhơ, nhảy múa xung quanh hắn khiến hắn điên điên dại dại.

Người đi một nửa hồn tôi mất,
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.

Gặp cô gái nào, đọc một cuốn tiểu thuyết nào hay xem xi nê hắn đều tư duy đột phá; đáp án lúc nào hắn và Răng Khểnh đều là hai nhân vật chính. Hắn đi xem phim Love Story ở rạp Ngọc Lan thì tưởng tượng Răng Khểnh là Ali McGraw còn hắn là Ryan O'Neil. Hắn quyết định sẽ từ bỏ hết gia tài của bố mẹ để được đi song song bên Răng Khểnh suốt cuộc đời mặc dù thầy Nguyên bảo hai đường thẳng song song không bao giờ gặp nhau. Đi xem Rômeo và Juliet thì hắn muốn chết chung với Răng Khểnh nếu bố mẹ nàng không cho lấy nhau.

Đang chổng mông trên cái phảng để làm thơ nhưng nàng thơ như lười dậy vì trời Đà Lạt hôm nay bị ảnh hưởng trận bão miền trung nên không đến với hắn. Hắn cứ cầm bút lui cui viết tới viết lui những câu thơ ra ngẩn vào ngơ nhưng tuyệt đối không thể nào làm được một câu thơ nên hồn dù hắn có học Bạch Cư Dị, thơ Đường. Hắn cũng ốm đói như Hàn Mạc Tử nhưng sao ông này lại có thể nặn ra những câu thơ tuyệt vời


Máu đã khô rồi thơ cũng khô,
Tình ta chết yểu tự bao giờ!
Từ nay trong gió, trong mây gió,
Lời thảm thương rền khắp nẻo mơ

Thơ hắn không cần máu khô cũng khô rốc khô rang mà tình hắn đâu có chết yểu.

Cuối tuần, hắn hay lén lén đi ngang tiệm của bố mẹ nàng để xem nàng có đứng ở quầy hàng và ước mơ làm hàng xóm tiệm nhà nàng như Xuân Diệu khi xưa, ngồi phụ mẹ bán nước mắm, hỏi cô hàng bên cùng làm bài thơ Yêu. Hắn sẽ làm Xuân Diệu, để thốt lên câu:


Yêu là chết ở trong lòng một ít

để Răng Khểnh bỏ sách xuống rồi cao giọng ngâm như Hồ Điệp trong chương trình Tao Đàn:

Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu

Hắn sẽ bồi dưỡng nghiệp dư văn hoá cấp 2, thổn thức tiếp:


Cho rất nhiều song nhận chẳng bao nhiêu
Người ta phụ, hoặc thờ ơ, chẳng biết

Bí quá không nặn ra thơ, hắn đành lấy cây đàn tây ban cầm hát:
Anh còn nợ em công viên ghế đá anh còn nợ em anh còn nợ

Đúng lúc ấy bà chủ nhà tru tréo dưới cầu thang, kêu sao tháng này chưa thấy bố mẹ mày gửi tiền nhà. Hắn điên tiết lên vì đang hứng thì bị quấy phá, sao người nhớn họ chỉ nghĩ đến tiền bạc, không nghĩ đến ái tình, văn chương. Hắn vội vàng gào thét bản "Đêm buồn tỉnh lẻ" như để áp tiếng mưa rơi:


Đã lâu rồi tôi sống kiếp sinh viên, sinh viên tiền không có
Bố mẹ ơi thân con còm cõi quá trông giống như thằng ăn mày
Rằm mỗi tháng ba ơi có cúng gì không
Con đây nằm chèo queo, nhớ thương ba nhiều
Đêm đêm trong phòng vắng, Ba ơi gửi cho con một chút tiền xài..

Bà chủ nhà lại đập cửa kêu có nhận tiền thì nhớ trả tiền nhà, cơm tháng nhé, thôi đi ngủ đi, tốn điện. Hắn căm thù bà chủ nhà thì bỗng nhiên một tiếng động đã đánh thức nàng thơ dậy tự nhiên trong đầu hắn nghe âm thanh, khí nhạc như có ai nói bên tai nên hắn vội viết xuống sợ mai quên mặc cho bà chủ nhà cằn nhằn. Hắn lấy cây đèn cầy ra thắp rồi chổng mông viết như điên như dại


Mỗi lần ra Hòa Bình ngắm dung nhan
Nhìn thấy nàng như tiên tại thượng
Không dám lại gần để hỏi danh
Bởi vì tôi nhút nhát nhỏ gan
Xa xa kín đáo đứng lặng nhìn
Chiếc áo dài để lộ những đường cong
Ôi dáng ấy nghìn đời không quên được
Nàng đẹp thế, còn tôi thì sao?

Hôm sau hắn chép bài thơ đột suất tối qua lại trên tờ giấy pelure màu xanh nhạt, ký tên Hòn Sỏi rồi bỏ trong bao thư màu xanh, màu của hy vọng, màu của tên hắn, không quên ép đoá hoa pensée, chôm ở nhà Ngô văn Thuỷ hôm nọ, rồi nắn nót đề tên Hòn Sỏi tặng Phượng Đỏ rồi lén lút bỏ vào vở của Răng khểnh khi ra chơi. Hắn vội vàng chạy ra khỏi lớp như sợ bị bắt gặp, tim hắn bồi hồi lẫn sung sướng. Hắn chạy lên đồi sau lưng trường để xả xú bắp.

Tim hắn muốn ngưng đập, mặt hắn tái xanh như bị trúng gió khi bước vào lớp. Hắn quỵ xuống cái ghế dài bên cạnh. Trên bục thằng Q đang cầm tờ thấy pelure xanh của hắn, đang đọc những lời thơ của hắn đột phá tư duy tối hôm qua trong khi mấy đứa khác cười như chế diễu những thổn thức của con tim hắn. Cái mồm nhỏ xíu của thằng ác ôn Q chu chu như cái lỗ đít gà, tay cầm tờ giấy, bắt chước dáng và giọng thầy dạy việt văn đọc những dòng thơ của hắn. Tên Q vừa đọc vừa bình giãng, đánh giá thơ của nó là thuộc loài cóc nhưng mà cóc có nhiều loại; cóc, nhái, ếch, ểnh ương,..rồi hỏi cả lớp thơ này thuộc loại hàng cóc nào.

Hắn muốn chồm lên bục gỗ, ăn thua đủ với thằng Q thì hắn bất chợt nhìn thấy đôi mắt của Răng Khểnh như thầm nói đã hiểu lòng của hắn.

Em đã nghe qua, em đã hay,
Tình anh sao phải chứng mê say,
Nên hắn ngồi lại sung sướng trong khi thằng T kể là thằng Q, thấy mày lén bỏ thư vào tập con Răng Khểnh nên nó lấy ra đọc cho cả lớp. Tự độ ấy hắn hay bắt gặp ánh mắt của Răng khểnh trong lớp học. Trong giờ ra chơi hắn muốn biến thành gió để bay bay nhe nhẹ đến như vô tình hôn lên má của Răng khểnh. Ôi sung sướng, ôi hạnh phúc. ôi tình là cõi phúc.

Anh còn nợ em
Công viên ghế đá
Công viên ghế đá
Lá đổ chiều êm
Anh còn nợ em
Dòng xưa bến cũ
Dòng xưa bến cũ
Con sông êm đềm
Anh còn nợ em
Chim về núi nhạn
Trời mờ mưa đêm
Trời mờ mưa đêm
Anh còn nợ em
nụ hôn vội vàng
nụ hôn vội vàng
Nắng chói qua rèn
Anh còn nợ em
Con tim bối rối
Con tim bối rối
Anh còn nợ em
Và còn nợ em
Cuộc tình đã lỡ
Cuộc tình đã lỡ
Anh còn nợ nợ nợ nợ

Hắn đang say sưa cất tiếng song ca với Răng Khểnh như Nguyên Khang bên cạnh Diễm Liên thì bổng nghe tiếng mụ vợ tru tréo bên tai: con khóc kìa, dậy thay tã rồi cho nó bú đi cứ nằm đó mà mớ hoài. nhớ rữa chim của nó. Chồng với con, mơ với mớ. Chán mớ đời!


Về đầu trang



Anh Hàng Phở *

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm nay, mình ghé lại tiệm phở của một anh quen vì có khuyến mãi 50%. Anh này khi xưa là kỹ sư sau này già nên bị hãng sa thải, không kiếm được việc mới nên lấy tiền hưu để dành, nghe lời mấy tên bạn khuyến khích, mở hàng phở nên giờ ngáp ruồi. Dạo còn đi làm thì anh hay nấu phở mời bạn bè đến ăn thì cái đám cô hồn, chiêm tinh gia này cứ khuyên anh ta mở hàng phở, nhưng khi anh ta mở tiệm thì không có tên cô hồn nào đến ăn. Như ai nói: “ Thù ai thì khuyến khích họ mở tiệm ăn”.

Khi mình đến thì thấy anh ta đang ngủ gật trên ghế. Nghe tiếng động nên vội vàng thức giấc, vừa chủ vừa đầu bếp vừa bồi bàn. Mình gọi tô phở gân sách vì nghe nói ăn gì bổ nấy nên mình ăn gân cho bổ gân già, ăn sách cho bổ bao tử. Anh ta chạy vào bếp. Nghe nồi niêu xoong chảo hát hò gì thì 5 phút sau bưng ra tô phở nóng thơm lừng lựng, thêm đĩa hành trần không nước béo.

Mình chưa kịp ăn thì anh ta đã xà xuống ngồi đối diện mình rồi kể mới nằm mơ thấy ông Khổng Khâu về. Mình chưa kịp nhai thì anh ta đã vội vàng kể: đang nằm ngủ vì cửa hàng ế thì bổng thấy một ông tàu râu ria dài thòng lòng, vuốt râu bảo sao mi không chào ta. Anh ta chưa kịp hoảng hồn thì ông ta tự xưng là "Không Chết" mà bọn biết chữ bên tàu cứ gọi là Khổng Tử, Bất Tử nhưng chúng viết lộn chữ Không thành Khổng.

Ông Không Chết tự giới thiệu làm anh ta hoảng hồn vội chạy vào bếp pha cà phê rồi đem ra mời ông Không Chết. Anh ta chế một tí cà phê để tráng cái tách rồi đổ xuống đất rồi chế cà phê, mời ông khách râu dài.

Ông này vuốt râu, từ từ nói: “Khá khá, ngươi bán phở mà biết "trà đạo" của ta, khen cho ngươi”. Anh ta ngơ ngác thì ông Không Chết bảo: “Theo đạo trà thì người ta không uống nước thứ nhất mà rải xuống đất để tạ ơn Đất Trời đã giúp nuôi trà lớn”. Anh hàng phở bảo: “ Thưa không, con ngu dốt không biết trà đạo, con đổ nước thứ nhất vì tráng cái tách sợ còn dính xà bông, sợ ông uống mất vệ sinh chớ có biết hay học trà đạo khi nào”.

Ông khách Không Tên, uống một ngụm thì bảo: “Đây là trà Ô Long ở vùng Giang Nam”. Anh hàng phở thưa: “Là cà phê phin của Columbia chớ không phải trà rồng đen. Khi xưa, con cháu của ông sang cai trị nước chúng con thì bắt mua trà uống, nhất là cái đám biết chữ Hán, cứ ngồi rung đùi, ngâm thơ Lý Bạch để uống trà, tư tưởng và văn hoá từ từ bị nô lệ, hán hoá, cái gì cũng Tầu là nhất. Sau này thì Tây mũi lỏ sang cai trị, chúng không uống trà nhưng lại uống cà phê nên đám sĩ phu theo tây học lại bắt chước chủ của họ uống cà phê, đọc thơ Lamartine, vỗ đùi khen hay hay tuyệt tuyệt. Cái gì của Tây là nhất”.

Nhân cơ hội này, anh hàng phở muốn tìm hiểu về Tứ thư Ngũ kinh nên hỏi thầy Không Chết. Ông Không Chết bảo bọn cai trị nước ông ta xây dựng mỗi nước trên thế giới mấy cái viện Không Chết nên bắt ông ta đi tuần tra xem có đúng như ý nhà nước vạch định hay không nên hôm nay sang Los Angeles xem xét thì khi bay qua vùng Bolsa thấy thơm mùi phở bò nên ghé lại. Âu cũng là duyên nên ta kể cho người sự thật về ta.

Ta sinh ra tại nước Lỗ sau này bị người Hán chiếm đóng và bị Hán hoá sau vài đời. Lúc nhỏ ta đi học ra làm quan nhưng một hôm cãi không lại một tên ít học hơn ta nên ta ra lệnh chém hắn nên vua đuổi ta đi. Ta đi sang mấy nước khác kiếm cơm thì không ai nhận cả vì cái resume của ta thì gặp một tên chết ngoài đường thì ta cứu sống nên gọi hắn là Tử Lộ.

Tên này cũng đói nên đi theo ta rồi dây dưa thêm vài tên khác. Cuối cùng ta được làm quan vì một ông chúa cần một tên làm lễ tế văn đàn và quên xem resume của ta cho nên ta mới kêu "tiên học lễ hậu học văn".

Sau đó thì ông vua xứ này tìm được một tên "tiên học phí hậu học văn", làm giàu cho vua nên đuổi ta. Già rồi nên ta muốn trở lại quê hương để chết thì không ngờ mấy tên cũng đói như ta đi theo. Về quê thì ta mở trường dạy học, bỏ mộng làm quan. Học trò đến đông không phải vì ta giỏi mà học trò thích nghe ta kể chuyện phiêu lưu lúc ta đi xứ này xứ nọ kiếm ăn. Dạo đó chỉ đi bộ, giàu thì có ngựa hay xe bò. Mấy tên học trò đề nghị ta ghi lại trong cuốn sách để lở sau này ta chết thì không còn ai nhớ để kể chuyện xưa.

Ta viết bằng tiếng xứ ta thì có mấy tên học trò như Chết Đường, Chết Mạnh,..., lại không hiểu thổ ngữ xứ ta nên phải dịch ra 4 thứ tiếng cho 4 thằng học trò, nhạc để hoà tấu khi làm đám ma gọi là Ngũ Cung đem về quê hương của chúng để dạy học nên từ đó dân gian nghĩ là ta đã viết Tứ Thư Ngũ Kinh, thật ra là Ngũ Cung chớ không phải Kinh. Nói tới đây thì ông Không Chết bảo đi đường từ Trung Quốc sang mà đám Tàu không bồi dưỡng gì cả nên đói, vô bếp làm cho ông tô phở rồi sẽ kể tiếp.


Về đầu trang



Ăn Tết

Nguyễn Hoàng Sơn

Có lần thằng con cắc cớ hỏi tại sao tiếng Việt có nhiều từ kép với chữ Ăn, mình không biết trả lời, nói có lẽ vì nghèo đói, nên người Việt lúc nào cũng nghĩ đến ăn.

ngay vua Gia Long khi xưa, từng tuyên bố: " Có đói nói mới nghe". Vua nào muốn nhường ngôi cho con thì cứ bảo đứa nào đem dâng món ngon vật lạ là được truyền ngôi mà ngày nay người ta gọi là chạy chức. Người Tây, người Mỹ đón Năm mới còn người Việt chúng ta ăn Tết. Giống dân Giao Chỉ chỉ nghĩ đến ăn, ăn ngày chưa đủ tranh thủ ăn đêm.

Ở hải ngoại ngày nay nhất là ở Cali thì đồ ăn Việt Nam không thiếu theo mình còn ngon hơn cả Việt Nam. Mình khám phá ra những món ăn mà hồi ở Việt Nam, chưa bao giờ nghe đến, nếu có thì chưa bao giờ thấy. Những món ăn chỉ dành cho những ngày lễ lớn như Tết, cưới hỏi đều được bán hàng ngày như bánh xu xê, bánh cốm, bánh chưng bánh tét, bánh dầy, thịt đông, thịt kho dưa hành,... Người Việt tị nạn đều có thể ăn hàng ngày những món này cho nên dần dần, những đặc sản này mất đi tính cá biệt của nó, không còn là món ăn xa xỉ như xưa. Tương tự, trái cây theo mùa thì nay với sự toàn cầu hoá, mùa đông dân Cali có thể ăn nho nhập cảng từ Chí Lợi, đu đủ từ Mễ Tây Cơ, uống nước trái dừa tươi từ Thái Lan chở sang, rẻ hơn cả ở Việt Nam.

Thường ngày đi chợ, người việt lưu vong có thể mua các món đặc biệt mà khi xưa ở Việt Nam chỉ được thấy trong những ngày Tết như bánh chưng bánh dầy,...cho nên những món này bị tầm thường hoá mà khi xưa mình rất mong Tết đến để được thức khuya, ngồi canh nấu bánh chưng, bánh tét ở nhà hàng xóm. Trời khuya, cả đám ngồi chồm hổm nghe người lớn kể chuyện ma bên cạnh lò lửa ngoài trời, lâu lâu chêm thêm vài cây củi vào bếp, khiến lửa rộ lên những tiếng tí tách như điệp khúc của mùa xuân đang về. Những ngày Tết tại hải ngoại, chúng ta mua các món này như một sự bắt buộc vì thiếu chúng sẽ không tạo nên khung cảnh, không gian của Tết cổ truyền như thể ngày lễ Tạ Ơn ở Hoa Kỳ, vắng con gà tây đút lò.

Chúng ta ăn những món này như để nhớ, để hoài niệm về quãng thời gian đã mất, như thể để gợi lại ký ức trong vài phút, vài tiếng ngắn ngủi trong cuộc đời lưu vong. Hàng ngày đồng chí gái vô vàn kính yêu, thích ăn dưa hấu và cắn hạt bí khi xem truyền hình nên mụ vợ hay mua mỗi tuần để ăn nhưng mình không rờ tới.

Hôm trước đi chợ mua đồ cúng, mình không quên khệ nệ lựa trái dưa hấu để cúng ông bà. Sau đó cắt ra ăn với gia đình khiến đồng chí gái ngạc nhiên.

Thường ngày các món bánh chưng, bánh tét, bánh dầy, dưa hấu, thịt kho, chả thủ,... chỉ là những món ăn bình thường, nhưng vào 3 ngày Tết chúng trở thành những món bắt buộc gần như bổn phận cho phần nghi lễ. Chúng ta cúng mời ông bà về ăn Tết nhưng hồn ông bà về không thấy món này, mà lại thấy gà tây hay hamburger thì giận, bỏ đi? Chúng trở thành bắt buộc phải có trong 3 ngày Tết nên trở thành biểu tượng; một vật thể kiêm ý nghĩa.

Chúng ta ăn thịt đông, thịt kho, chả thủ với dưa hành, củ kiệu hay bánh chưng bánh tét, cắn hạt dưa, ăn dưa hấu,..., như để nhớ lại truyền thống, những huyền thoại của tổ tiên ông bà như người Mỹ ăn gà tây trong ngày Tạ ơn để nhớ đến những ngày tháng, tổ tiên họ vượt biển ra đi tìm tự do tín ngưỡng ở Hoa Kỳ và được các người dân sở tại cưu mang khi họ đến bờ tự do. Mình không biết người da đen nghĩ gì trong ngày tạ ơn vì tổ tiên của họ được bắt cóc từ Phi Châu đem sang châu Mỹ và được bán làm nô lệ, làm việc không công cho các nông trại miền Nam Hoa Kỳ.

Ngày nay chúng ăn dưa hấu như để nhớ lại An Tiêm, con nuôi của vua Hùng, mang tội phản động, không nghe lời nên bị đầy đi vùng kinh tế mới trên một hoang đảo. Cứ tưởng An Tiêm sẽ chết đói trong cảnh lưu đầy, ai ngờ chim ị trúng đầu thêm mấy hột giống, An Tiêm đột phá tư duy, đã trồng trọt gầy dựng lên một vườn trái cây mà các tàu buôn Trung Quốc đi ngang mua về gọi là hẩu hẩu mà dân mình gọi là dưa hấu. Các ngày Tết, An Tiêm vẫn nhớ đến cha mẹ, anh em, khắc lên mấy quả dưa những lời cầu chúc may mắn cho năm mới, thả trôi các trái dưa, nhờ biển đưa về quê hương như tấm lòng của người con hiếu thảo vẫn nhớ đến cha mẹ, quê hương dù bị bạc đãi, lưu đày.

Ngày nay người việt tị nạn, lưu vong khắp nơi trên thế giới, thường được vua cha xem là phản động. Hàng năm thay vì gửi những trái dưa như An Tiêm khi xưa, họ gửi về những gói quà cho quê hương, những đồng đô la báo hiếu và được vua cha khen là Việt Kiều Yêu Nước thay vì phản động như xưa. Chúng ta ăn bánh chưng, bánh dày để nhớ đến Lang Liêu, tổ tiên nghề nông của Việt Nam, hai cái bánh này tượng trưng cho trời đất. Ngày nay, làm vườn thì mình chợt hiểu sự tích của hai loại bánh này nhưng theo các nhà sử học thì bánh chưng khi xưa có hình dạng bánh tét ngày nay biểu hiệu cho dương vật còn bánh dày tượng trưng cho âm vật. Có lẽ kể chuyện cho con nít nên người xưa chế tá lả.

Hôm qua ăn Tết với gia đình bên vợ, con cháu xúm nhau lại lì xì, đánh bầu cua cá cọp khiến mình nhớ đến không gian của thời xưa ở Đà Lạt, cũng chạy qua hàng xóm hay nhà mình đánh xì lát, đổ xâm hường, bài tới,... Chỉ thấy thương cho cái bánh chưng, nằm trơ trẻn trên đĩa không ai ăn. Người lớn thì sợ mỡ còn con nít thì thích Ken tất ki phờ lai chích cần. Mình thì thích ăn bánh tét chiên vì khi xưa 3 ngày tết, có tiền lì xì là đi xem xi nê xong chạy ra Cẩm Đô ăn tô mì hoành thánh, lên đường Trương Vĩnh Ký làm tô miến gà, hay đường Hàm Nghi xơi tô phở Bằng. Chỉ sau Tết, hết tiền lì xì mới ngấu nghiến mấy đòn bánh tét chiên với dưa món.

Đúng là trời ị trúng đầu. Khi xưa lấy đồng chí gái thì lấy vì thời cơ chín mùi, nhưng sau này mới khám phá ra mụ vợ, ngoài đi làm nuôi mình lại còn có nhiều tài như may vá, cắm hoa,..., còn chăm lo bố mẹ chồng,... Năm nay, mụ vợ học nghề của ai lại tỉa củ hoa Thuỷ Tiên, để trong mấy cái chậu rất đẹp. Hoa lại nở đúng ngày Tết. Hy vọng năm nay tài lộc vào vì năm ngoái, có đứa cháu chúc ông bà năm nay tiền ra như nước, đầu năm sinh trai cuối năm sinh gái. Chán mớ đời! Hôm nay phải đi lên vườn vì đang thay hệ thống tưới. Chiều lại đi ăn cưới nên chắc ngày mai sẽ chiên bánh tét để hai vợ chồng nhâm nhi với dưa món để cùng bay về khung trời kỷ niệm, tìm lại chút hương xưa của một thời đã qua.


Về đầu trang



Ăn và Bụng

Nguyễn Hoàng Sơn

Năm thi trung học đệ nhất cấp, mình có học bài " cái gì cũng cười" của Nguyễn Văn Vĩnh nhưng cũng không hiểu lắm đến khi sang Mỹ mới ngộ ra. Có cô bạn sinh viên Yale, đi làm việc thiện nguyện qua chương trình học bổng Fullbright ở trại tị nạn Hongkong. Khi về cô ta đi thuyết trình về đời sống của dân tị nạn. Khi được các sinh viên ngoại quốc hỏi về vài chi tiết, hình ảnh thê lương của người tị nạn thì cô nàng cười khiến tên bồ sau này là chồng la quá cỡ, bảo không được cười dù là cười kiểu chua chát vì người ngoại quốc không hiểu, sẽ làm mất cảm tình.

Thằng con đi học Việt ngữ cuối tuần, có hôm hứng hỏi mình cấu trúc động từ Việt Nam toàn dùng từ "ăn". Thấy lạ lạ câu hỏi của nó nên mình ngồi đếm xem bao nhiêu cụm từ có chữ ăn. Ăn cay, ăn ngọt, ăn chua, ăn cưới, ăn giỗ, ăn vụng, ăn hối lộ,.. Ăn gian, ăn trộm, ăn cướp, ăn cắp,...đó là làm chuyện thất đức cũng ăn. Không biết có lẽ vì nghèo nên dân mình đói nên lúc nào cũng nghĩ đến ăn. Nghe nói trong tự điển có đến 142 từ có chữ ăn.

Mình bắt chước ông Nguyễn Văn Vĩnh, nói dân an nam ta cái gì cũng ăn. Ăn để mà sống, ăn để mà sướng, mà gáy, ăn để mà chết bỏ. Nếu không giỏi thì ăn gian để mà thắng hay không có tiền mà người khác có thì mình ăn cướp rồi bỏ chạy. Nghèo không có tiền ăn, ra lề đường nhìn Thiên hạ ăn chực. Khi tính làm chuyện gì mà không thành thì lại gọi ăn gió. Ăn bẩn, ăn mày, ăn cắp,...đại loại cái gì cũng ăn được. Động từ ăn của Việt Nam như động từ To Get của anh ngữ, nếu không biết dùng động từ nào thì cứ dùng động từ này là được.

Nhưng nói đến ăn thì không thể nói đến bụng vì ngôn ngữ việt có nhiều từ về phần này. Có lẽ vì ăn vô thì nó xuống bụng? Người tây phương hay nói đến Heart hay người tàu nói đến chữ Tâm, là trọng tâm nhưng người Việt, có lẽ hay ăn nên phải nói đến cái bụng, cái lòng, cái rốn, cái dạ, một phần của cái bụng.

Người Việt nói lòng sông, lòng bàn tay, lòng căn (trung tâm, center of the house), lòng sông, lòng người. Người tây phương dùng trái tim để diễn tả những tình cảm, yêu thương, ôm ấp trong lòng nhưng người Việt thì dùng cái bụng, cái lòng, cái ruột để chứa đựng tình cảm. Họ phải ăn cái đau đớn bị tình phụ, ăn những nỗi buồn xa quê hương. Chiều chiều ra đứng Bolsa, nhớ về Đà Lạt "ruột" đau chín chiều. Khi một người tây phương đau khổ vì tình thì tim của họ đau nhói còn người Việt thì đau lòng. Trong thời bao cấp, có lẽ vì đói quá nên ông TTQ, đã làm bài thơ tả quê hương là chùm khế ngọt. Trái khế vừa ngọt vừa chua cho đỡ đói, đỡ khát?

Tây phương họ nói đứa bé này thông minh nhưng người Việt bảo thằng bé này sáng dạ. Tây yêu nhau thì bảo I trái tim you, còn người Việt thì bảo là phải lòng nhau, giận nhau thì kêu mất lòng nhau,... Nói chung thì người tây phương suy nghĩ với cái đầu, yêu với trái tim, còn người Việt mình thì tư tưởng ở cái bụng còn yêu ở cái lòng hay nòng, cái dạ. Nói thằng con, con yêu thích một con bé ngoại quốc thì con để trong tim còn nếu con yêu thích một con bé Việt Nam thì con để trong bụng. Nghe mình giải thích một hồi thì thằng con thua non, nói thôi khỏi học tiếng việt nữa vì nó thích yêu bằng trái tim, suy nghĩ bằng cái đầu. Đọc đầu đề của một bài hát hay thơ, văn là biết tác giả đang sinh sống ở hải ngoại hay trong nước. Trái tim ngục tù là biết do người hải ngoại viết,...

Mùa lễ tình yêu sắp đến, người Việt nên bận áo hay viết thiệp "Tôi hình cái ruột, bụng Em" thì đúng với văn hoá cha ông để lại thay vì trái tim 4 mùa xanh lá, bú xua la mua như người tây phương vì không nói lên hình ảnh của nền văn hoá 4000 năm nay.


Về đầu trang



Arts-X-Press

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm kia, vợ chồng mình đi xem buổi trình diễn của Arts-X-Press tại đại học Vanguard, quận Cam. Arts-X-Press là một tổ chức vô vị lợi do ông Carl Sinclair, nhạc trưởng của dàn nhạc âm hưởng quận Cam chủ xướng nhân danh người con trai chết vì tai nạn, nhằm khai dẫn các học sinh lớp 7-8 vào các ngành nghệ thuật.

Cách đây 5 năm, con gái mình được chọn trong 100 học sinh vừa xong chương trình tiểu học ở quận Cam để tham dự một khoá hè của hội này.

Muốn được tham dự, học sinh phải được thầy hay cô giáo đề cử rồi phải viết Essay, qua một kỳ khảo sát, phỏng vấn. Mình đoán con gái được cô giáo đề nghị là vì mình có đến lớp con gái, dạy vẽ và nói về kiến trúc cho cả lớp nên cô giáo nghĩ cha kiến trúc sư nên chắc con cũng theo nghề.

100 học sinh được chia thành 5 nhóm nhỏ, theo 5 ngành nghệ thuật: hội họa, âm nhạc, thi ca, kịch nghệ và múa. Trong vòng 5 ngày, học sinh sẽ được hướng dẫn một trong 5 ngành, để khai phá tiềm năng của mình. Năm con gái mình đi thì nó theo môn hội họa, sau đó muốn đi học trường trung học chuyên nghệ thuật. Trên 20,000 thí sinh, trường này chỉ tuyển có 500 nên con gái bỏ mộng theo ngành nghệ thuật. Hú vía.

Năm ngoái và năm nay con gái trở lại với cương vị "counselor ", trợ giúp mấy học sinh lớp 7-8, làm gạch nối giữa học sinh và các thầy giáo. Trong năm ngày, ngoài các giờ học tập sáng tạo, các học sinh được đưa đi xem các triển lãm nghệ thuật, viếng viện bảo tàng, nghe nhạc, xem xi nê và kịch nói.

Đêm cuối cùng thì có buổi trình diễn, triển lãm các bức tranh, múa, đóng kịch, đọc thơ hay chơi nhạc cho phụ huynh thưởng thức. Năm nay, vợ mình chới với khi thấy con gái ngồi đánh dương cầm mà cô nàng bỏ hơn 4 năm từ ngày lên cấp 3. Phải đi bơi mỗi ngày, bài tập nhiều nên đàn tranh và dương cầm đành gác một bên. Cả nhóm chơi bản "Imagine" của John Lennon với những nhạc cụ khác nhau trong khi Nhóm hội họa, vẽ tranh theo tiếng hát và nhạc.

Sau đó, các học sinh khác trình bày các điệu múa, tranh ảnh, video, kịch nói. Có cô bé làm thơ Haiku, nêu lên những khám phá về bản thân của cô ta, không e ngại vì nghệ thuật không có sai lầm. Mụ vợ than là con gái không đến ôm mẹ, nó phải canh mấy đứa học sinh không có phụ huynh tham dự.

Sáng hôm sau, đi đón con ngay bãi đợi xe buýt. Ban tổ chức dùng xe buýt để đón các học sinh gặp nhau lần đầu để làm quen trên tuyến đường đến đại học xá và tiễn đưa nhau. Thấy chúng ôm nhau, khóc như mưa ngâu.

Cô con gái kể là được bầu là counselor ưu ái nhất. Có mấy đứa viết thư tay, cám ơn. Trong xe con gái ngồi đọc thấy cũng vui vì nó bỏ làm, bỏ dạy con nít bơi, bỏ kiếm tiền để đi làm chuyện bất vụ lợi, được đám trẻ yêu mến, học cách đối thoại, đối xử với người lạ, giúp đám học sinh trẻ thêm can đảm, trò chuyện,... Mình thấy một con bé gốc Việt, cứ quấn quít bên con gái, hỏi ra thì con bé thấy con gái mình cũng là gốc Mít, đi hướng đạo như nó nên đồng cảm và viết thư kêu con gái đã giúp nó có một hướng đi, bạo dạn trước đám đông. Tháng 9 này sẽ có buổi nghe nhạc âm hưởng do ông Sinclair điều khiển, các phụ huynh và tham dự viên được mời. Chắc là chung vui lắm, ngày nay có instagram nên chúng liên lạc nhau, không cần đợi đến tháng 9.

Ở nhà có hai anh em, nay thằng anh đi xa nên hơi buồn, nay có mấy đứa nhỏ để lo như được làm chị, học cách chỉ huy. Đi hướng đạo thì đa số là dân cùng tuổi còn đây thua đến 4-5 tuổi. Không có em nên đi dạy bơi cũng mến mấy đứa bé học bơi. Ở Mỹ thì chỉ có bên ngoại nên coi như nhỏ nhất trong đám anh chị bà con còn về Việt Nam thì là chị lớn, có lẽ vì vậy nó thích về Việt Nam hơn. Dẫn con đi ăn thì Instagram hiện lên ầm ầm vì trong 5 ngày không được đem theo điện thoại. Khi chúng về tới nhà là Instagram ào ào.

Phải công nhận ở HK thì có đủ trò cho con nít học. Hè thay vì cho học toán, mình cho mấy đứa con đi học vẽ, nhảy Híp Hop, kịch nghệ, tranh luận hay mock trial, một tuần học cách toà án tổ chức phiên tòa, hùng biện ra sao, đóng vai công tố viện,.., cho chúng hiểu luật pháp tại Hoa Kỳ.

Ngày nay thấy chúng khôn, lanh lợi hơn mình ngày xưa nên cũng mừng.

Hôm qua, hai vợ chồng đi bộ với con bé, nó nói muốn viếng chỗ này, xem cái nọ khi viếng thăm Nam Hàn tháng tới.

Khi mình thăm quê nội thì mới hiểu và cám ơn công sức của ông cụ, bỏ nghề làm nông mấy đời để đi lính rồi vào Nam vì nếu không ngày nay chắc mình cũng chỉ một người làm nông, tầm nhìn không qua cái đình của làng. Nay thấy con mình ở HK, sự hiểu biết của chúng vượt xa thời mình còn ở Đàlạt, ngẫm lại thì quyết định của mình sang Mỹ và vợ vượt biển để hy vọng có một tương lai khá hơn, chỉ mong đời con mình khá hơn đời mình như khẩu hiệu "hy sinh đời bố củng cố đời con" hay như câu thơ Haiku của cô bé lớp 7 "không có sự sai lầm trong nghệ thuật".


Về đầu trang



Bà Hồng

Nguyễn Hoàng Sơn

Tuần rồi đọc trên mạng bài phỏng vấn một nhạc sĩ hải ngoại, về Việt Nam sinh sống và lấy một người vợ kém hơn ông ta đến 44 năm, có đứa con mới lên 2 tuổi. Bài báo kể ông nhạc sĩ mới trở về HK, dự lễ ra trường của một trong những người con của người vợ trước thì có nhiều dân cư mạng, bất bình bảo ông ta bỏ về VN sinh sống, để bà vợ trước ở Mỹ nuôi con mệt thở, không nhận được sự trợ giúp tài chánh từ ông nhạc sĩ có vợ trẻ hơn 44 tuổi, nay con thành tài thì về chụp ảnh lấy điểm.

Đúng hơn thì dân cư mạng lên án ông nhạc sĩ này toàn là phụ nữ, mình không thấy ông nào lên tiếng. Đàn ông Việt như mình rất hèn! Bài báo làm mình nhớ đến Bà Hồng, người nuôi thằng con mình khi còn bé. Bà này tượng trưng cho người phụ nữ Việt mà ông Hồ Dzếnh có lần đã than:

Cô gái Việt Nam ơi!
Từ thuở sơ sinh lận đận rồi.

Tôi biết tình cô u uất lắm,
Xa nhau đành chỉ nhớ nhau thôi.

Bà ta sống với gia đình mình được 6 năm, sau đó đến tuổi ăn tiền già nên về ở với con cháu. Lâu lâu, rảnh bà ta kể với mình về gia đình, chồng con. Trước khi lấy chồng, có hẹn lần cuối với người yêu trên chùa Thiên Mụ rồi từ giã, chúc nhau hạnh phúc trong cuộc đời sau này. Bà ta học tới lớp 8 trường Đồng Khánh mới nghỉ học, về làm dâu cho một gia đình có tiếng ở Huế. Thời đó phụ nữ học đến lớp 8 là rất giỏi. Đoạn trường làm vợ, làm dâu, làm mẹ bắt đầu. Ông chồng sau này làm tới chức trung uý, di chuyển nhiều nơi, lại có máu nghệ sĩ, nghe nói có làm thơ nhưng không nổi tiếng, mèo chuột khắp vùng chiến thuật. Bà Hồng chơi một lèo sinh 5 đứa con gái rồi cuối cùng ra một thằng nối dõi tông đường cho gia đình chồng.

Sau 75, chồng đi học tập thì bà tảo tần buôn bán thăm nuôi, thêm phải nuôi mấy đứa con. Thật ra từ ngày lấy chồng đã cực, làm ăn nuôi con vì chồng không bao giờ đưa tiền lương, lâu lâu về phép bắn một phát thì 9 tháng 10 ngày sau thì nằm ổ, ở cử. Năm 1991, cả gia đình đi Mỹ theo diện H. O., ngoại trừ mấy cô con gái đã lấy chồng. Sang đây, đọc báo thấy gia đình mình tìm người nên gọi, gặp bà cụ vợ là người Huế nên nhận ngay. Bà Hồng nấu ăn rất ngon nhất là nước tương chấm bánh khoái. Lâu lâu, ngồi nghe bà kể cuộc đời gian truân của bà ta nên mến bà ta, nay lâu lâu, có kỵ trong nhà, bà ta đều làm món ăn đem tới cúng bố mẹ vợ mình.

Sang Mỹ được đâu vài ngày thì ông chồng tuyên bố: "tau đem mạ con bây sang đây là tròn nhiệm vụ, từ ni mạ con bây tự lo" rồi ông ta về nhà bà nhỏ ở. Bà này có hai con với ông rồi di tản năm 75 trong khi ông kẹt lại với bà khác ở Ban Mê Thuột. Ở với bà vợ bé được một hai tháng thì bị bà ta đá ra, vì quen lối sống Mỹ nên không chấp nhận chồng chúa vợ tôi kiểu anamit, ông chồng lại về ăn bám vợ đi làm ôsin và mấy đứa con đi làm nail. Đi luật sư, khai bệnh chi đó để ăn tiền SSI rồi nghe nói cũng mèo chuột, giao du với nhóm bạn thi sĩ, nhà văn,...

Đùng một cái ông ta về Việt Nam lấy một cô trẻ hơn ông ta mấy chục tuổi, có con. Vào nhà cô gái thì gặp ông bố là bạn quen khi xưa thế là ông ta để cô vợ thứ 3 hay thứ 5 ở Việt Nam, không bảo lãnh sang Mỹ vì bên này nay đã già, lò mò về xin bà Hồng và mấy đứa con cho về ở nhưng không có đứa nào chịu. Ông ta ăn tiền già đâu $950.00/ tháng, trả tiền mướn phòng $500.00, còn lại $450.00 để tiêu xài, xe cộ thì tiền đâu mà chu cấp cho con ở Việt Nam.

Mấy năm sau khi sang Mỹ, bà Hồng gả chồng hết mấy cô con gái và về Việt Nam cưới dâu cho thằng con làm vợ chồng mình đi ăn đám cưới mệt xỉu. Sau này, bà ta hãnh diện khoe mấy cô con gái tậu nhà nên mình mừng cho bà ta, nghĩ đoạn trường của bà đã mãn, giờ đến thời hưởng nhàn.

Hôm mẹ vợ mình qua đời thì nghe bà than là mấy đứa con ly dị trừ một cô lấy anh chồng có tật vì bệnh đậu mùa. Nhà cửa đều mất hết còn thằng con thì cô dâu ở Việt Nam bồ bịch với ai khác, có con mà không biết là cháu của bà hay của người khác. Nay hắn lấy vợ gốc người Hoa và đi phụ vợ làm nail ở Florida.

Mỗi lần gặp mình là bà ta tâm sự vì không có ai để nói những chuyện buồn vì người Huế thì có tật là giữ thể diện nên không nói với ai ngoại trừ vợ chồng mình. Thấy bà ta một đời lo cho con, cho chồng, tưởng về già thì sướng ai ngờ lại đau khổ thấy con te tua vì rể đi đánh bài, nhà cửa bán hết mà đi làm nail thì lợi tức không nhiều như xưa. Nay chỉ mong tương lai của mấy đứa cháu sẽ khá hơn đời làm nail của mẹ.

Hệ lụy này thường xẩy ra ở lưới tuổi 40, khi nhu cầu chi tiêu càng ngày càng nhiều vì con cái lớn nhưng lương bổng vẫn không thay đổi nên người ta có khuynh hướng đi làm thêm hay chơi đề, cờ bạc kiếm thêm lợi nhuận hay thị trường chứng khoán rồi thua thì muốn gỡ rồi nhà cửa bay hết, kết thúc bởi vợ con cho số de.

Ông nhạc sĩ Việt Kiều nổi tiếng với bản nhạc đầu tay làm tại Đàlạt, chồng bà Hồng và khá đông đàn ông Việt Nam không có tinh thần trách nhiệm, chăm sóc con cái, lo cho gia đình. Có con thì để cho vợ nuôi.

Trong thời loạn chiến tranh, đàn ông ít thì còn có thể giải thích vì chết sống không biết lúc nào nhưng trong thời bình lại tiếp tục tinh thần vô trách nhiệm thì quả thật rất gian ác. Có thể được vui chơi miễn phí nên nhảy vào rồi khi có bầu thì bỏ chạy, trốn tránh trách nhiệm kiểu Kim Trọng.

Gia đình là căn bản, nền móng cho một xã hội mà nếu người chồng không lãnh trách nhiệm, bỏ trốn thì gia đình khó mà được xây dựng, phát triển lành mạnh thì đất nước cũng te tua vì con không cha như nhà không nóc. Có lần mình gọi điện hỏi thăm một người thầy dạy khi xưa ở VN. Thầy kể là phải sống theo sứ mệnh, đạo đức của một nhà giáo trong một xã hội đang thay đổi quá chóng mặt, nhờ thế mà các con của thầy ngày nay đều đủ ăn tuy không giàu.


Về đầu trang



Bạn Hàng Chợ Đà-lạt

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình đi chợ Đà Lạt mỗi ngày từ khi còn nằm trong bụng mẹ đến khi đi Tây. Bà cụ mình dạo đó bán tạp hoá ở chợ Cũ (khu Hoà Bình) sau này dọn xuống chợ mới xây trên mãnh đất trồng rau cải mà các bạn hàng thường gọi Chợ Mới hay Chợ Dưới. Chợ này do KTS Nguyễn Duy Đức thiết kế và thi công bởi nhà thầu Nguyễn Linh Chiểu. Mình nghe bà cụ kể khi chưa xây chợ thì mổi lần trời mưa thì khu vườn này bị ngập nước vì bao nhiêu nước mưa từ các đồi xung quanh như đường Phan Bội Châu, khu Hoà Bình hay dinh tỉnh trưởng đều đổ xuống thung lũng này.

Sau này các ống cống được thành lập giúp nước mưa thoát ra cái suối gần ấp Ánh Sáng cạnh cầu ông Đạo.

Bà cụ mình bắt thăm được phép bán hàng xén nên mua một gian hàng ở Chợ Dưới thay vì Chợ Trên (lầu 2) như bác Đoàn Mừng gái, có tiệm may ở đường Duy Tân. Chợ Trên thì trần nhà thấp hơn và có cửa sổ đóng mở theo mùa nên tương đối ấm hơn về mùa mưa bão nhất là sạch và ít hôi hơn Chợ Dưới vì các gian hàng toàn bán là vãi, quần áo, áo len, giày dép, sách vỡ,... Nếu có gian hàng ở Chợ Dưới thì khi mưa bão là một cực hình, gió thổi vào bốn bề nên rất lạnh thêm đường đi trơn trợt vì mưa tạt vào nhưng tiện cho việc di chuyển hàng hoá vì hàng xén rất nặng, cho nên nếu có gian hàng ở trên lầu thì phải khiên vác lên cầu thang nên khách hàng cũng ngại vì phải khiên đi xa. Hàng bà cụ mình nằm cạnh dãy hàng ăn, bên hông chợ nằm ngay cầu thang số 1, cạnh bể nước. Chợ có 4 cầu thang để lên lầu, thường gọi là số 1,2, 3,4 thêm một bể nước ở bên cạnh chợ cá. Có dịp mình sẽ kể rõ về cấu trúc, gian hàng của chợ mới.

Dạo đó có thằng Sính, con đầu của ông bà Sở ở hàng cạnh bên, lớn hơn mình mấy tuổi nhưng vẫn xưng mày tao, chạy chiếc xe Honda 90 cc, đeo kính mắt Rayban được ông bà Sở rất cưng, hay ăn thịt bò bít tết của hàng chú Lìn, thêm cái trứng gà au plat, uống cốc cà phê sữa, rít điếu thuốc lá Pall Mall rồi phà khói lên trời như Loan Mắt Nhung làm mình thèm thuồng, không biết ngày nào mới được thưởng thức món này. Chú Lìn pha cà phê bằng cái tất, chú bỏ bột cà phê xay vào trong cái tất, cột vào cái quai tay cầm của cái vá lưới dùng luộc mì, nhúng trong cái ấm nhôm rồi đổ nước sôi vào ngâm ít phút rồi chế cho khách hàng uống nên dù có thèm nhưng mình không bao giờ uống cà phê vì hình ảnh bi hùng ấy. Trước khi đi Tây, chú Lìn làm cho mình một miếng bít tếc thêm một cái hột gà au plat với bánh mì quẹt thêm tí bơ Bretel. Mình cắn miếng thịt bò bằng ba ngón tay rồi nhai từ từ để hương vị thịt bò lắng dần trong tâm khảm của mình. Sau này ăn thịt bò bít tếc khắp nơi trên thế giới nhưng cái mùi vị thịt bò bít tếc lần đầu tiên ăn tại hàng cô chú Lìn vẫn theo mình đến ngày nay. Cô chú Lìn có nhà ở dốc Nhà Làng, ngay ngõ hẻm từ mấy thang cấp đối diện với Cẩm Đô, cạnh phòng mạch bác sĩ Đào Huy Hách đi lên Minh Mạng, khúc Tăng Bạt Hổ có cái ống rãnh đen xì và hôi thối đổ từ đường Minh Mạng xuống Phan Đình Phùng. Sau 79 thì gia đình chú Lìn bị đuổi nên chạy sang Mỹ, nghe nói có lần về thăm bà cụ mình, nay đã qua đời.

Thằng Sính có con em tên Bê, lớn hơn mình đâu một tuổi, rất đô con, ra chợ dọn hàng còn thằng Sính chỉ chạy xe Honda ra ăn hàng, xin tiền đánh bi da. Sau này rớt tú tài, chạy giấy tờ giả về Saigon học, làm cô nào có bầu, rồi đám cưới nên mình không có dịp gặp lại, nghe nói đang ở bên Mỹ. Con Bê thì tội lắm, to con lại học dốt nhưng rất chăm làm, chăm buôn bán sau bỏ học để bán hàng sĩ nên khuân vác mệt nghỉ lại lo 5-6 đứa em. Có lần mình thấy nó vác mấy bao gạo chạy như điên còn mình thì vác bao 50 kí là oải rồi. Nghe nói nay có xe hàng chạy Saigon Đà Lạt, khá xung túc. Ông bà Sở có chiếc xe hàng chạy chở hàng Saigon-Đà Lạt, lấy hàng ở Saigon đem về cho bà cụ mình và những người khác trong chợ rồi chở rau về Saigon. Trước khi xuống Saigon thì ông ta đi một vòng chợ, thâu tiền rồi bà cụ mình dặn mua hàng nào thì ông ghi rồi lấy tiền để trả cho các công ty ở Saigon. Ngoài ra, bà cụ còn mua hàng xén của lò Thiên Nhiên ở Trại Mát, Vĩnh Tường ở Fi Nôm,..Ông Sở dạy mình cách xài máy tính tàu Abacus, hay chất hàng của bà cụ mình cuối cùng nên khi xe hàng của ông ta về chợ thì mình có thể lấy hàng ngay đem vào kho sớm hơn mọi người, không phải đợi các người khác dỡ hàng xong nên có thể về sớm. Mổi lần hàng về là mệt, mình nhớ vác mấy cái lò than làm bằng đất sét màu đỏ bọc thiếc rồi chén đĩa, ly tách, đũa,..mà phải cẩn thận vì dễ bể nếu không là ốm đòn.

Hồi nhỏ như đa số gia đình sinh sống tại Đàlat, nhà mình xài loại bếp than, trong nhà có ba cái lò đất nấu than, có dây kẻm ràn xung quanh để khỏi nức, sau này thì mọi người dùng lò dầu hôi còn bây giờ thì xài lò ga mệt nghỉ. Xài lò than khá tốn công nhất là khói bay mịt mù làm nhà bếp đen thui vì lọ nghẹ. Lò có hai tầng; tầng trên để than và có mấy cái lỗ tròn nhỏ để tro tàn rơi xuống tần dưới, lâu lâu phải hốt tro đem đi đỗ, bón cây trồng ngoài vườn. Lâu lâu có ông bán than chạy chiếc xe camionnette qua nhà, giao một bao tải to đựng than. Than này được đốt bằng gỗ dài như khúc cũi nên phải chẻ nhỏ trước khi dùng do đó bụi than bay đầy nhà. Lò có ba cái chân để kê nồi niêu cho vững, nghe người lớn nói là tượng trưng cho hai ông Táo và bà Táo nhưng không biết có đúng không. Sáng sớm khi thức dậy là mình phải chẻ ngo mua từ những người Thượng hay VN Mới ra từng khúc nhỏ nhỏ bỏ vào tầng 2, rồi chặt than bỏ lên trên, bê ra sân để mồi lửa để tránh khói bay khắp nhà đến khi lửa hồng thì bê vào bếp đun nước sôi, pha trà và chế vào bình thuỷ để khi mấy đứa em dậy thì pha sữa đặc có đường hiệu Ông Thọ hay bột gạo lức Bích Chi để ăn sáng. Mổi lần than gần tàn thì phải chêm thêm than thì khói bay mịt mù Có lẽ vì vậy mà mặt mình lúc nào cũng đen? Dạo đó chưa có nồi cơm điện nên chỉ nấu bằng than, sau khi nước cạn thì người ta hay gắp mấy cục than đỏ ở tầng 2, bỏ trên nắp nồi cơm để tránh cơm bị sống ở phía trên. Sau này xài lò dầu hôi thì khoẻ hơn chỉ cần khơi cái tim đèn, thắp lửa bằng cây hương rồi châm lửa thoải mái chỉ ngữi mùi dầu hôi hay khi bị cúp điện thì nhà nào cũng dùng đèn dầu hôi, khói đen bay lên đầy nhà nên lâu lâu phải giặt mùng vì bị khói bám với bột giặt Viso với nhãn hiệu con ngỗng mà hảng này hay cho xe lam chạy vòng vòng các đường khuyến mãi. Ở Bolsa mổi lần vào nhà người Việt thì thường thấy họ lấy giấy bạc che trần nhà để khói hương nơi bàn thờ không làm đen trần nhà làm mình hay nhớ đến thời còn bé, ngồi học bên đèn dầu hôi vì hay bị tắt điện, sáng ra thì lọ nghẹ đầy lỗ mũi.

Nhiều khi đường bị tăn bo nên xe hàng của ông Sở về trể thì cực lắm, phải thức khuya để lấy hàng lại đói nữa vì hàng quán đóng cửa khoảng 6:00 chiều, khi về nhà là coi như giới nghiêm. Ngày nay mình thấy quán xá mở rất khuya, có chợ Âm Phủ. Dạo đó thì chỉ mở khuya mấy tuần trước Tết vì có chợ đêm. Mình phải lấy hàng để các người khác lấy hàng vì hàng của họ được chất phía trong xe, trong khi ông Sở và tên lơ xe, chăm sóc máy xe, dầu nhớt để về lại Saigon. Ông bà Sở người Quảng, siêng làm ăn lại tiết kiệm, ở đâu trong xóm Mỹ Lộc, sau lưng đồi Phan Đình Phùng, cạnh chùa Linh Sơn. Sau này họ mua nhà ở đường Hàm Nghi rồi tiệm Nguyễn Văn Ngạch ở chợ dưới để mấy đứa con gái quản lí còn đám con trai thì được thằng Sính bảo lãnh sang Mỹ. Mình không bao giờ thấy họ ăn hàng ngoài chợ, lúc nào cũng đem cơm nấu ở nhà ra chợ rồi cả gia đình ngồi ăn ngoại trừ thằng Sính là được ăn hàng thoải mái. Bà Sở rất giỏi về buôn bán nhưng rất dử, ngoài chợ không ai muốn đụng tới bà lại hay la chồng bai bãi ngoài chợ còn ông Sở thì rất hiền, cam phận làm thằng đàn ông, cười nhe cái răng vàng sáng chói.

Bán hàng xén nhưng bà cụ mình còn cho mướn chén đĩa, muỗng, đũa, ly tách,.. cho những đám cưới hay tiệc tùng thường vào tháng Chạp hay cuối năm. Thường thường sau đám cưới thì người mướn không rữa ly tách,...trước khi trả lại Có lẽ vì bận đi tuần trăng mật nên trả tiền cho mình và cô em gái rữa ở cái bể nước bên cạnh hàng nên có tiền bỏ heo đất nhưng rất mệt vì phải về khuya nhưng nhờ vậy mà khi sang Tây đi làm bồi rữa chén cho tây đầm cũng chuyên nghiệp. Rữa xong lấy dây lạt buộc lại để bán cho khách hàng. Dạo trong lớp tổ chức bán chè, làm văn nghệ thì mình có mượn bà cụ chén đĩa cho lớp nên có lời tổ chức đi picnic ở thác Datanla. Mấy bà ban C có làm bể mấy cái nhưng mình không bắt đền.

Bên cạnh hàng bà Sở thì có hàng bà Tàu tên Cẩu, bán tương ớt dưới cầu thang. Hai ông bà Tàu này có hai thằng con thua mình đâu 4-5 tuổi không nhớ tên, ngoài tương ớt thì có bán tầu vĩ yểu, hột vịt muối, cam thảo,...nói chung đồ tạp phô của người Tàu. Sau 75, khi gia đình mình chạy di tản về thì bà này cho bà cụ mình mượn tiền để buôn bán, vẫn nói chuyện thăm hỏi khi ông cụ mình bị lên án 18 năm tù nhưng được thả ra sau 15 năm.

Cạnh hàng bà cụ mình thì có hàng dì Gái, con bà Cáp người Huế bán đồ khô như đường, muối, bột ngọt, ớt bột, đậu mà mình đã kể rồi. Có lần bà Cáp đau mình có lên nhà trên số 4 thăm thì thấy cái bụng to như đàn bà có chữa, nghe nói bị ai thư nên lúc thầy bùa móc ra toàn là tóc và tóc, không biết ai thù ghét nhưng rồi cũng chết. Mổi lần bà cụ mình đi sinh ở nhà bảo sanh Tôn Thất Chí thì dì Gái hay đem biếu một đòn chả lụa và một lố hột gà. Hột gà để uống với soda còn chả lụa để kho tiêu với thịt ba chỉ. Mổi lần mình đem cơm cho bà cụ thì hay được ăn ké vì cơm nấu ở nhà bảo sanh không ngon lại đắt tiền.

Cạnh dì Gái là hàng dì Nhâm bán dừa, người Bắc được xem là người hàm hồ nhất khu đó. Có lần dì Nhâm chửi lộn với bà Sở, bên giọng Bắc cầy bên giọng Quảng nghe muốn bể tai. Mỗi lần mà người đi mua, trả giá mà không mua là bị dì chửi toát móng heo luôn. Mẹ truyền con nối lúc đầu mẹ dì Nhâm bán rồi dì Nhâm là con đầu, nghĩ học phụ mẹ rồi khi tay nghề chữi lộn đạt chỉ tiêu thì bà mẹ giao lại cái xập, về nhà nghĩ hưu. Sau này lấy chồng lính, nay ở bên Mỹ với chồng con ở Minnesota.

Mình nhớ cách chặt dừa của dì Nhâm nên sau này trong chợ á đông có bán dừa tươi của Thái Lan, hay mua về chặt cho đồng chí gái uống. Dì Nhâm hay ngồi nạo dừa bằng cái đồ nạo dừa, đầu tròn với bán kính khoảng 2-3 cm, có những răng cưa quanh vòng tròn. Dì cắt trái dừa khô làm hai rồi lấy một bàn chân đè lên cái nạo dừa, nhiều khi thấy dì ấy gãi chân nên đất nơi chân lọt vào thùng dừa nạo để bán cho những người làm xôi bắp, bán chè để họ làm nước dừa. Mổi lần xe chở dừa từ lục tỉnh về là phải mướn mấy tên gánh mướn ở chợ, gánh mấy cần xé vì dừa dính từng chùm mà mổi trái khá nặng hay dừa khô thì cũng bỏ cần xé.

Tên trước tên sau xỏ cái gậy tròn qua mấy sợi dây thừng cột ở bốn góc của cái cần xé nếu nặng còn nhẹ thì cột dây ở hai cái quai cần xé để gánh. Mình có học chung ở Văn Học với một tên người Huế ở ấp Ánh Sáng nhưng không nhớ tên, thân với Nguyễn Thành Sang hơn, chiều là hắn ra chợ đi gánh thuê cho mấy hàng dừa, đường, gạo,..mà hắn rất nhỏ con nhưng gánh tài lắm sau này không thấy mặt nữa chắc bị động viên khi bị Đôn quân năm 1973 sau mùa hè đỏ lửa.

Cạnh Dì Nhâm thì có dì Liên cũng bán dừa, ngày xưa làm công cho cô Ba Chỉ, sau cô Ba Chỉ cho mượn thêm để mua cái xập buôn bán, sau này chắc cũng có chồng con vì mình không bao giờ gặp lại. Mình chỉ nhớ trước khi đi Tây có đến chào thì dì bảo mẹ mày mất một đứa con, ngẫm lại đúng vì mình đi luôn cho tới nay, chỉ về thăm gia đình được vài lần.

Nói đến dừa làm mình nhớ đến mức dừa. Mọi năm vào tháng chạp ta thì bà cụ mình tối đi chợ về thì làm mức bỏ mối cho mấy tiệm hay bán ở cửa hàng, sau này bà Thanh Nhàn trong xóm thầu hết. Cứ sáng còi vừa hụ báo hết giới nghiêm là bà chạy lên nhà mình lấy hết mức mới làm đêm qua vì sợ các tiệm khác đến lấy. Bà cụ mua dừa khô về cắt làm hai, lột võ rồi bào mỏng, luộc sơ cho khỏi hôi mùa dừa vì trong cơm dừa có dầu, nếu không luộc thì lâu ngày sẽ bốc mùi dầu hay chảy dầu ra ướt mức, rồi rim với đường cát trắng, tương tự như mứt gừng, gừng cắt ra cũng luộc nhưng lấy kim chỉ xâu chung mấy lát gừng thành từng xâu để khi rim không phải trở để tránh gãy vụng. Gừng vụng thì thái mỏng để làm mứt gừng dẽo cay với đậu phụng. Còn mức bí thì cắt ra tỉa bông hoa rồi luộc sơ, ngâm nước với vôi trắng để khi rim thì bí giữ được màu trắng. Bà cụ mình có món mứt dâu có một không hai ở Đà Lạt, mua dâu còn cái cuống đem luộc sơ rồi rim với đường rồi lấy ra từng trái để nơi cái mâm cho khô rồi lấy giấy bóng gói chừa cái cuống để vào hộp rồi gói giấy bóng đỏ. Ngoài ra bà cụ còn lấy dâu bị rụng cuống hay bị nát làm rượu dâu kiểu Lafaro nhưng chỉ để dùng mời khách thăm viếng trong nhà.

Cạnh dì Liên là dì Bộ bán đồ khô, dầu ăn, khi xưa cũng làm công cho cô Ba Chỉ, tiệm Bình Lợi rồi ra riêng sang cái xập, lấy hàng hoá của tiệm Bình Lợi ra bán nên cũng có của ăn của để đến khi lấy chồng thì gặp tên cà bơ, đánh bài thua phải bán cái xập để trả nợ. Bà vợ của ông thầy Chiêm mua lại nên cũng thân với gia đình mình. Mình nghe ông chủ tiệm Hương Giang ở Bolsa kể; nhờ cái tượng của bà ngoại mình đem từ Thái Lan về đã giúp ông bố của thầy Chiêm và sau này đến ông nối nghiệp, nổi tiếng một thời ở Đà lạt. Ông này cũng như Kim Trọng lấy hai chị em, người vợ đầu sinh nở bị sản hậu qua đời, cô em gái đến nhà phụ chị rồi thương ông anh rễ đơn côi khi bà chị qua đời nên lấy có đâu 4 mặt con. Bà cũng dễ thương, ít ai ghét lại kiếm thêm khách hàng cho chồng ở chợ. Mình có gặp thầy Chiêm vài lần ở chợ khi ông ta ra chợ phụ vợ dọn hàng nhưng chưa bao giờ vào nhà.

Giáp hàng bà cụ là hàng của dì Huê, con của tiệm Nguyễn Văn Ngạch, cạnh tiệm Bình Lợi, người Huế, có ông chồng trốn lính, nhà ở dốc Nhà Làng chổ cái hẻm đi lên đường Duy Tân mà mình có lần ngũ lại nhà một vài lần. Ông chồng ban ngày thì cứ leo lên gác sinh hoạt trên đó để khỏi bị bắt đi lính nên người lúc nào cũng tái vì thiếu ánh nắng. Nhờ có con nuôi nên sau này dì sanh được vài đứa con. Cảnh sát tới nhà bắt lính không tìm thấy ông chồng nhưng cứ thấy dì sinh năm một nên bó tay chấm còm. Dì Huê này ganh tị với bà cụ mình vì cũng bán hàng xén, sau 75 nhờ chồng không đi lính nguỵ nên cũng có thớ với chế độ mới nên cũng đì bà cụ mình mệt thở. Dạo mình về lần đầu thì có gặp, sau này thì dì dọn về Saigon ở với mấy đứa con ruột.

Cạnh hàng dừa của dì Nhâm là hàng thịt của ông Tàu tên Dồng. Mỗi chiều khoảng 3-4 giờ, thịt ở abattoir mới làm được chở ra chợ, mình thấy ông ta đội cái áo mưa nilon kiểu khăn tang của đàn bà để che đầu và cái lưng để máu không thấm qua áo rồi lấy cái móc sắt ra xe chở thịt, móc mấy con heo hay đùi bò bỏ lên vai vừa chạy vào buồng thịt vừa kêu lước sôi, lước sôi rồi móc thịt lên các thanh sắt để bán cho khách hàng.

Lâu lâu thấy mấy bà rụt rè hỏi mua ngầu pín sau này lớn lên mới hiểu ăn gì bổ nấy. Dân bán hàng ngoài chợ thì mua thịt sau 4 giờ chiều vì tươi còn dân đi mua thường là ban ngày sau một đêm phơi trên mấy cái móc, ruồi bu khá nhiều vì dạo đó không có tủ lạnh đông đá mà mình cũng không biết bây giờ trong chợ có dùng máy này chưa. Dạo học Petit Lycée thì mình hay đi ngang abattoir gần garage Trung Tín thì nghe tiếng bò kêu rống có lần chạy vào lò sát sinh xem thì thấy người ta cột con bò lại, có một ông cầm cái búa tạ, đứng trước con bò rồi giáng cái búa tạ lên đầu con bò đến khi nó ngã quỵ xuống, sau đó họ treo bò lên cái móc để lột da, mổ bụng. Cái này chắc phải hỏi lại Nguyễn Trung Thiện vì nhà hắn ở gần đó, nếu mình không lầm chính hắn rũ mình đi xem.

Cạnh đó thì có hàng bà Tạo, người Bắc, lúc nào cũng quấn khăn, răng đen ăn trầu hình như có một thằng con trai lớn hơn mình nhưng không chơi với mình. Bà này hay lấy trà của bà Tư, em dâu của ông ngoại mình ở Bảo Lộc, hãng trà Nguyễn Đăng. Dòng họ này khi xưa thuộc họ Mạc Đăng Dung, khi bị tru di tâm tộc thì một số con cháu trốn chạy vô Nam, đổi họ thành Nguyễn Đăng, lấy chữ lót Đăng để con cháu nhớ tổ tiên mình là họ Mạc Đăng, tương tự như con cháu của Hồ Quý Ly chạy vào phía Nam đổi tên họ Nguyễn sau này là có con cháu khởi nghĩa lập nên nhà Tây Sơn. Mình thường thấy bà Tư, đi xe đò từ Bảo Lộc lên với mấy bao bố trà để bỏ hàng cho chợ Đà Lạt. Đa số dân Đàlạt mua trà từng kí, bỏ bịt nilon để pha uống ở nhà còn trà gói trong bao thường để mua tặng hay đám hỏi,... Bà Tạo có bán lá vối cho người nghèo mua để pha uống.

Mình có uống vài lần ở nhà mấy người làm vườn. Hồi còn bé mình hay đi xuống Blao thăm ông ngoại nên có thấy mấy cái vườn trồng trà nhưng không nhớ cách sấy lá trà ra sao. Chỉ nhớ là xứ khỉ ho cò gáy, ông ngoại mình hay đoán cọp, thấy chụp hình rồi da cọp treo trên tường. Sau này vì lí do an ninh, đi đường hay bị mấy ông kẹ ra bắt lính, đóng thuế nên mình không đi nữa. Mình có ghé lại Blao thăm mấy người bà con trong chuyến về thăm đầu tiên sau này thì đi máy bay cho nhanh, khỏi mất thì giờ.

Cạnh hàng bà Tạo là hàng của dì Bê bán trái cây nhất là chuối, có ông chồng theo bà nhỏ, chị của bà Bửu Ngự. Ở dưới ấp Ánh Sáng, một mình nuôi người con trai lớn hơn mình đâu 2 tuổi tên Phong, đi hướng đạo sau 75 nghe nói làm giám đốc Ngân hàng ở Đà Lạt. Ngoài dãy hàng trái cây có dì Bơn bán trái cây. Dì này có đặc điểm là không bao giờ nghỉ bán hàng, quanh năm ngày nào cũng như ngày nào đi bán ngay cả ngày mồng một Tết, thì dì ra bán mở hàng nhưng khi thấy khách đến mua là cứ ở lì đến tối, ông chồng là bạn nối khố với ông cụ mình ở trong quân đội sau này đi tù chung trại. Nghe nói năm nay bệnh nặng nên phải ở nhà, đúng là một anh hùng lao động gương mẫu. Dì có mấy đứa con gái và thằng út. Con đầu tên Hương có tên Việt Kiều nào về cưới 10 năm trước nhưng không bảo lãnh sang, nghe nói năm trước hắn về lại dẫn đi du lịch Thái Lan, con thứ nhì tên Loan, lấy chồng nghe nói nay ở Đức còn mấy đứa sau thì không nhớ vì còn bé khi mình xa Đà Lạt.

Phía hàng thịt đi vào khu chợ cá thì bên tay phải có các hàng giày, guốc và thuốc lá thì có hàng của cậu Liễu bán thuốc cẩm lệ mà dân gốc Huế hay hút và có bán mấy cái điếu bát để hút thuốc lào. Nó như cái ấm tròn bằng sành, nơi chứa nước đặt lên cái đĩa hay trong một cái chậu bằng sành, người ta vân vê thuốc lào bằng một viên cở ngón tay rồi têm thuốc vào cái lỗ thường gọi là nõ ở trên cùng rồi mồi lửa bằng cái đóm, cây que dài như cây kem bằng tre, lấy cái điếu cắm bào cái lổ nhỏ bên hông rồi hít chậm chậm để lửa cháy đều thuốc ở cái nõ, rồi hít dài thì nghe tiếng lạch tạch trong bình thuốc lào do hơi trong cái nõ được hút nên làm nước ở trong bì bỏm, rồi thả khói ra rất phê, uống cụm nước trà. Ông cụ mình với người bạn bắc kỳ hay hút cái này khi đánh tổ tôm. Su này thì không thấy ông cụ hút thuốc lào nữa, lại chuyễn qua hút thuốc lá Mỹ.

Mình hay thấy cậu Liễu ngồi trên cái sập, thái thuốc với con dao hai cán hình cung như mấy ông thầy thuốc Bắc, rồi tẩm thuốc cho thơm. Mình hay ra hàng cậu Liễu để mua thuốc Cẩm Lệ và giấy quyến cho bà ngoại.

Người hút thuốc cẩm lệ không cuốn tròn như thuốc lá mà cuốn theo kiểu hình ống, cuốn có cái đầu thì to còn đuôi thì nhỏ dẹp để dính nơi môi.

Khi nào hút thì mới cuốn thuốc hút, sau này sang tây thì thấy mấy thằng bạn tây mua thuốc Gauloise với giấy quyến để quấn tròn thành hình ống để hút. Cậu Liễu, kêu bà ngoại mình bằng O, nhà ở ngay vườn chổ xóm Địa Dư băng qua đường Phan Đình Phùng, có cây ổi và cái am màu xanh trước nhà. Nhà cậu luôn luôn bị ngập nước khi trời mưa vì nước trên số 4 chảy về thác Cam Ly theo hai con suối dọc đường Hai Bà Trưng và Phan Đình Phùng qua trường Việt Anh, Hoàng Diệu,.. nên nền nhà được xây khá cao. Cậu hay tếu nói ở đây khi lụt để khỏi nhớ Huế.

Lần về đầu tiên thì có gặp cậu còn lần sau về thì cậu đã qua đời.

Ngoài ra gần hàng của bà cụ có hai anh em tên Ba và Thạc, người Bắc, hàng thợ thíết nằm sát đường dưới chợ thuộc dãy hàng ăn, ở xóm địa dư.

Ông này làm cho nha địa dư nhưng có nghề tay trái là thợ hàn, chuyên đóng các thùng tưới nước cho nhà vườn. Nhà vườn lấy đòn gánh, lấy hai cái quai sắt móc hai thùng nước có vòi sen, đi xuống ao hay suối để múc rồi đi giữa hai cái vồng để tưới bên trái và phải của vồng nước. Hình như Đà Lạt chỉ có hai anh em ông này chuyên đóng thùng tưới nước nên cũng khá giả. Ông không có đồ nghề gì nhiều, cái bình phun lửa chạy bằng dầu, bỏ cái mỏ hàn có tay cầm bằng gổ cho lửa hơ nóng cái mỏ hàn rồi lấy chì hơ theo cái kẻ giữa hai tấm thiết. Cái khó nhất là cắt cái vòi hình ống để ráp vào cái bình để hàn, vì phải cắt theo góc 45 độ. Sau này học kiến trúc mình bị bầm dập khi học vẽ hình học cắt đủ thứ loại hình tròn, ống,...nên phục ông này. Ông này người Bắc, có lần lên nhà mình đi hỏi chị ô sin cho người em trai tên Hải nhưng không may chị này đã đi hái chè gặp thằng phải gió, sau này anh Hải này đi lính tử trận.

Cạnh hàng của ông Thạc có hàng của dì Sắc, có chồng làm cảnh sát ở trên đường Thi Sách, xóm ông Ba Tây. Dì này bán đồ Mỹ như Coca Cola, Fanta. RC Cola, bia Mỹ,... Mổi lần có tiền là mình chạy ra hàng dì mua mấy lon bánh Mỹ có peanut butter, khui cái lon có hai ngăn; một là bánh biscuit và một là cái hộp nhỏ đựng bơ đậu phụng để nếm mùi bơ thừa sữa cặn của đế quốc mỹ hay mua kẹo cao su thổi bong bóng to đùn rồi vỡ. Dì cũng bán đồ chơi cho con nít như cái mũ bằng nhựa của lính La Mã mà mình hay đội khi chơi với con nít trong xóm. Tết thì bà cụ mình hay mua của dì mấy lon đồ hộp trái cây như đào, peach,...để tủ lạnh cho khách tới nhà mừng tuổi ăn. Dạo đó ở nhà 10 anh em, khui ra một lon nhỏ màu cứt ngựa, cở hột sửa ông Thọ, chia nhau ăn mổi đứa một muỗng trái Peach đến ba ngày sau vẫn còn thấy ngọt cổ. Dạo đó dì hay bán mấy cục pin to đùn cở 12 inches x 12 inches x 2 inches mà lính Mỹ dùng gắn bóng đèn còn dân Việt thì gắn vào cái radio transistor nhỏ xíu để nghe vì pin thường mau hết lại khá đắt tiền. Khi hết pin thì bỏ dưới đất để chạc điện lại nhưng không nhiều lắm. Mình nhớ dạo ấy ai cũng dùng mấy cái cốc nhựa của Mỹ màu nâu nâu mà quân đội Mỹ dùng uống cà phê rớt không bể chớ mấy cái ly nhựa làm ở Chợ Lớn thì dễ bể.

Mình không biết dì buôn đồ PX của Mỹ ở đâu, chỉ nhớ có một lần đến thăm nhà người bạn của ông cụ khi còn trong quân đội ở xóm nha Địa Dư gần ấp Cô Giang thì thấy ông này chuyên buôn đồ PX, nhà có cái tủ lạnh rất sang trọng, ông ta lấy mấy cục nước đá lấy từ chổ đông lạnh mời mình uống chai Fanta sướng đến buốt óc. Mình chỉ thấy mấy cục nước đá to đùn do hai tiệm kem Việt Hưng ở đường Thành Thái và một tiệm ở dốc Minh Mạng và Phan Đình Phùng sản xuất. Tiệm này vớt tiền mình cũng khá nhiều với kem Eskimo, bọc chocolat. Chổ bến xe đò Đà Lạt - Chi Lăng ngay Vũ trường La Tulipe Rouge có mấy xe bán đá nhận, mình hay ra mua, họ có cái bào tương tự như cái bào gổ của thợ mộc, nhưng để ngược rồi bào bỏ vô ly rồi nhận xuống bỏ thêm sirop. Mình không thích đá nhận lắm nhưng đọc truyện Chương Còm của Duyên Anh thấy nói đến món này thì ăn thử nhưng Đà Lạt lạnh ăn tê răng.

Đối diện hàng của dì Sắc là tiệm Lộc Sơn của bố mẹ thằng Võ Lộc Sơn, có thời học Yersin với mình sau này nó chuyên đánh bi da cá độ với Trung Ba Tai ở tiệm bi da Minh Tâm ở Phan Đình Phùng, nơi bố của Trần Trọng Ân, tiệm Luòing Điện ở Phan Đình Phùng bị bắn chết. Mình nghe nó kể là người ta đang đánh cá độ tới khúc chót, có một tên đang chuẩn bị đánh cái giò gà thì bố TTA, say đi vào xem nên đụng cái cơ của tên này khiến hắn đánh trật giúp Trung Ba Tai đi một lèo thắng độ. Tên thua độ tức quá, rút súng bắn bố TTA chết trước tiệm này. Tên Sơn này chết sau 75. Cạnh tiệm Lộc Sơn thì có tiệm Bình Lợi bán đồ tạp hoá của cô Ba Chỉ, không chồng con, người Nam, nuôi một đám con gái để lo buôn bán trong tiệm rồi ai lớn thì cô cho vay vốn mua cái xập ở chợ rồi lấy hàng của cô ra bán, kiểu franchise mà mình thấy bên Mỹ. Cô này có xe hàng chạy Saigon Đà Lạt.

Bên cạnh tiệm Bình Lợi là tiệm của ông bà Nguyễn Văn Ngạch, bán hàng xén và ngủ cốc, bố mẹ của dì Huê có hàng xén cạnh hàng bà cụ mình. Cùng dãy mấy tiệm này thì có tiệm của gia đình Nguyễn Văn Thuận 11B rồi Hùng Con Cua rồi Long Hưng. Khúc nhà HCC, gần chợ Cá có xập bán báo mà mình thấy bà cụ mướn tuần san phụ nữ để đọc và mình cũng hay đọc ké. Báo dạo đó in bằng khổ giấy lớn nên nhà in in nhiều trang trên một tờ rồi gấp lại làm đôi cho nên khi mua báo thì phải lấy dao rọc chổ gấp lại. Mấy người mướn tuần báo thì không rọc trang giấy nên phải đọc theo kiểu quấn tròn cuốn báo để thấy chữ phía trong mà đọc, rồi trả lại.

Đó là những người quen thân với bà cụ ở chợ dưới, còn trên lầu thì có bác Phước bán len, người Huế. Mổi lần gặp là nghe bác kể ngày xưa khi mình mới sinh ra thì hai gia đình ở cạnh nhau trong ấp Ánh Sáng, ông cụ mình còn trong quân đội nên bác hay sang nhà, quạt than cho bà cụ mình nằm ở cử, tắm cho mình. Hồi nhỏ mình thấy tấm hình bác đang tắm cho mình treo ở nhà. Sau này bác dọn về dốc Nhà Làng, mua cái nhà của dì Thể bán vãi trên lầu, mua bán lặt vặt nhưng lần chót mình về thì nghe bác kể bị người ta giựt hụi nên phải bán nhà đền cho mấy con hụi nên phải mướn cái tiệm ở đường Minh Mạng để bán áo quần với đứa con gái. Trên 80 tuổi mà vẫn phải đi buôn đi bán trả nợ.

Hồi nhỏ mổi lần tựu trường là mình chạy lên lầu đến hàng bác Tám bán đồ dụng cụ văn phòng, cho học sinh, mua cái plumier đựng viết, viết chì màu và giấy tập,... Mổi năm nhà mình đều nhờ Bác trai nấu bánh tét và bánh chưng. Cứ cúng ông Táo xong là bà cụ sai mình đem nếp, thịt heo và đậu xanh lên nhà bác. Bác trai không cho mình xem bác gói, bác kêu thằng Phước, con bác vô phụ bác nhưng thằng này rũ mình đi chợ tết.

Chỉ thấy bác lấy một cái chân bằng sắt bỏ vào nồi để tránh bánh ở tầng chót cạnh nồi bị cháy, rồi bỏ bánh chưng ở giữa rồi bánh tét được xếp đứng xung quanh chồng bánh chưng. Nấu một thời gian, bác lại lấy ra, đổi bánh dưới lên trên và bánh trên xuống dưới rồi châm thêm nước nóng để tránh bị sượn. Sau này bác sang lại cái xập ở chợ, về nhà mở quán "Mây Hồng" bán chè ở nhà đường Tăng Bạt Hổ. Bác có mấy người con gái nên mở tiệm cho chúng trông coi, như tiếp thị con gái rồi lần lược mấy cô này đều được trai rước đi hết. Hai thằng con trai Phước và Hải thì nghe nói chết sau 75.

Trên lầu có hai bà mà bà cụ mình gọi là mợ, vợ của hai ông cậu bà con, em của bà Võ Quang Tiềm, chị em bạn dì với bà ngoại mình. Hai người này có tiệm ở đường Duy Tân là Long Hưng và Hiệp Thạnh ngay góc Trương Vĩnh Ký. Tiệm Long Hưng nối dài phía TVK có thêm khách sạn Thuỷ Tiên. Bà Phúng là chị, bán vãi và bà Đàn là em cũng bán vãi gần nhau nhưng chỉ khác một điều là bà Đàn buôn bán đắc khách hơn, Có lẽ nhờ tính lanh lẹ, ăn nói linh hoạt còn bà Phúng chỉ ngồi ngáp ruồi. Ngày xưa làm ăn phát đạt lắm, có nhà ở đường Minh Mạng chổ nhà may Hoàng Nho, sau xây nhà ở đầu đường Duy Tân thì tự nhiên xuống. Hồi tuổi bà cụ mình rời Huế vô Đà Lạt làm công cho gia đình bà Phúng, tiền lương thì bà ấy gửi thẳng về Huế cho bà ngoại mình để nuôi mấy bà dì, ông cậu. Sau này lớn lên, học được tài buôn bán của gia đình này thì bà cụ xin ra riêng, ra chợ cũ ở khu Hoà Bình buôn bán, rồi lấy hàng ở tiệm bà Phúng ra bán như franchise cả hai đều được lợi vì bà cụ không cần có vốn lớn, mượn đầu heo nấu cháo. Ông Phúng và ông Đàn lúc được bà Võ Quang Tiềm đem vào Đà Lạt thì làm nghề thợ may sau rồi buôn bán mới giàu lên. Lúc có tiền thì ông Phúng chơi bời có vợ bé bỏ bê buôn bán, sau này theo đạo Tổ Tiên Chính Giáo nên không màn đến tiền bạc trong khi ông Đàn thì chịu khó lắm vì con đông, xây khách sạn Thủy Tiên, có hai người con đi du học bên Tây. Dạo mình về lần đầu thì khám phá ra bà Đàn gọi vợ mình bằng Chị vì bà phải gọi mẹ của đồng chí gái là Bác vì bà con xa bên vợ mình.

Dần dần thì mấy người em lớn lên, mình nhân danh làm anh bắt mấy cô này ra chợ phụ bà cụ nên rãnh rỗi đi đánh bi da. Sau này bà cụ mình nghe lời cô Ba Chỉ buôn thêm gạo, đường và dầu ăn vì dạo đó giá cả bị lạm phát rất nhanh. Gạo hôm nay mua 1200 đồng tuần sau lên 1500 nên bà cụ mình dùng một căn nhà để trữ gạo và đường, dầu ăn, mướn ông Tác ở gần xóm, có chiếc xe Lam chở gạo mà phải đi tối hay sáng vừa hết giới nghiêm để hàng xóm đừng để ý vì bà cụ không có tiểu bài bán gạo nên hợp với thời khoá biểu của ông Tác vì ban ngày làm công chức của viện Pasteur, còn mình thì bà cụ nhờ đi giao lẻ tại nhà khách hàng.

Dạo đó chỉ có đại lí và tiệm có tiểu bài mới có thể bán gạo vì sợ tiếp tế cho VC. Bà cụ mình không có tiểu bài nên mua chui rồi bán chui. Bà cụ hay mua lại gạo của mấy nhà thờ như ở Tùng Lâm, Đa Thiện,..Mỹ viện trợ gạo cho mấy giáo xứ này nhưng không dùng hết nên bán cho bà cụ mình rồi bà cụ bán lại cho cho các lò bún, lò nấu rượu hay dân thường.

Dạo đó dân Mỹ viện trợ đồ cũ cho mấy bà sơ ở Domaine de Marie, cho đám con mồ côi được mấy bà sơ nuôi bận nhưng mấy bà sơ mang ra chợ trên bán nên dân Đàlạt bận đồ cũ mỹ rất nhiều, ngày nay họ gọi đồ Sida (AIDS). Nhà thờ này nuôi một đám trẻ mồ côi, hàng năm có tổ chức hội chợ vào mùa Noel, cũng không gì đặc sắc lắm nhưng có cớ để trai gái đi liếc nhau. Mình nhớ mấy bà sơ lấy chiếc xe camionette, kê lên mấy cục đá, tháo cái bánh xe ra, gắn cái cần sắt rồi cho máy nổ thì cái trục di chuyễn như xe đang chạy khiến cái trục sắt cũng quay mấy cái ghế có hình máy bay,.. cho con nít ngồi cũng quay theo. Ngoài ra có các trò chơi quăn lon, bắn súng, rao lô tô mà mình có lần trúng chai rượu dâu khi đi chơi với Phạm Anh Tuấn 11 B.

Có người trong quân đội ăn cắp gạo hay sao đó, bán lại cho bà cụ mình.

Dân thường thì chỉ được mua gạo ở khu phố, đem sổ gia đình lên phường, rồi họ xem có bao nhiêu người thì bán chừng đấy gạo, hình như mổi người được mua 20-24 kí/ tháng mà gạo do phường bán thì rất xấu nên ai có tiền thì phải kiếm mua gạo thơm ăn. Nhà mình ở khu phố II nên lên số 4, đường La Sơn Phu Tử, cạnh tiệm hớt tóc mua. Thường người ta ra đại lí hay tiệm có tiểu bài mua gạo ngon rồi kêu xe lam chở về trong khi bà cụ mình giao tận nhà cho họ lại không lấy tiền nên họ thích lắm. Đi học về là mình ra chợ, lấy tên tuổi địa chỉ, lấy Honda chở gạo giao tận nhà cho họ, mấy lò bún, lò nấu rượu rồi cho mình tiền boa nên không có thì giờ đi đánh bi da. Lúc làm ra tiền thì mình bổng nhiên tiếc, không muốn tiêu phí phạm nên bỏ quỹ tiết kiệm ngân hàng. Có dạo mình đọc báo thấy có công ty ở Saigon bán cỗ phần thì gửi thư mua, lấy địa chỉ trường Văn Học vì sợ ông bà cụ biết mình có tiền nhưng vốn của mình ít quá nên họ viết thư cám ơn. Khi đi Tây thì mình có trong ngân hàng trên 40.000 đồng hay 40 tạ gạo có thể gửi gạo cho 40 gia đình nhưng mình rút ra đưa cho bà cụ. Của César thì trả lại cho César.


Về đầu trang



Bánh Căn Tự

Nguyễn Hoàng Sơn

Từ ngày gia nhập diễn đàn Văn Học thì được nghe nói đến một nhân vật ở Thung Lũng Hoa Vàng với cái lò tự chế Bánh Căn mà các cựu học sinh của trường Văn Học xưa, mỗi lần ghé qua vùng này đều được chủ nhân cái lò tự chế, mời đến tệ xá để dùng món khoái khẩu của những người con dân của Đà Lạt khi xưa, khiến mình tò mò làm quen trên diễn đàn vì cô nàng học trên mình một năm mà năm mình vào Văn Học thì cô nàng đã di tản học vấn qua trường Việt Anh của thầy Lê Phỉ.

Người Đà Lạt xa quê hương nhưng lúc nào cũng nhớ đến món ăn nhà nghèo, gốc người Chàm mà mình có thấy ở Nam Dương. Món này rất đơn sơ như người Đà Lạt, không thịnh soạn, không văn vẽ, chỉ bột gạo đổ vào khuôn của cái lò nung bằng đất sét rồi ăn với mắm nêm hay nước mắm. Sang trọng hơn thì thêm hột vịt. Ngày nay, họ thêm thịt bò bằm, tôm,..., hay xíu mại trong nước chấm.

Về thăm Đà Lạt, các người con của Đà Lạt mua mang theo vài cái khuôn nhỏ vì cái lò bằng đất quá to, khó mang theo, rồi tự chế lấy cái lò để lâu lâu ăn món ăn bình dân này như để hồn theo về vùng quê hương ký ức, để lắng nghe lời ru của người mẹ, người chị ru em trong tiếng mưa của những mùa hè, trôi theo những con suối mang theo những chiếc thuyền xếp bằng giấy, trôi về một vùng trời vô định của tuổi thơ. Ai đó nói người ta có thể mang một người gốc Đà Lạt ra khỏi Việt Nam nhưng khó mà lấy món bánh căn ra khỏi tâm thức của người Đà Lạt (nhs). Xa Đà Lạt hơn 41 năm, mình được ăn món này lại tại nhà VHĐ, do phu nhân của hắn làm với cái khuôn bằng sắt. Kỳ về thăm gia đình vừa rồi, được mấy người đẹp khi xưa của Văn Học chở đi ăn lại món này ở Ấp Xuân An, đối diện trường Trí Đức khi xưa.

Cô gái trời bắt chảnh mời vợ chồng mình lên thăm viếng Bánh Căn Tự của cô nàng nên mình ngỏ ý vói đồng chí gái làm một chuyến du hành tìm Động Hoa Vàng nhưng khi thông báo ngày giờ thì được biết cô nàng và gia đình đi chơi vào cuối tuần nên đành khất lại lần sau. Cuối tuần vừa rồi, làm tà lọt theo đồng chí gái đi thăm các bạn học thời tiểu học ở Hội An lên San Jose thì cô gái trời bắt chảnh cho biết sẽ có mặt và sẽ mời một số bạn học cũ của Văn Học xưa đến Bánh Căn Tự.

Chưa đến cửa Bánh Căn Tự là đã nghe chuông trong nhà kêu in ỏi, xem lại thì thấy có cái sensor cho cái chuông. Mình chưa bao giờ gặp mặt nhưng biết ngay là người đón vợ chồng mình và PCB là bà từ của Bánh Căn Tự. Bước vào phòng khách là mình thấy ngay bút pháp của ai treo ngay trên tường chữ Tâm to lớn, nhìn sang tường bên trái lại có 4 tấm bút pháp khác với bốn chữ Từ Bi Hỷ Xả với một không gian nhỏ bé, mình đoán là nơi chủ nhân ngồi thiền.

Thấy hai cái bàn dài được đâu lại với đũa muỗng, khăn giấy lại được xếp theo hình máy bay. Mình được giới thiệu với phu quân của cô gái trời bắt chảnh đang ngồi đấu bia với bác Tóc Gió Thôi bay trong khi Ác Phụ của bác lại bận đi đám tang người quen. Mình thấy mấy cái bịch nylon đựng nước treo lũng lẳng ở cái patio ngoài sân thì ngạc nhiên, hỏi ra thì mới biết là để ruồi không bay lại đáp trên bãi chiến trường vì khi thấy mấy cái túi đựng nước, làm phản chiếu hình ảnh của chúng bị lệch lạc, sẽ khiếp sợ nên không dám đáp trên các đĩa đồ ăn nhậu mà cô gái trời bắt chảnh, chuẩn bị chu đáo cho chồng và bạn.

Từ từ dân Đà Lạt và Văn Học của Vùng Thung Lũng Hoa Vàng rủ nhau đến Bánh Căn Tự, ba anh em nhà họ Fan, đi đâu là bỏ chồng con vợ ở nhà để hát hò với bạn. Có chị BT, chị của bác Tóc Gió Thôi Bay mà mình có nghe nói đến rất nhiều, chị Đậu T Dê,.... Đúng giờ là mọi người được mời vào bàn, ăn lót dạ mấy cái bánh căn với nước chấm pha mắm nêm, chị Dê có tuyên bố một câu bất hủ là người ta ăn bánh xèo với mắm nêm. Mình ngạc nhiên là bánh căn tuy đã được đổ trước từ lâu nhưng vẫn nóng như mới ra lò thì khám phá ra cô nàng dùng cái lò thuỷ tinh để hâm nóng bánh trước khi ăn. Món bánh căn này ngon hay không là do nước chấm thì mới hiểu lý do đức phu quân đã đăng kí quản lý đời cô gái trời bắt chảnh sớm. Nước chấm pha mắm nêm ngon hơn tiệm bánh căn mà mấy người đẹp Văn Học mời mình đi ăn với PMC, PĐT ở ấp Xuân An.

Sau 5 cặp bánh căn tiêu chuẩn của dân Đà Lạt thì mình được thưởng thức món Bún Thang mà lần chót được ăn cách đây 41 năm trước khi đi tây ở nhà thằng Nguyên. Nội nghĩ đến cái công rán trứng rồi thái nhỏ ra với chả lụa theo công thức của giò chả Mỹ Hương ở chợ Đà Lạt khi xưa.

Đúng là tuyệt cú mèo nên mình chơi thêm một tô. Sau đó lại được ăn chè chi màu trắng trắng như khoai môn hay sắn, rất ngon, mình chơi luôn 3 bát.

Ăn phủ phê rồi mới dám ngồi nghe dân Văn Học và Yersin hát nhạc Lê Uyên Phương. Nhìn TGtB, PkTT, TL, DTM,.. lên cao láy láy giọng, vừa hát bè vừa thổi mùi mắm nêm vào mặt mình, đưa mình bay về không gian của 42 năm về trước, của thời học sinh, thời các cô chưa biết dùng nước hoa, chưa có ăn kẹo cao su trong khi phu quân của cgtbc tiếp tục đơm bia cho mọi người rồi như thâm ý của bài hát, xin nhắc lại câu cuối của bài hát để làm nhân chứng cho cuộc tình 42 năm từ Lạc Dương đến Thung Lũng Vàng.

Nghe PKTT đàn hát những bài ca do cô nàng sáng tác về Đà Lạt thì chợt hiểu tại sao Đà Lạt lại sinh ra nhiều thi sĩ, nhạc sĩ vì không gian, phong cảnh của Đà Lạt là cái nôi mỹ thuật đã nẩy mầm các tâm hồn, khó có thể không xúc động khi thấy những làn sương trên mặt hồ Xuân Hương trong áng nắng ban mai, hay tiếng suối réo vang, cuồng cuộn dâng cao những tâm tư của những người của xứ sương mù về người mình yêu. Họ thả hồn để bay vào không gian, đưa tay hái những nốt nhạc lơ lững trong tâm khảm để dạo lên khúc yêu đương, rí rắc trong làn suối tóc của người yêu bên cạnh hay trong mơ tưởng.

Rồi cgtbc giới thiệu thằng con trai với mấy đứa cháu nội, cô nàng ôm cháu chạy ra một góc phòng để bà cháu chơi đùa dưới 4 tấm biển Từ Bi Hỷ Xả. Bức tranh sống động như của Đông Hồ, gợi nhớ đến tình bà cháu khiến mình nhớ đến bài học "bà ơi, con rất yêu bà, đi đâu bà cũng mua quà về cho,..." Sau đó thì mọi người bận công việc xin phép chủ nhân Bánh Căn Tự ra về. Bác TGTB phải chạy đánh đàn cho các cháu ở nhà thờ đón mừng Tết Trung Nguyên, bác TL phải về phòng mạch của phu nhân để tiếp tục sửa chữa hệ thống điện toán.

Ra về đồng chí gái gửi bác TGTB mấy cái bánh nậm cho Ác Phụ rồi thẳng tiến đến nhà bạn của đồng chí gái. Mình chưa bao giờ nghe đồng chí gái khen ai nức nở như khen Cô Gái Trời Bắt Chảnh, tự tay làm tất cả các món ăn còn chơi món me cam thảo, nghe nói ngon lắm nhưng không được nếm vì đồng chí gái thầu hết nên không biết ngon hơn hay thua của SSSĐ. Xin cám ơn cô gái trời bắt chảnh đã cho vợ chồng chúng em và các bạn Văn Học, Đà Lạt một buổi hội ngộ nho nhỏ nhưng đầy tình người Đà Lạt. Xin hẹn lần khác sẽ trở lại Thung Lũng Hoa Vàng và Bánh Căn Tự.


Về đầu trang



Bạn Hữu

Nguyễn Hoàng Sơn

Đây là lần thứ 7, mình về thăm Đà Lạt nhưng lại là lần đầu được gặp lại bạn học xưa và thầy cũ. Nhờ trang nhà Mái Ấm Văn Học và diễn đàn Yersin73-74 xuất hiện từ 2 năm nay giúp mình kết nối lại với những người bạn cũ, một thời chọc phá nhau. Nhờ xem trên mạng nên những hình ảnh nay và xưa giúp ký ức từ từ trở lại sau 41 năm.

Kỳ này về thì nhờ PMC và HH, trù trì tại Đà Lạt nên mới tạo cho mình cơ hội để gặp lại một số bạn học xưa nhất là các thầy cũ. Trong những lần giao lưu thì mình nhận thấy cái thân tình của các bạn học xưa khi gặp lại mình, dù mình chỉ học ở Văn Học có 2 năm, ngay mấy bà dì Yersin, không nhớ mặt, không có kỷ niệm nào ngày xưa, vẫn dơ tay đón chào mình, con chim lạc bầy từ 41 năm qua, mời gọi mây ngàn trên trời tha phương trở lại dòng sông tuổi thơ mà ngày ấy mình như Marius của Marcel Pagnol, muốn giăng cánh buồm mang đầy ước vọng của tuổi thơ ra khơi, từ bỏ không gian nhỏ bé của Đà Lạt để làm cuộc viễn du, giấc mộng của một thiếu niên 18 tuổi.

Mấy lần gặp gỡ, mình ngạc nhiên khi thấy Thu Cúc, Thành, Dung cà chua, Thu vẫn vui vẻ, thở hít khói thuốc của mấy tên bạn học xưa, như nói lên tính chịu đựng của người phụ nữ việt trong khi mình thì chịu thua, nhất là trong phòng kín. Thu Cúc, rất thân tình dù khi xưa không học chung, lái xe ô tô con chở cả đám đi ăn bánh căn, còn Thành dù bận công việc cũng cố tranh thủ ghé lại thăm bạn bè, Thu Cây Ổi mà ông thần 2B cứ nhắc, rất dịu hiền như đồng chí gái của mình, nhớ các bạn học xưa ở những phương trời tha hương, Dung mặt đỏ vì gái gốc Đà Lạt nguyên chất nên má hồng, vẫn nhớ sssđ, chở đi học ngày nào, nhắc đến thầy Tín, dạy Pháp văn nay vẫn còn sinh sống tại Đà Lạt. Hy vọng sẽ được gặp lại thầy trước khi rời Đà Lạt.

Ngoài PMC, nhẹ nhàng như xưa, bỏ công gọi mời các bạn học xưa như con gà mái, kêu đàn con về chuồng khi trời giăng mây, báo động cơn mưa sắp đổ xuống thành phố Đà Lạt vào mùa hè. BT thì với cặp lông mày rậm mà anh chàng Mậu gọi là cặp lông mày dâm như Đổng Trác, vẫn khư khư khăng khăng như xưa trong khi Cô T thì vẫn ăn nói nhẹ nhàng với dáng thư sinh ngày nào, có trí nhớ khá tốt về chuyện đời xưa, vẫn theo dõi những giai thoại liên quan đến sáng tác âm nhạc và thi ca như thủa nào. Hy vọng anh chàng này sẽ bỏ công viết vài dòng kể lại chuyện xưa cho bạn bè theo đó trở về thủa một thời chọc phá bên nhau.

NVT, thầy của học sinh gốc dân tộc vẫn tiếc nuối những kỷ niệm một thời được người đẹp tựa gối trên tay mà không dám nhúc nhíc, sợ phá giấc ngủ, thầm thì " em ơi hãy ngủ anh hầu quạt đây,..." NĐH vẫn đen như ngày nào, bán phân cá cho nhà vườn Đà Lạt, trông cháu ngoại nhưng cũng tranh thủ chạy ra cà kê với bạn bè. NĐT thì vẫn như xưa, ít nói, cười cười. Đại gia Vũ thì cứ ngồi xem thiên hạ chọc phá nhau còn ĐMP thì hát giọng Huế ngọng ngọng hát "anh là lính đa tình...". ĐPN tự động đến chào hỏi mình rất thân tình dù khi xưa khi mình vào Văn Học thì hắn đã rời trường trước đó.

Tên buôn vàng TVM hay Hùng thì vẫn như xưa, lè nhè, cụng ly với thầy An trong khi TVĐ thì oang oang giọng Huế rặc. Nghe nói hắn có thời bạo bệnh khiến thầy An, nghe tin, phải bỏ ăn cưới đi tìm hắn vì ngỡ sẽ gặp hắn lần chót nhưng anh chàng vẫn ung dung tự tại đi chơi, nay nghe nói đã lành nhưng vẫn uống rượu như Lệnh Hồ Xung.

Sáng nay PTBT mời cả nhóm đi ăn sáng. Thầy An như thường không ngủ được, đi chuyến xe sớm lên Đà Lạt. Sau đó, thì đại gia TVM mời cả bọn đi ăn trưa ở tiệm Hoàng Tuấn ở đường Huỳnh Thúc Kháng. Đường này khi xưa chỉ có biệt thự nay toàn cà phê, tiệm ăn. Có món còng nướng dòn, lần đầu tiên sau 41 năm mới ăn lại món thịt đông và dưa muối. Có món miến xào với cá hay lươn ngon với cá chiên cá mặn. Thật ra thì mình đã no. Sáng dậy, dẫn thằng con và ông bà nội đi ăn phở, về nhà bà cụ bắt ăn hai tô xôi do bà cụ đồ, chơi thêm 3 ly sữa đậu nành.

Mọi người giải tán, chúc nhau may mắn nhất là được nhiều sức khoẻ.

PMC đưa thầy An ra bến xe. Hai thầy trò ôm nhau và không biết có còn gặp lại nhau.

Cô Thuỷ đưa PTBT về rồi chở mình ghé nhà cô Water ở Trại Mát. Nhà to như cái đình, câu hỏi khi xưa đã được giải đáp vì được giới thiệu vợ con. Mình và cô Thuỷ có nhiều kỷ niệm với nhau. Cô đem ra cái thước tính Castell của Đức khi xưa mà hai thằng đều mua một cái ở tiệm sách Minh Thu ở đường Pham Đình Phùng. Sang Tây thì sinh viên của họ có máy tính nên không xài, không ngờ ông thần này còn giữ cái bửu bối này trên 42 năm. Ở Việt Nam dạo đó, hai thằng vào lớp tính Logarithm, bú xưa la mua, mặt vênh vênh váo váo, qua Tây thì mấy thằng học chung cười té lăn xuống đất khi thấy mình đem ra xài. Chán mớ đời! Lần đầu tiên mới hiểu lạc hậu ra sao.

Cô này còn giữ mấy cuốn lưu bút từ lớp 7 đến lớp 12. Mình chỉ chụp có vài trang có mấy chị em họ Chử và PMC. Hy vọng anh chàng sẽ có thì giờ chụp và gửi cho bà con mấy cuốn lưu bút. Cô Thuỷ kể khi xưa viết thì rất ngô nghê, nay đọc lại thì rất cảm động, những dòng chữ nghê ngô, nói lên sự chân tình, tình cảm dành cho nhau.

Nghe ca sĩ Văn Học sẽ về Sàigòn và sẽ có cuộc gặp gỡ ở Sàigòn với nhóm Văn Học, không lên được trước khi gia đình mình bay về Hán Thành. Chuyến đi này để lại cho mình rất nhiều cảm động khi thấy bạn học xưa vẫn còn nhớ và đón tiếp mình với sự chân tình của tình bạn, tưởng đâu đã ngủ quên trong quá khứ. Gặp lại mấy thầy đã từng dẫn dắt mình trong năm tháng khi còn ở trung học.

Xin cám các thầy và các bạn đã cho mình những giây phút khó quên trong những ngày qua, nhất là PMC đã trù trì cho mình gặp lại các thầy, các bạn học xưa nhất là đối tượng một thời của mình. Xin hẹn lần tới.


Về đầu trang



Bàn Môn Điếm

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm nay đi viếng Bàn Môn Điếm, nơi ký kết ngưng bắn cuộc chiến tranh Quốc Cộng của Hàn Quốc, được xem là vùng Phi Quân Sự (DMZ). Nơi này cách Hán Thành khoảng 90 phút lái xe. Tốc độ xứ này trên xa lộ là 80 km, nhanh hơn ở Nhật. Trên xe tên hướng dẫn và chủ căn hộ mà gia đình tụi này mướn qua Airbnb, có GPS và có thể tìm ra radar nên khi hắn chạy 80 km mà nghe tip tip là biết phía trước có radar thì chạy chậm lại.

Chạy dọc dòng sông Hàn thì thấy có hàng rào kẽm gai, cứ độ 300 thước là có một cái chòi canh gác, lâu lâu thấy một chiếc xe thiết giáp được nguỵ trang. Sau đó đến cửa sông Imjin, thì thấy bên kia bờ là xứ Triều Tiên. Cửa sông này rộng độ 2.2 km còn khúc gần Bàn Môn Điếm là 460 m.

Tên chủ hộ cho lên viếng đài Thống Nhất vào cửa mỗi người $9.00 còn học sinh và sinh viên thì $3.50. Căn nhà xây kiên cố nhưng không đẹp lắm, có những bãi rộng trên bờ thành, có những ống viễn kính để xem phía bắc Triều Tiên. Bên kia bờ Vỹ Tuyến 38 làm mình nhớ đến Cửa Tùng với dòng sông Bến Hải của Việt Nam khi xưa khi còn chiến tranh.

Nhìn sang bờ sông bên kia thì thấy mấy căn nhà và chung cư, trông rất thanh bình. Nhìn kỹ thì thấy có vài người nông dân đi bộ trên đường đất, chả thấy ai cấy lúa gì cả nên hơi lạ, thêm tượng đài chủ tịch Kim Nhật Thành to cao nhất. Vào trong viện bảo tàng xem thì thấy hình ảnh và vật dụng của bắc Triều Tiên được trưng bày như sách báo do nước này ấn loát với những lớp học, bàn ghế của các thiếu nhi quàng khăn đỏ, mến yêu của Kim Chủ Tịch.

Tranh ảnh kể về công việc thống nhất đất nước này bắt đầu từ thời tổng thống Park Chung Hy đến đời con gái của ông ta làm tổng thống. Có hình ảnh của vùng kinh tế sát biên giới mà Nam Hàn đầu tư, dùng kỹ thuật và tiền bạc để thành lập các nhà sản xuất trong khi Triều Tiên lại đưa người làm thợ.

Mình đoán là Trung Quốc chắc chắn là không muốn hai nước này thống nhất như Đức Quốc vì sẽ làm phiền cho họ vì dân vùng biên giới Trung Quốc với Triều Tiên nói được tiếng Hàn quốc vì là đất cũ của người Triều Tiên. Có lẽ Nam Hàn cứ tiếp tục đầu tư thành lập các công ty ở Triều Tiên để làm ăn, nâng cao đời sống của dân Triều Tiên thì dần dần tiến đến sự thống nhất của hai bên nam và bắc.

Đi coi xong thì tên chủ đưa đi ăn ở tiệm cơm gia đình. Họ dọn ra đầy bàn, ăn mệt thở. Bước vào tiệm là phải cởi giày, bỏ vào hộc, ăn kim chi mệt thở và cá chiên thêm rau. Nói chung nếu không có tên này thì chắc khó mà tìm mấy tiệm ăn kiểu này.

Sau cơm trưa thì hắn dẫn đến một cái làng nghệ sĩ hiện đại, có những phòng triển lãm tranh, điêu khắc, bàn ghế,..., khá hay, chỉ tiếc là trời nóng nên ai cũng oải nên đi tìm chỗ mua sắm nhưng cũng chả mua gì vì đồ đắt tiền dù khuyến mãi đến 60%. Hồi nãy vợ ngủ nên đi mua trái cây cho vợ nhưng tìm không ra siêu thị, dùng Google map chỉ đến tiệm 7-11 để mua thì 3 trái đào nhỏ với giá $2.5 mà trái nhỏ chi lạ, gấp 2 bên Mỹ.

Xứ này bị Tây phương đầu độc tư tưởng như Vietnam nên đi đâu cũng đầy quán cà phê, đủ loại như Starbucks,.... Đi đường thấy mấy cô gái xứ Hàn ngồi quán ngoài đường uống bia. Nói chung thì dân chung ở đây nhờ ăn uống nên cao hơn dân Việt Nam hay xứ Triều Tiên. Vào viện bảo tàng thấy lính Triều Tiên cao trung bình 1.57 gồm cả đội nón trong khi mấy tên lính Nam Hàn, đứng cao 1.85m, thật ra họ chọn tụi cao để tuyên truyền, khi các Bộ trưởng Bắc Hàn sang họp thì thấy sự khác biệt về dinh dưỡng.

Mai đi thăm viếng cấm tử thành của triều đại Chosun,nghị vị được trên 400 năm đến khi bị Nhật lật đổ và cai trị xứ này từ 1910 - 1945 rồi nội chiến xẩy ra đến cuộc ngưng bắn tháng 7 năm 1953, trước Điện Biên Phủ một năm. Nhìn xem đất nước họ thì thương cho dân mình.


Về đầu trang



Bạn Xưa, Bạn Nay và Bạn Ảo

Nguyễn Hoàng Sơn

Ngày xưa ở Đà Lạt, mình có hai loại bạn: học chung ở trường và đám trong xóm. Mỗi lần gặp được một tên học chung là vui lắm vì có những gì học chung để chia sẻ, chơi với nhau quên cả thời gian. Muốn tới nhà mấy tên bạn học thì phải đi bộ mà ông bà cụ không cho đi xa. Nhớ có lần ông bà cụ dẫn đi thăm người quen ở khu nha Địa Dư, gần nhà hai anh em sinh đôi Hoàng và Long, học chung nên chạy sang nhà chúng chơi quên về, sau đó bị đòn mệt thở.

Dạo còn nhỏ, không có phương tiện giao thông hay truyền thông như trẻ con ngày nay với IPhone, Skype,... nên sau tan trường thì bạn học khó gặp nhau. Đi bộ thì xa mà nếu có đến nhà chưa chắc là có thể gặp. Cho nên khi mới sang Tây, mình bỡ ngỡ vì người ngoại quốc lúc nào cũng hẹn trước khi đến, không như người mình cứ bò đến gõ cửa khiến gia chủ phải bỏ hết những gì đang làm để tiếp mình, một người bất lịch sự theo tiêu chuẩn Tây phương.

Lớn hơn thì ông bà cụ cho chiếc xe BS cũ, có ống Pô bị cưa nên kêu rất to, mua của thằng Sửu, con bà Kiếm trong xóm, làm thợ sửa xe, để đi học, chở em út đi học, chở gạo,...nên khoảng cách với đám bạn học không còn là vấn đề. Chỉ cần rồ máy, lên xe thì vài phút sau là đến nên dần dần ít chơi với đám trong xóm.

Đi Tây thì làm quen với đám trong trường rồi từ đó quen thêm đám bạn chung nhưng rồi ra trường thì mỗi đứa mỗi ngã, lo chuyện cơm gạo đến khi lập gia đình thì nhu cầu cần thân hữu bớt hơn xưa. Tuổi nào cảnh nấy, có con thì lo cho con, chơi với con nên cũng ít bạn hữu ngoài trừ mấy người đầu tư địa ốc và vài người có con đi hướng đạo, học hay bơi chung với con mình.

Giai đoạn này khá mệt vì cứ tuần nào cũng phải đi dự sinh nhật con của người ta rồi phải nai lưng ra làm ô sin khi đến phiên con mình. May thay dạo đó, mình bắt đầu vô nghề mua nhà cho thuê nên chỉ có đồng chí gái đi dự ba cái tiệc này. Mình lại làm quen một đám bạn già, đi buôn bán nhà cửa, cho thuê,...

Đọc sách thì họ nói con người cần có bạn bè vì khi tụ họp, cơ thể được tiết ra chất oxytocin, giúp con người hưng phấn. Có lẽ vì vậy đàn bà họ thích tụ họp, ôm hôn thắm thiết. Mình thì thuộc loại anti-social, ít thích những tụ họp, ăn uống nên mình kiếu ba cái này, chỉ để vợ đi, hoạ hoằn trong gia đình thì phải đi để làm gương cho mấy đứa con nếu không sau này chúng chả thèm về.

Đùng một cái lại có trò bạn ảo, trên mạng. Mình chưa sử dụng thuần thục Myspace thì phải chạy qua Facebook. Đang lò dò tập sử dụng thì thấy đâu đâu những tên, những mụ chả biết ở đâu, cứ nhắn tin xin làm bạn nên phải xoá nhắn tin mệt thở, cuối cùng chán quá đành trốn luôn.

Mấy năm không vào thêm quên mất password. Lý do mấy năm trước, có tên nào ở trên San Francisco hack vào trương mục của mình nên đổi password rồi không vào nên quên tiệt.

Nghe nói đến Twitter và LinkedIn nên mình bò vào. Tự xưng là đầu tư về địa ốc thì nhận được tin nhắn của đám chuyên viên địa ốc muốn theo dõi mình hay móc nối với mình. Nhiều tên gửi email bảo mua nhà ở xứ khỉ ho cò gáy đâu ở Carolina, Ohio,...nên mình cũng trốn luôn. Có lần nhận tin nhắn của HHT muốn làm bạn nhưng mình quên bố password với lại không sài từ mấy năm nay từ ngày thấy con gái viết trên Facebook của nó, kể là khám phá ra bố nó đang theo dõi nó. Chán mớ đời! Chỉ được là mình có tìm lại vài tên quen khi xưa ở Âu Châu. Còn nội mà trả lời ba cái tin nhắn là chắc hết giờ cho đồng chí gái quang vinh. Có bà nào bỏ chồng vì mê lên mạng chít chát nên ly dị chồng.

Cô con gái nay chỉ xài Instagram, Tumbler,..Cứ thấy nó tải về đủ loại apps vì xài chung trương mục của Apple nên hiện trên IPad hay IPhone của mình. Nó chê facebook, mình chỉ dặn là đừng đăng tải hình ảnh trên mạng mà có thể bị thiệt thòi về sau. Đứa nào ghét, photoshop hình ảnh của mình rồi phát tán trên mạng thì mệt về phần pháp lý.

Mình thấy mấy người bạn của mụ vợ, cứ ăn cái gì là chụp hình bỏ lên Facebook. Đi cầu cũng chụp hình cái lavabo của nhà hàng, khách sạn,...

Chỉ có cái hay là mình biết được tin tức mấy người em ở Việt Nam qua mạng. Theo dõi mấy người em thì bắt đầu hiểu rõ tính tình mỗi đứa.

Mình ra lệnh là khi đi ăn với mình thì hai mẹ con không được lấy máy ra chụp hình nên từ đó ăn uống mới thoải mái, trò chuyện với nhau vì hai mẹ con cứ chụp hình đủ trò để tải lên mạng, gián đoạn những giây phút trân trọng của gia đình họp mặt. Nhiều khi vô tiệm ăn, thấy bàn bên cạnh, 4-5 người đang chăm chú nhắn tin với cái điện thoại di động thay vì nói chuyện với nhau. Tuy gần mà xa.

Từ ngày ông Snowden, làm cho chính phủ, cho nhà báo Guardian của Anh quốc và tờ Boston Globe biết là chính phủ mỹ, nghe, theo dõi các Social media,...nên mình cũng trốn luôn, không vào mạng nữa, thích dùng thì giờ đọc sách báo hơn là chém gió với những người chưa bao giờ gặp mặt ngoài đời. Dạo này, chủ nhật là ngày mình chay tịnh về internet, không lên mạng, xem imeo i miết gì cả khiến đời bớt bị lệ thuộc vào internet.

Trên một năm nay, bỗng nhiên đám bạn học chung khi xưa từ đâu cuộn cuộn từ ký ức, quá khứ trôi về rồi bỗng dưng lại thích viết. Hôm trước, ngồi đếm có trên 180 bài viết lung bung từ hôm viết imeo cho Nhất Anh.

Hôm trước, Đinh Gia Lành từ tiểu bang xa xuống xóm Bolsa nên có gặp lại. PDD kể là có nhiều người theo dõi diễn đàn nhưng không bao giờ ra mặt, lên tiếng. Hôm nhạc mẫu của mình qua đời thì có anh chàng đi công tác ở Boston, có người chị quen với bà chị vợ nên biết tin, imeo chia buồn mà mình thì không nhớ mặt tên này. Hoá ra hắn học trên một lớp lại thân với Huân, con của xếp ông cụ mình khi xưa. Có người ngày thường không bao giờ tham gia diễn đàn dù chỉ chúc sinh nhật, lại imeo riêng, chia buồn với mình.

Có ai từng nói với mình là thế giới có 3 hạng người: loại làm ra chuyện, loại nhìn người khác làm nên chuyện và loại người hỏi chuyện gì đã xẩy ra. Trên các mạng xã hội như Facebook thì có rất nhiều người theo dõi, đọc bài nhưng không bao giờ còm, viết cái gì lại. Có người thích phê bình; nhấn Like hay nhấn ngón tay của Nero. Vấn đề là viết trên mạng thì phải viết ngắn hay cực ngắn hay dùng emoticon. Tưởng tượng hai người bạn ngồi nói chuyện, một người nói còn người kia cứ gục gặc cái đầu như nhấn Like hay không nói gì hết hoặc lâu lâu kêu u chầu u chầu.

Cuộc đàm thoại coi như đơn phương hay độc thoại. Không biết phải gọi những người bạn ảo là gì. Những con ma trên thế giới ảo? Vì họ có mặt nhưng vô hình, vô âm, vô tự, không ai nhìn thấy.

Làng Văn Học thì có mấy tên bù khú với nhau, làm thơ, đấu thơ rồi có một tên sau khi đi du lịch, xem giải túc cầu thế giới ở Ba Tây, biến mất khỏi không gian ảo. Mấy bà thì lâu lâu chia sẻ những tin tức hình ảnh con cháu hay những bài báo có giá trị. Có tên nào làm thơ thì có mấy bà chê nên quạu, rồi viết bú xua la mua khiến mình rất vui, lâu lâu có trò hát bội của Đào duy Từ để xem. Có nhiều người ngại nên imeo riêng cho mình, bảo mình nên này nên nọ,..thì thấy có lý nên bắt đầu để ý thêm khi viết.

Làng Yersin thì rất vui, hội họp ăn uống mỗi khi có sinh nhật của ai là cả làng bú xua la mua lên, lâu lâu có đám ma thì tụ họp, mặt ai cũng nghiêm nghị trong bộ áo quần đen. Mình đoán mấy bà tụ họp với nhau còn mấy ông thi thoảng cũng cà phê cà pháo với nhau như ngày xưa, nam nữ thụ thụ bất thân.

Văn Học có nhiều người không tham gia diễn đàn nhưng lại gửi thơ, văn, video về cho Hắc Ma Tẩu để bỏ lên trang nhà của cựu học sinh Văn Học để mọi người rảnh ghé vào, đọc hay xem. Hắc ma Tẩu học trước mình một năm nhưng khi mình sang Văn Học thì cô ả đã di tản sang Việt Anh. Cô này rất giỏi toán vì phải tính tiền khách hàng đóng bảo hiểm. Mình chỉ gặp mặt có một lần, nói chuyện dăm ba câu nhưng phải phục tinh thần dấn thân, phục vụ cho cựu học sinh Văn học, một mẫu người làm nên chuyện.

Hôm trước vào trang nhà Văn Học, mới hiểu công sức của cô nàng. Bao nhiêu hình ảnh, từng người một, từng học sinh, từng con chim của mái ấm Văn học, được chú thích tên tuổi, hình ảnh khi xưa bên cạnh hình ảnh ngày nay cho thấy kết quả của những năm tháng ngày giờ bỏ ra để tạo dựng trang nhà. Những hội ngộ, họp mặt của các lớp, niên khoá, hình ảnh thầy cô được đưa lên. Nhiều khi mình nhận imeo của cô nàng nếu tính theo nơi cô nàng sinh sống là 12 giờ đêm. Được tin ai là học sinh cũ của Văn Học là cô nàng imeo hỏi thăm, ai thích muốn vào làng Văn Học, để tìm lại bạn học xưa thì cho biết để cô nàng thông báo.

Ngoài cô này còn có ông thần Nhị Anh, bỏ công bỏ của in ấn, làm đài phát thanh Văn Học Đà Lạt, dạo này ít người muốn được phỏng vấn nhưng lại phát thanh những bài hát của cựu học sinh trình bày, ưa chuộng nên khá xôm tụ, cứ 100 nhà đua tiếng nên chả nhận ai ra ai trong các chương trình nhạc. Nay phải đi làm xa nên dùng thời gian lái xe để phỏng vấn các học sinh cũ của Văn Học.

Thật ra muốn tạo dựng cái gì thì cũng cần nhiều người góp sức chớ một vài cá nhân thì chắc chắn sẽ không gánh nổi đường dài. Người Việt mình không có truyền thống dấn thân như người ngoại quốc, ngoại trừ vài người thích vác ngà voi, siêng chuyện chú bác nhưng ai làm gì sai là khiển trách, chê bai. Vào trường học, đội banh, đội bơi thấy người Mỹ họ bỏ công giúp hội, kiếm cách gây quỹ cho hội đoàn sinh hoạt. Chiều mai, mình phải đi làm 4 tiếng thiện nguyện cho đội bơi của cô con gái trong khi nhiều người mỹ, nai lưng ôm cả năm.

Ngày nay với kỹ thuật truyền thông, chúng ta có thể liên lạc với bất cứ người nào trên thế giới, điện thoại hay skype, Viber, Facebook,.. Con người như đứng trước các món ăn của nhà hàng buffet nên không biết chọn lựa. Khi xưa vào hàng phở thì chỉ biết ăn phở nên ít khó khăn về chọn lựa. Ông Descartes có nói một câu bất hủ; tôi tư duy nên tôi hiện hữu. Nếu sống ngày nay chắc ông ta sẽ nói tôi facebook cho nên tôi hiện hữu hay tôi imeo cho nên hiện hữu, tôi còm, tôi hát, tôi selfie,....nên tôi hiện hữu hay tôi viết nên tôi chán mớ đời!


Về đầu trang



Bạn Xưa Ngày Nay

Nguyễn Hoàng Sơn

Nếu tin tử vi thì năm 2013 mình có sao bạn bè, nô bộc chiếu vào cung mệnh nên gặp lại khá đông bạn học xưa ở Đà Lạt. Khởi đầu mình nhận điện thư của Nhất Anh kèm theo địa chỉ của một cô bạn học chung ở Văn Học nên liên lạc xem thì cô này cho hay sẽ sang Cali thăm gia đình, có Hùng con cua từ Gia Nã Đại bay sang. Tên con cua này mình có tìm kiếm 40 năm qua nhưng không được. Khi ghé lại Montreal thì có tìm trong niên giám của thành phố tên Con Cua nhưng không thấy, nay mới hiểu vì hắn đổi tên cúng cơm thành Felix Con Cua. Anh chàng này gửi mình danh sách cựu học sinh Yersin cùng thời với mình.

Đọc danh sách thì mình nhận ra vài người như Đỗ Quý Dân, có lần hắn rủ mình vào ban kịch câm do hắn thành lập ở viện đại học Đàlạt. Hắn đòi đóng Thành Cát Tư Hãn của Vũ Khắc Khoan, cho mình làm lính Mông Cổ hô vạn tuế hắn thì Con Cua ở Saigon gửi nghị định có tên mình trong danh sách được du học cùng với hắn và 4 chị em nhà họ Chử nên nghề đóng kịch đành hẹn lại kiếp sau. Tên này rất nghệ sĩ, đàn địch, làm thơ tán gái cũng ngầu lắm, hay rủ mình đi ngắm cô nào tên Nhung ở đường Phạm Ngũ Lão, học sinh Bùi Thị Xuân. Trong đám bạn quen ở Đà Lạt, hắn là tên mà mình nghĩ là lanh nhất. Năm 86, mình có ghé thăm gia đình hắn khi sang Mỹ chơi, sau này thì mất liên lạc, nghe Phạm Thành Nguyên nói hắn làm luật sư nhưng rất bận không có thì giờ cho bạn bè xưa.

Nguyễn Trung Thiện, con gara Trung Tín ở Đà Lạt mà có thời mình hay đánh quần vợt với hắn với Võ Hoàng Đa khi ghi danh học đại học Đà Lạt để lấy thẻ hoãn dịch trước khi đi Tây. Phan Đình Diễm ở cư xá Nha Địa Dư, có lần học tư với ông thầy Toản, có cô con gái tên Hiền, học Yersin. Phạm đình Kháng, dân Huế ở đường Hai Bà Trưng, góc La Sơn Phu Tử, cạnh nhà tên Chương, Trình. Tăng Trung, Tăng Hiếu con của tiệm Trung Việt, bán bánh xe Michelin ở đường Duy Tân, sau này có xây cái nhà to đùng ở đường Lê Quý Đôn, cạnh lò súc sinh mà có lần về Đà Lạt mình được mời thuyết trình về kiến trúc cho hội kiến trúc sư Đà Lạt. VC họ lấy nhà của gia đình này để làm cơ quan gì đó. Hai anh em nhà này trước 75 có học tư với anh Lý, sinh viên khoa học Đà Lạt. Có lần mình được mời ăn tất niên ở nhà anh này thì thấy hai anh em uống bia say, khi ông bố đến đón thấy hai thằng con bò lăn lóc, ói tùm lum.

Nghe Nguyễn Văn Thảo kể là Tăng Trung có sang Pháp chơi nhưng dạo đó mình đang đi làm ở Lausanne nên không về được. Nguyễn Đức Thuận, Bắc kỳ, hay để tóc dài, má hồng như con gái Đà Lạt, nhà ở ngã ba chùa. Trần Văn Phong, con nhà may Văn Gừng hay đi đánh bi da với mình một thời, còn phía nữ thì chỉ nhớ thấy Hoàng Hôn Thắm, con của cô Ngô Thị Liên, làm một chương trình tưởng nhớ đạo diễn, nhà thơ Hoàng Anh Tuấn ở Cali. Nghe Nhất Anh nói có cô em gái tên Thu Thuyền viết văn. Mình chỉ nhớ ngày xưa có học chung với tên Thép.

Gần đây được tin cô Liên vẫn còn lao động vinh quang không chịu về hưu.

Mình có gặp Phạm Anh Tuấn ở Paris tại nhà Nguyễn Văn Thảo. Anh chàng Thảo này tuy bé con nhưng hăng lắm, hay đi theo nhóm sinh viên Tổng Hội, chống Cộng đánh lộn với nhóm Liên Hiệp, thân Cộng, sau này có nghe Võ Hoàng Đa báo tin là đã mất, có cô em Diệu Vân ở Paris.

Trần Trọng Ân thì có biết tin khi về Đà Lạt, tên này có dạo mình chơi khá thân, có cô hàng xóm tên Bạch Tuyết cứ bắt hắn làm chú lùn, nhảy cò cò. Hắn chỉ mình cách làm sauce Mayonnaise. Hắn mê phim chưởng nên rủ mình đi xem Độc Thủ Đại Hiệp do Vương Vũ đóng ở rạp Ngọc Hiệp nên từ dạo đó mình mướn truyện Kim Dung của tiệm sách Minh Thu ở đường Phan Đình Phùng đọc. Đinh Gia Lành, hàng xóm của mình, một thời đi đánh quần vợt với mình và Vinh Kennedy, em của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang ở ty Công Chánh bên cạnh viện Pasteur.

Đinh Việt Hùng con ông Đinh Văn Đệ, dân biểu, nhân vật khá nổi tiếng ở Đà Lạt sau 75. Hắn và Nguyễn Thế Hùng, con ông Nguyễn Hợp Đoàn là một trong những người du học sớm nhất Đà Lạt năm 74. Lô Xuân Luyến, nhà ở đường Thành Thái cạnh rạp chiếu bóng Ngọc Lan, học nhu đạo với mình ở Lasan. Dạo đó mình học Thái cực đạo với ông thầy Sâm, huấn luyện viên của cảnh sát dã chiến rồi hắn rủ mình học thêm nhu đạo với ông thầy Ngô Văn Ân. Đùng thấy hắn có vợ, có con nên hết đi tập với mình. Trần Bảo Sơn, người lai lai, Trương Mạnh Sơn, có thời học ở đại học Đà Lạt, Phước nhà in Lâm Viên, có dạo mình học tư với con ông giáo Kim ở nhà hắn.

Nhìn danh sách để biết ai còn, ai mất chớ mình không tính liên lạc với mấy tên bạn học chung khi xưa vì 40 năm qua, chỉ còn là hoài niệm vì mổi người mổi cảnh. Như Phan Văn Hưng đã từng hát:


Bạn bè của tôi
Là nhân chứng cho cả thế hệ này
Mười thằng bạn thân
Mười con số trong một kiếp trần
Bạn bè của tôi
Từng chiếc lá trong trận bảo dân tộc
Tuổi trẻ đôi mươi
Bị lãng phí như cỏ rác thôi
Thằng thật tài ba thì đạp xích lô
Còn thằng giàu cha là ma cô
Ai thấu cho oan khiên này?...

Tuần đó mình vào Trang Nhà của cựu học sinh Văn Học, Văn Khoa xem hình ảnh thì nhớ đến vài người bạn học xưa, vô tình đã làm cho mình điều gì, như rủ đi thăm thầy, tặng cuốn sách,.. khiến cuộc đời mình thay đổi, ngày nay chẳng biết họ ở đâu. Mình ngẫm lại những người bạn học xưa ở Yersin, tuy không nhớ nhiều về họ, nhưng họ vẫn là những mảnh mosaique tuổi thơ của mình. Tại sao mình lại phủ nhận, không muốn liên lạc lại với họ? Thiếu họ thì thời thơ ấu của mình đã không hiện hữu như ai đã nói tôi tư duy nên tôi hiện hữu. Mình làm liều liên lạc với Phan Đình Diễm và Nguyễn Trung Thiện thì không ngờ hai tên này còn nhớ mình, những hẹn hò của 40 năm về hội ngộ ở Wimbledon trước khi mình đi Tây. Ba thằng gặp lại nhau, mừng mừng tủi tủi kể lại cho nhau thập tự đạo mà cả ba đã kinh qua 40 năm vừa qua đến khi nhà hàng đuổi 3 thằng như đuổi tà mới ra về.

Trong vòng một tuần mình gặp lại 2 đám bạn, học chung Yersin và Văn Học có Mai Thanh, Phi Nga, Thu Thuỷ, Minh Trang,... Phan Đình Diễm nhờ mình nhắn Thu Thuỷ là có người muốn gặp lại vì mất liên lạc trên 0 năm từ ngày đến Cali nên khi cô nàng đến nhà mình thì có gọi cho Diễm để nói chuyện. Nhị Anh nhờ tìm dùm Phạm Thị Mai Anh nên mình hỏi vòng vòng thì nghe nói là chị của Phạm Công Bình nên viết điện thư cho Bình. Anh chàng này rất dễ thương, gọi điện thoại hỏi thăm mình, còn nhớ mình đen như cột nhà cháy rồi nhờ Bác Dân cho vào diễn đàn Yersin. Gần đây anh chàng này có xuống miền Nam ăn giỗ đầu bà mẹ nên có gặp mặt lại rồi có Phạm Ngọc Liên, hàng xóm khi xưa hỏi thăm thêm chị Hiền cũng hàng xóm một thời, nay ở San Jose.

Trên diễn đàn của Văn Học thì có nhiều người mình không quen vì học trước mình nhiều năm nhưng sau một thời gian chia sẻ thông tin thì cảm thấy họ như thân thuộc quen biết từ lâu nên chọc phá nhau như cái chợ.

Một số nay đã lên chức ông chức bà, chia sẻ những tấm hình cháu nội, cháu ngoại khiến mình vui cho hạnh phúc của các bạn trên mạng. Có lẽ con cái đã lớn nên họ dùng thời gian rảnh rỗi để làm Thơ, làm video, vẽ tranh, viết về những ký ức thời mới lớn ở Đà Lạt. Có tên mình nhớ rất ít nói khi xưa bỗng nhiên viết về kỷ niệm của hắn thời đi học khiến mọi người đua nhau trăm nhà đua tiếng vì tên này cũng như mình học trường Tây sang trường Việt nên Việt ngữ không rành, lỗi chính tả loạn xà ngầu nhưng cứ viết cho vui, như xả các khí độc trong người ra như máy điện toán được defragment nên các dữ kiện mất tích ở đâu bỗng nhiên hiện lại trong bộ nhớ.

Lệnh Hồ Xung tuy xuất thân là đệ tử của môn phái Hoa Sơn nhưng cuộc đời đưa đẩy nhân vật này học được Độc Cô Cửu Kiếm, Hấp Tinh Đại Pháp,... Nếu nhân vật này không học thêm Võ thuật khác thì chắc chắn sẽ không bao giờ khá, nâng cao trình độ của mình. Sau 75, bạn bè khi xưa, người có duyên ra khỏi VN, định cư tại một quốc gia khác. Họ đã phải thay đổi để hoà nhịp vào nền văn hoá sở tại tương tự Lệnh Hồ Xung tuy là học trò của phái Hoa Sơn nhưng cơ duyên đã giúp hắn học được Độc Cô Cửu Kiếm, Hấp Tinh Đại Pháp, làm chưởng môn phái Tung Sơn, sư phụ của Nghi Lâm... Mỗi lần bị thương hắn đều nhớ lại thời còn bé luyện kiếm với sư muội Nhạc Linh San để các Nội lực bớt chạy loạn trong cơ thể.

Mọi người trong chúng ta đều trải nghiệm cuộc đời như Lệnh Hộ Xung.

Các giai đoạn trong cuộc đời như các luồng Nội lực của Đào Cốc Lục Quái truyền vào tâm khảm của ta khiến ta bị tẩu hoả nhập ma. Ngày nay gần 60 tuổi, Nội tâm ai cũng bị thương trong cuộc hành trình 40 năm qua nên chúng ta cần Cửu Âm Chân Kinh để giải tỏa những kinh mạch chạy loạn xạ trong người. Có lẽ khi tìm về dòng sông tuổi thơ, tắm gội trong những kỷ niệm của ngày mới lớn, kể lại những hình ảnh xưa của Đà Lạt như Cửu Âm Chân Kinh sẽ đả thông kinh mạch, sẽ giúp chúng ta hàn gắn lại những vết thương lòng của 40 năm qua như Lệnh Hồ Xung nhớ đến thời luyện kiếm ở đỉnh Hoa Sơn để trị thương.


Về đầu trang



Bố Con Khẩu Chiến

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước lên San Jose, gặp anh bạn có con gái học Berkeley, một trường đại học nổi tiếng, có khuynh hướng rất cấp tiến, thiên tả. Ngồi nói chuyện thì anh ta rên là con gái vào học năm thứ 1 mà đã bị ảnh hưởng khá nhiều bởi môi trường đại học này và bố con của anh ta hay tranh luận.

Anh ta kể là con gái sau 2 tháng học đại học, xem anh như một tên tài phiệt, ích kỷ, chỉ muốn giữ tiền riêng cho mình thay vì đóng thuế thêm, để chính phủ chia sẻ với các dân nghèo, công nhân bị chủ bóc lột, bắt làm giờ phụ trội, không có thì giờ hay tiền bạc để đi nghỉ hè như gia đình của anh ta. Nhiều khi gặp bạn bè, cô ta mắc cở vì có một người cha ích kỷ, bảo thủ, không có tính vị tha đối với người kém may mắn hơn mình.

Trong lúc tranh luận, cô con gái hỏi bố tại sao không chịu trả lương cho nhân công nhiều hơn như để chia sẻ tiền bạc của cải, giúp xã hội tiến bộ và nhân bản hơn, không có sự phân biệt giàu nghèo. Cô ta muốn mọi người đều được hưởng bảo hiểm sức khoẻ của Obamacare. Cô ta khen các xã hội cấp tiến như Bắc âu,..., dù chưa bao giờ đặt chân đến. Sang đó thì dân đi làm, đóng thuế chết bỏ để nuôi một thiểu số ăn không ngồi rồi, lo chuyện sinh con đẻ cái để lãnh trợ cấp.

Ông bố hỏi cô con gái học hành ra sao thì cô con gái cho biết được toàn điểm A, GPA 4.0 và than là phải học ngày đêm, không có thì giờ đi chơi với bạn trai,... Ông bố hỏi cô bạn thân Cathy dạo này ra sao thì được biết là cô bạn rất nổi tiếng trong campus, được mời tham dự các hội họp, Party, nhảy đầm nhiều, uống rượu dù chưa đến tuổi, lại hút thuốc, có thể đã hút sì ke. Nhiều khi đi chơi về khuya nên sáng hôm sau bỏ học, rồi mượn notes của con gái, chỉ được GPA 2.0.

Ông bố đột nhiên hỏi, tại sao con không đến văn phòng viện trưởng, yêu cầu chia GPA của con cho Cathy, yêu cầu trường lấy bớt 1.0 GPA của con rồi chia với Cathy 1.0 GPA như vậy cả hai đều có GPA 3.0, giúp xã hội thêm công bằng và nhân bản hơn. Cô con gái bỗng nhiên tức giận, bảo cô ta học ngày chưa đủ tranh thủ học đêm. Tại sao con phải chia sẻ GPA cho con Cathy vì nó lười, chỉ thích chơi bời. Con đạt điểm GPA 4.0 là phải hy sinh, phấn đấu không đi chơi, vào thư viện để học vì ở ký túc xá cuối tuần chúng tổ chức ăn nhậu, ồn ào,... Ông bố bảo không ngờ con lại bảo thủ đến thế.

Ông ta nói với con gái là người bảo thủ, không thích súng thì họ không mua còn người cấp tiến, tự nhận là nhân bản, không thích súng thì họ cấm mọi người có quyền sở hửu súng ống cá nhân. Người bảo thủ ăn chay thì họ không ăn thịt còn người cấp tiến, nếu họ ăn chay thì họ muốn cấm bán thịt cho mọi người. Xem truyền hình, nếu không thích thì người bảo thủ đổi kênh còn người cấp tiến muốn đóng cửa các đài truyền hình mà họ không thích. Người bảo thủ sợ mập thì tránh ăn đồ Fast food hay uống coca, nước ngọt còn ngừoi cấp tiến thì cấm bán nước ngọt, đồ fast food,...

Một người bảo thủ như bố không tin Chúa, Phật thì bố không đi chùa hay nhà thờ còn người cấp tiến không tin vào Chúa thì họ sẽ cấm bỏ tên Chúa trong sách vở hay nêu tên trong khung viên trường học. Nếu một người bảo thủ cần bảo hiểm sức khoẻ thì họ đi mua hay đi làm cho công ty nào, mua bảo hiểm sức khoẻ cho tất cả nhân công trong khi người cấp tiến thì muốn được bảo hiểm sức khoẻ mà mọi người đều phải đóng thuế để trả cho họ.

Cathy, bạn con không chăm học, vui chơi nhưng sau này cô ta sẽ yêu cầu, lên tiếng đòi hỏi chính phủ phải xoá nợ mượn tiền học đại học để mọi người dân đóng tiền trả nợ cho cô ta ăn chơi thay vì học hành. Cô ta có khả năng đạt GPA 4.0 như ở trung học nhưng cô ta thích vui chơi hơn cũng như mọi người ở trên đất Mỹ có thể giàu có nếu họ chịu khó hi sinh để đạt mục tiêu của họ thay vì chơi bời, ăn nhậu,..., rồi kêu gọi đóng thuế, bỏ tù đám chủ bóc lột nhân công.

Nhưng bố vui mừng vì vào tuổi của con, có đầu óc cấp tiến, biết cảm nhận đến xung quanh, thế giới quanh con, chứng tỏ có lòng vị tha đối với nhân loại như ông Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Nam Tư Milovan Djilas sau khi “phản tỉnh” từng tuyên bố “20 tuổi mà không theo Cộng sản là không có trái tim. 40 tuổi mà không từ bỏ Cộng sản, là không có cái đầu”.


Về đầu trang



Powered by SmugMug Log In