Văn Nguyễn Hoàng Sơn 8 - VAN-HOC DALAT
Nguyễn Hoàng Sơn  - (bấm hình xem thêm)
     

Văn NHS


Mục Lục
Văn Nguyễn Hoàng Sơn


Sống Thù Chết Hận

Nguyễn Hoàng Sơn

Có dạo một cô bạn học cũ, imeo bảo là có một cô học chung khi xưa, vẫn còn căm thù mình và mình đoán có nhiều cô học chung khi xưa, còn căm thù mình. Nghe nói đến cô bạn học chung còn căm thù mình vì dạo ấy mình hay chọc cô nàng trong lớp khiến mình hơi vui vui.

Dạo ấy, ban B và ban C, ít học sinh nên các môn phụ như triết, sử địa, sinh ngữ thì hai lớp được nhập lại một để học chung. Ban B thì toàn là đực rựa, còn ban C thì có nhiều cô nên đám con trai hay chọc phá mấy cô ban C cho vui lớp thôi. Một mình thì nhát gái nhưng khi năm ba thằng tụm lại thì gan, bạo dạn hơn chớ ra đường mà gặp nhau thì cụp đuôi mà lủi cho sớm.

Tại sao có người sống thù chết hận lại làm cho mình vui vì có lần trong lớp, mình chọc ai đó không nhớ tên thì cô ả phản pháo lại bảo là ghét mình thì ông thầy dạy triết, hỏi cả lớp đối ngược của từ "Yêu" là gì thì cả lớp đều trả lời "Ghét". Ông thầy hỏi chắc không, cho suy nghĩ lại thì cả lớp đều câm như hến.

Ông thầy hỏi mình: nếu vài chục năm sau, tình cờ anh gặp lại cô bạn học, khi đi dạo ở khu Hoà Bình. Cô nàng nhận ra anh và chỉ mặt bảo tôi ghét cái bản mặt của anh và tìm trên mấy chục năm để vả cho sướng tay thì anh nên mừng. Mình ngồi như ngồng ị, ngơ ngác.

Cả lớp im lặng như sương mù ban mai trên hồ Xuân Hương của Đà Lạt\. Ông thầy giải thích: khi yêu, con người xúc động, có những tình cảm khó tả, nhớ nhớ về đối tượng của mình hàng giờ, hàng ngày, hàng tháng,...thì khi ghét cũng vậy, vẫn là những tình cảm dành cho người mình căm ghét nhưng tình cảm này lại tiêu cực, căm thù, chỉ mong cho người mình ghét gặp tai nạn, gãy tay gãy chân,...mới hả giận, bớt căm thù.

Ông thầy nói tiếp, cũng trường hợp đó, anh gặp lại cô nàng thì khi anh chào thì cô nàng ngơ ngác hỏi ông là ai thì anh phải buồn. Mình lại càng tối tăm hơn như bò đội nón. Trong suốt 40 năm qua, chị này chả nhớ, có chút tình cảm tiêu cực gì về anh nên khi gặp lại nhau, chị này không nhớ đến anh. Cho nên trái ngược với "yêu" không phải là "ghét" mà là sự "lãng quên".

40 năm qua mà mình còn có người sống thù chết hận với mình thì tuy hơi buồn nhưng cũng vui vì mình chưa bị lãng quên trong ký ức của một người. Một ngày nào đó, khi xem hình các bạn học xưa trên diễn đàn Văn Học, Yersin mà mình không còn nhận ra ai, tất cả đều được bỏ lại trong vô cực như một phương trình không có đáp số, cho nên ngày nay em ráng chọc các Bác và các cô cho nhiều, hầu giúp các bạn luyện tập trí nhớ, để hy vọng còn có người sống thù chết hận với mình thêm vài năm nữa.

Về đầu trang



Steve và Diane

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình quen cặp vợ chồng ly dị này khá lâu. Họ là chuyên viên địa ốc, mua được cho mình nhiều căn nhà với giá ngoài tưởng tượng. Họ lấy nhau rồi ly dị nhưng vẫn làm ăn chung. Nghe tên chồng sau khi bán cho mình căn nhà của hắn, nói là sẽ dọn vô ở nhà bà vợ cũ. Mình lại thấy bà Diane đến nhà Bank, khi mình trao tiền cho tên Steve. Hắn đưa cho bà vợ cũ $2,000. Mình chỉ nghe hắn kể là, ly dị bà Diane để lấy bà khác nhưng khai phá sản nên lại bỏ nhau, nay chạy về tá túc bà Diane. Tình cũ không rủcũng lại.

Nhớ dạo bà Diane bán cho mình cái nhà đầu tiên, mình gửi một giỏ trái cây, bánh trái, chocolat đến văn phòng của bà ta khiến bà ta khóc nhưmưa ngâu. Kêu 20 năm làm cái nghề này, lần đầu tiên được khách hàng gửi quà tặng nên hứa là sẽ gọi mình trước, mỗi khi có good deal. Sau đó thì bà ta bán cho mình khá nhiều nhà rẻ không tưởng tượng nổi. Mình là khách hàng của ông chồng cũ nên bà ta gọi ông chồng cũ khi có good deal. Nếu mình mua thì họ chia nhau tiền huê hồng, không mua thì họmới đưa lên bảng MLS bán.

Hai vợ chồng này tượng trưng cho những cặp vợ chồng bình thường Mỹ: sống bất cần ngày mai. Họ làm nghề tự do, bán mua nhà cửa cho khách hàng, được đồng nào là xài hết đồng đó, đúng hơn là tiêu trước trả sau. Cứ cà thẻ tín dụng rồi kiếm tiền trả sau đến khi không còn mượn được nữa thì khai phá sản. Nạn nhân của xã hội tiêu thụ. Cái máy khổng lồ nuốt trửng những ai không đấu tranh tư tưởng, chống lại được những cám dỗ tiêu xài.

Báo Wall Street Journal, tuần này có đăng bài, nói 36% dân chúng Mỹ không có một xu trong quỹ hưu trí của mình. Không có ai sướng như dân Mỹ. Dân tứ xứ, làm việc rồi xuất cảng sang Mỹ trái cây, bánh trái, cá tôm, thịt,... Dân Mỹ mua rồi in tiền đô la trả cho họ bằng công khố phiếu nên họ ăn xài mút chỉ.

Dạo tiểu học, mình học tư với ông giáo Kim, cạnh khách sạn Mimosa ở đường Phan Đình Phùng, bịtên bán kẹo kéo dụ cho ghi sổ những hôm bán ế. Sau này, cứ bị hắn đòi nợ, cảm thấy hèn nên sau khi trả được nợ thì không bao giờ dám ăn nợ nữa. Thà đói không ăn ghi sổ.

Cái khổ của những người chuyên viên về địa ốc là sau khi đậu cái bằng hành nghề thì họ được huấn luyện Sell the Dream, nên họ phải mua một chiếc xe xịn, rồi chở khách hàng đi xem nhà. Cuối cùng khách hàng tìm được căn khác, kêu người khác mua dùm, khiến họ bù trớt nhưng phải cong lưng trả tiền nợ ngân hàng khi mua xe. Nếu không bán được thì họ đói nên họ tìm đủ cách để dụ khách hàng mua. Mình nhớ phim "Tin Men", một trong những phim kể về cuộc đời dân chuyên nghiệp bán hàng, dùng đủ mánh lới để bán. Hôm nào, xem Netflix có chiếu thì cho cả nhà xem để tránh rơi vào cảm bẫy của những tên bán buôn.

Các chuyên viên địa ốc thích "bán" hơn mua nhà. Họ cứ bỏ lên MLS rồi một ngày đẹp trời, có ai đem khách hàng lại mua thì họ lãnh huê hồng thay vì chở khách hàng lòng vòng, tốn thì giờ lại tốn xăng. Mấy người này thường đi nhà thờ, tham gia các hội từ thiện để tìm kiếm khách hàng. Có lần nhà lên cao, mình muốn bán hai căn nhà, trả $250 cho một tên chuyên viên địa ốc, bỏ lên MLS, rồi cho ai đem lại khách hàng mua, huê hồng 5% nên trong vòng 2 ngày là bán cái rụp. Lãnh huê hồng 5% nên các chuyên viên địa ốc, đè đầu khách hàng, bắt mua bất cứ giá nào.

Khi địa ốc lên nhưdiều thì họ làm ra tiền, thấy khách hàng của họ mua đi bán lại nên bắt chước khách hàng mua nhà để bán lại. Đa phần là khi họ nhảy vào thị trường thì đã trễ. Thấy người ta ăn khoai, vác cuốc đi đào, thị trường đã lên cao điểm, ôm đầu máu nên thường hay bị xiết nợ, khai phá sản.

Hai người này, mỗi người có hai căn nhà: một để ở và một cho thuê nhưng nay ngân hàng kéo hết căn cho thuê, một căn thì bán cho mình vì chỉ có mình mới giúp được họ dù họ bán rẻ còn một căn đang ở nhưng chắc cũng sắp bị nhà bank kéo luôn. 3 năm trước, bà ta nói có căn nhà của bà ta, đang treo bán kiểu shortsale. Có tên quen dư tiền muốn mua nhà cho thuê nên mình chỉ hắn trả đâu $100,000 thì ngân hàng chịu bán nhưng sau đó tên này rút lui. Hôm trước gặp bà ta ở ngân hàng thì có hỏi cái nhà bán chưa thì bà nói chưa và tuần tới bị kéo. Mình hỏi lý do thì mới hiểu: bà ta cù cưa, muốn ngân hàng trả cho bà ta $5,000 tiền huê hồng nên sau ba năm vẫn không bán được. Giá căn nhà nay khoảng $250,000.

Tên quen, không mua căn nhà này do mình chỉ, lại nghe ai nói mua condo ở dưới San Diego, xa tít mù khơi. Cuối cùng phải bán vì tên dụ mua nói sẽ lo kiếm người thuê, ăn gian tiền sửa chữa, kêu người thuê nhà dọn đi, lấy theo máy giặt, máy sấy, tủ lạnh nên phải bỏ tiền mua lại đồ mới. Có ai bao giờ cho nhà thuê lại mua tủ lạnh, máy giặt máy sấy,... cho người thuê. Chán mớ đời! Hôm trước hắn nhắn tin, muốn hùn hạp với mình. Nói mình kiếm nhà, hắn bỏ tiền. Mình gửi email, nhắn hắn đi học mấy cái seminar căn bản về Tài chánh, sau đó sẽ nói chuyện làm ăn chung. Mấy năm trước, hắn có hỏi mình, mình kêu đi học cái đã để hiểu những gì sẽ gặp phải khi dấn thân vào con đường mua nhà cho thuê, để hiểu thuế má, luật lệ,...nhưng hắn thích binh xập xám vào cuối tuần nên mình chỉ giới thiệu hắn hai vợ chồng Steve và Diane.

Trong đời sống, con người lo đi làm đong gạo, cuối tuần chỉ muốn thoải mái. Mình biết nhiều tên Việt Nam, cuối tuần vát vợt đi đánh quần vợt, cá độ rồi kéo nhau ra quán ăn nhậu, chém gió hay kéo nhau về nhà binh xập xám. Dần dần con cái lớn lên, vào đại học. Thương con nên lấy hết tiền để dành hay quỹ hưu trí, hoặc tái tài trợ căn nhà để trả tiền học cho con. Lúc đói tiền thì các con kên kên xuất hiện.

Nhớ cách đây vài năm, có một bà Bác sĩ nhãn khoa, có con sinh hoạt với con mình trong hướng đạo, rủ vợ mình đi dự buổi thuyết trình, đầu tư về dầu hoả. Mình có đầu tư vào cái ngành này nhưng vì không hiểu rõ nên mua lộn, đến nay chưa lấy lại vốn sau 10 năm. Mình có lên mạng để xem công ty của bà này giới thiệu thì không thấy có mặt ở Cali hay các tiểu bang khác, nên nói vợ đừng đi và từdạo đó không thấy bà ta vồn vã nhưxưa.

Sau này nghe kể, chị em của bà ta bị giựt tiền, nay không biết kêu ai. Họ dụ mấy người này, tái tài trợ lại căn nhà, rút ruột ra đầu tư $200,000. Mỗi năm lời 20%, coi như được $40,000/năm. Cho con vào học Stanford thoải mái nên ai cũng thấy cái viễn ảnh quá đẹp nên chun đầu vào. Mình nghe họ nói là khách hàng của công ty này toàn triệu phú, họ chỉ giúp đám Việt Nam, vì thấy họ thương con, lo tương lai của con họ,... Nay con học đại học, nợ thì chồng chất, có một anh bị bệnh vì stress quá. Nghe nói, nay bị mất việc.

Mình có nói những người quen, trả tiền đi dự những seminar về Tài chánh nhưng họ thích đi dự các seminar miễn phí lại được ăn uống sang trọng để rồi bị mất tiền. Những tên chuyên gia Buôn bán, dụ Thiên Hạ đầu tư thường tổ chức các seminar tại các khách sạn sang trọng, khung cảnh và không gian sẽ tạo ảo tưởng cho các người tham dự là mình đang gia nhập giới thượng lưu. Có nhiều seminar mình phải đi lại nhiều lần vì lần đầu không hiểu hay phải dẫn con đi theo.

Trong cuốn sách "Stop acting rich, Start living like a Real millionaire", giáo sư Thomas Stanley, người bỏ trên 30 năm nghiên cứu về cách sống, suy nghĩ, đầu tư của người giàu trên đất Mỹ. Ông ta kể nạn nhân của xã hội tiêu thụ, bị đầu độc bởi những hình ảnh, phim ảnh về những người nổi tiếng. Họ không biết sau những ánh hào quang, các người nổi tiếng, bịnợ nần ngập cổ.

Bà Greta Garbo, ở nhà chỉ trả có $1/tháng tượng trưng vì chủ nhà đã mua lại từ lâu nhưng để bà ta ở đó đến khi chết. Kim Bassinger bị phá sản nên không được đóng phim nữa vì nếu đi đóng thì bị xiết nợ. Michael Jackson nợ như chúa chổm,... Có lần một ông Mỹ hỏi mình: một người làm $40,000.00/năm, để dành hàng năm được 10% lợi tức và một người làm $400,000.00/năm nhưng tiêu xài $450,000.00/ năm thì ai giàu hơn ai. Ông ta nói đồng tiền rất thông minh, nếu mình không biết chăm sóc nó thì tiền bạc sẽ bỏ mình ra đi.

Mình mến hai vợ chồng Steve và Diane, mang ơn họ nhưng lối sống của họ, không định hướng, không có chương trình cho mai sau nên khó đoán được tương lai. Có lẽ vì vậy mà 49% dân số Cali, ăn trợ cấp chính phủ. Mình đang rao cho thuê căn nhà của tên Steve vừa bán cho mình thì thấy dân ăn trợ cấp SSI, chồng vợ, con cái, nộp đơn hà rầm.

Mình đồng ý mua căn nhà của tên Steve với điều kiện là hắn phải cho mình xem chương trình tiết kiệm của hắn ra sao trước khi mình sẽ tiếp tục trả thêm tiền cho hắn khi đã trả hết nợ Ngân hàng. Số tiền còn lại $65,000.00 sẽ được trả từtừ cho hắn để hắn nghỉ hưu trí. Mình không muốn hắn dùng số tiền đó đi câu cá mỗi tuần ở San Diego. Hy vọng hắn sẽ thức tỉnh và tìm ra phương pháp bớt tiêu tiền, để dành tiền cho những năm tháng, hoàng hôn của tuổi già của hắn.

Về đầu trang



Tagine de Marrakech

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm qua, Bích Đào mời vài người đến ăn trưa ở nhà Vân, nghe đến bánh xèo, nói đến bánh xèo là nhớ đến nhà hàng Vân, để ra mắt sư phụ và sư mẫu từ miền bắc Cali xuống. Mình và DCG và cô con gái ghé lại để gặp sư mẫu của Bích Đào, chuyên luyện nha sâu tróc gốc trên bắc Cali. Có gặp lại Hân cô kiếm khách và Diễm độc con cầu tự.

Nghe nói Hân cô kiếm khách cũng đang bái sư phụ của Bích Đào làm thầy. Sư phụ của hai người này thì đe mọi người rằng tương lai, con cháu mình phải đương đầu với dân ăn cà ri nị chớ không phải con cháu tàu phù nên khuyên con cháu nên lấy chồng hay vợ ăn cà ri thì mới có công ăn việc làm.

Câu chuyện lái sang máy in 3D, 3 chiều và trong tương lai là 4 chiều thì con cháu mình kiếm việc rất khó. Mình kể mới đọc trong Business Insider, một bài báo kể muốn vô đại học Harvard thì rất khó vì trường chỉ nhận có 5.6% số thí sinh, đại học Stanford thì 5.1% nhưng đi xin việc thì Wal-Mart lại khó nhất vì họ chỉ nhận 1%, bài báo đơn cử 60,000 người nộp đơn mà công ty này chỉ nhận có 600 người để làm việc cho họ.

Các công ty của Mỹ đang từ từ rút ra khỏi TQ, chuyển phần sản xuất của họ về nước, không phải vì nhân công Mỹ rẻ mà vì họ dùng rô bô để sản xuất. Ngày nay người ta in súng AR 15 bằng máy in 3 chiều. Mình nhớ cách đây hai tuần, nghe một y sĩ chuyên mổ tim, kể là họ đang nghiên cứu và sẽ thực hiện trong vòng 10 năm tới là in một quả tim của bệnh bằng cách dùng tế bào của chính bệnh nhân, ông ta thêm vào là sẽ in thêm 2 cái van sơ cua để lỡ một cái bị nghẹt vì ăn phở hành trần nước béo nhiều quá, sẽ mở ra và nối van sơ cua cho nên o Ngọc Hải nói là trong tương lai, con người có thể sống đến 140 tuổi có thể xẩy ra. Mình có anh bạn mới làm lễ thượng thọ 100 tuổi cho ông bố, hỏi ông già có vui không thì ông cụ trả lời không. Lý do là bạn bè chết hết nên cô độc.

Ăn xong thì có màn chụp hình kỷ niệm rồi sư mẫu và sư phụ của Bích Đào, Hân đi đón Quách Phù đang tu luyện ở băng đảo San Diego. Trong 4 năm tới chắc sẽ gặp cặp Quách Tĩnh và Hoàng Dung nhiều vì Quách Phù đi học đại học gần quận Cam.

Mình chạy về nhà ngủ trưa trong khi đồng chí gái và con gái đi cắt tóc, chuẩn bị đi Pháp 10 ngày.

Mình hay dẫn gia đình đi ăn cơm của nhiều xứ khác nhau, nhất là những quốc gia mình từng thăm viếng hay có làm việc một thời gian ngắn trong quá khứ nhưng dần dà DCG không muốn đi ăn thử, trải nghiệm các món ăn lạ nên cứ ra Bolsa ăn. Con gái mình hỏi cái tiệm ăn mà mình hay dẫn đi ăn khi xưa, món couscous thì mình nói tiệm Marrakech thì con gái muốn đi thì hỏi mẹ. Con gái đòi thì mụ vợ đồng ý vì thương con nên tối hôm qua gia đình mình bò lại ăn couscous tagine.

Tiệm Marrakech này có hai ba tiệm ở miền nam Cali, khởi đầu là ở San Diego, sau đó chủ chạy lên Los Angeles mở một tiệm rồi ghé lại Quận Cam mở một tiệm. Sau này, họ mở thêm một tiệm ở Newport Beach nhưng sau vụ khủng bố 9/11 thì thiên hạ sợ dân Á Rập nên ít người dám vào nên họ chạy về lại tiệm ở Costa Mesa, cạnh đó.

Tối hôm qua, cả gia đình kéo nhau đi ăn, tiệm ít khách hơn mọi lần vì lễ Phục Sinh. Mình gọi món Tagine cừu, vợ thử thịt thỏ còn con gái thì couscous cừu. Tiệm này được trang hoàng như cái lều của người dân berber, sống trong sa mạc Sahara, ghế thì như các gia đình mà mình đã viếng ở Bắc Phi; ghế nệm như sa lông, có gối để nằm ăn xung quanh cái bàn tròn thấp. Bồi bàn đem cái ấm nước và cái thau để mọi người rửa tay vì xứ này ăn bốc. Khác với xứ Maroc, thay vì đàn bà ăn riêng ở dưới bếp, vợ con mình được cùng mâm cùng chiếu với mình. nói đến ăn bốc làm mình nhớ đến dạo ở Maroc, được mời đi dự một đám cưới. Cứ nghe nhạc rệp ra rả, khác thì cứ nhảy múa, vỗ tay đến khuya mới được cho ăn. Khách dự chồm lại dành đồ ăn bằng tay. Họ quen bốc nên không sao còn mình không quen bị bỏng tay nên đợi cho nguội, ai ngờ quay đi quay lại là hết mâm đồ ăn, đói meo đi về.

Dạo mình ở Maroc thì mê nhất là món Tagine của thành phố Marrakech. Ở sa mạc, thiếu nước nên người dân dùng cái nồi tagine để nấu ra gu vì ít dùng nước để nấu nên thịt, đậu, cà rốt,...không bị nát nhừ như ra gu nấu kiểu Tây. Lò tagine được làm bằng đất sét như cái siêu thuốc bắc, gồm 2 phần; cái đĩa sâu và cái nắp hình cối nên hơi nóng lên cao đọng lại thành nước giọt xuống nên ít cần nước. Cách thức nấu ăn kiểu cái lò Hoà Lan. Món cừu ra gu của mình hết xẩy. Món khai vị là loại bánh có thịt gà, hạt nhân,...tẩm chút đường bột trắng cuối cùng là món baclava, một loại tráng miệng làm với mật ong uống với trà đường và lá bạc hà mà mình hay uống khi ở Bắc Phi. Vợ mình nói sẽ mua cái tagine để mình nấu couscous cho cả nhà ăn.

Nhưng giây phút vui nhất của bữa cơm là khi cô gái bận đồ múa bụng, đeo castagnettes đi từng phòng để biểu diễn màn múa bụng. Vợ mình và cô con gái thì đeo khăn ngay bụng còn mình thì đội cái mũ Fez hay Tarboosh rồi cả gia đình múa bụng theo điệu nhạc rệp với cô gái. Đồng chí gái bảo mình tặng tiền cho cô vũ nữ thì không biết nhét vào đâu vì cô ta ăn bận rất hở hang, bỏ vào nịt vú hay quần lót. Kéo cái quần của cô nàng ra để gắn tiền rất khó vì cô nàng cứ rung rung, lắc lắc cái bụng thêm phần lại sợ đồng chí gái nghĩ bậy. Từ ngày đồng chí gái đi tập Zumba nên có vẻ thích trò này nên chắc sẽ trở lại không còn chê bai như trước.

Tháng 6 này thằng con về, mình sẽ dẫn vợ con lên Glendale, gần Los Angeles, ăn cơm Ba Tây. Vùng này có dân Ba Tây và Armenian sinh sống khá đông. Thức ăn Armenian thì không ngon lắm. Đồ ăn Ba tây có màn thịt nướng của họ làm rất ngon. Trên bàn có hai cục gỗ sơn màu xanh và đỏ, cứ 5-10 phút thì họ đem thịt đủ loại cho mình chọn ăn. Mình thích nhất món xúc xích của họ, thịt họ ướp làm kiểu Sousvlaki của Hi Lạp. Khi nào mình ăn ớn rồi thì để cục gỗ màu đỏ đứng lên bàn để báo hiệu là thua non để họ khỏi đem thịt tới bàn. Tiệm Ba Tây này thì cuối tuần họ có màn Rio Carnaval, có mấy cô gái bận độ lễ hội Mardi Gras, múa Samba,..khá vui thêm ai muốn nhảy Samba thì cứ tự nhiên ra sàn nhảy với mấy cô bận bikini, ngực to như trái dừa. U chầu, u chầu.

Không có tiền như bác Lăng, đi Ba Tây xem giải túc cầu thế giới thì chịu khó lái xe 45 phút để cảm nhận chút gì về xứ Samba và Jugo Bonito. Ngoài ra đám Mỹ quen hay rủ đi tới mấy cái tiệm ăn có nhạc miền nam để thực khách nhảy kiểu thời di cư sang, khá vui vui. Cuối tuần lễ Phục Sinh nên chả thích lên vườn, gặp lại sư phụ của Bích Đào, Hân, Diễm,..kể chuyện đời xưa. Thấy hình Toto về Việt Nam, nhậu chết bỏ. Thấy vài người trông mặt rất quen nhưng không nhớ tên, phải nhờ Diễm Độc Con Cầu Tự thì mới biết tên nhưng cũng bù trớt.

Về đầu trang



Tâm Lý Đàn Bà

Nguyễn Hoàng Sơn

Mấy ngày nay, có ông thần nào tửng tửng tải một bài của tên nào tuyên bố: 6 lý do nên lấy gái Huế làm vợ, làm mình nhớ dạo đi kiếm vợ từ Âu Châu sang Phi Châu rồi sang Mỹ Châu, bị đàn bà đá lên, đá xuống xiểng liểng may 10 năm sau, có người dám lấy mình, nên tự công nhận có phước mấy đời trong khi tên này viết bài, viện dẫn, cần hội đủ 6 lý do để lấy gái Huế làm vợ. Hắn chắc là đẹp trai như Châu Nhượng Phát, học giỏi, tiền bạc như nước nên có thể tự đặt những điều kiện khủng để lấy vợ, trong khi mình thì chả đòi hỏi gì cả mà chả ai thèm lấy. Gái nam, gái Bắc hay Trung đều được cả. Chán mớ đời! Mình thì ngoại hình không có gì hấp dẫn phái đẹp, nhất là dân da vàng. Cái giống dân da vàng lại thích da trắng trong khi da mình đen như cột nhà cháy. Răng cỏ thì như hàng rào ấp chiến lược vì sinh nhằm năm, Ngô tổng thống ban hành thành lập hàng rào ấp chiến lược để ngừa VC phá hoại, thêm cận thị nặng. Về thi ca, Văn chương tán gái thì i tờ. Có lần ráng đọc thơ của Hàn Mặc Tử, để xuất khẩu thành thơ nhưng khi nghe ông thi sĩ này kêu rao Thiên Hạ để bán trăng thì mình thấy tên này quá bố láo: trăng đâu phải của hắn mà đòi bán nên không dám đọc tiếp. Nói chung thì tâm hồn mình rất khô khan, không thể tiếp thu những lời văn, sáo ngữ dối trá nên sau khi ra trường, mình phải mất 10 năm tình lận đận mới có người dám rước mình lên xe hoa.

Thấy mình cứ bị đàn bà xù hoài nên có người thương tình, đề nghị nên kiếm sách đọc về cách chinh phục đàn bà, hy vọng mình sẽ cải thiện tư tưởng, kỷnăng bản thân thì đời mới khá, kiếm được vợ. Mình cũng thuộc thành phần giác ngộ cách mạng tình yêu, tiến bộ nên cũng ra tiệm sách, mua vài cuốn sách "làm sao chinh phục phụ nữ" (how to seduce women).

Mua về nhưng đọc một vài trang là thấy oải, xếp lại rồi quên luôn. Năm lớp 12, học môn Luận Lý với thầy Nguyễn Minh Diễm. Thầy tuyên bố một câu xanh rờn ngay ngày đầu tiên: "Đàn bà nói có là không, nói đi là ở, lấy chồng đi tu". Câu nói này nhập tâm của mình từ ngày ấy nên đầu óc mình bị định hướng bởi câu tuyên bố này của thầy nên sau này lận đận về tình duyên gia đạo. Nghe nói thầy sinh sống ở vùng Đông Bắc, định bụng có dịp sang bên đó sẽ tìm thầy để kiểm chứng lại câu phát ngôn lịch sử kia thì nghe thầy đã qua đời hè vừa qua.

Nhưng rồi mình cũng trúng số, có một cô gốc Huế, trước đó đòi hỏi nhiều quá nên những tên tài giỏi, đẹp trai,.., bỏ chạy hết. Quay đi quay lại chỉ còn thằng ngu khu đen là mình còn ngơ ngơ, nghếch nghếch bên cô nàng nên cô nàng đành lấy thằng chai mặt còn hơn là lấy thằng mặt chai. Cô nàng là út nên ông bà cụ muốn cô ta yên bề gia thất trước khi họ bịlẫn.

Tên N.A. cứ đâm chọt ví mình như Tố Hữu làm thơ ca tụng Xíc-‐Ta-‐Lin; thương cha thương mẹ thương 1, thương vợ thương 10. Cuộc đời mình đi qua một trang sử mới, thoát ly cuộc đời cô đơn để đồng chí gái làm chủ, quản lý cho nên mình ăn cây nào rào cây ấy, phải tôn thờ đồng chí gái, tôi trung chỉ thờ một chúa.

Năm ngoái, dọn nhà thì Mụvợ mình, tình cờ lượm được mấy cuốn sách "chinh phục đàn bà" của mình. Đọc vài trang thì Mụ kêu lỗ khi lấy mình. Mình hỏi tại sao lỗ thì Mụ chỉ vào trang 12, bảo đây, đọc đi. Trang này nói về vệ sinh cá nhân. Tác giả bảo là phụ nữ rất để Ý đến vệ sinh cá nhân nên trước khi gặp họ, đàn ông nên tắm rửa, đánh răng,... Mụ vợ kêu dạo đó răng mình không đánh, không có xỉa răng,... Mình thì chả nhớ gì cả. Chỉ nhớ Mụ vợ dạo đó thích ăn gà nướng nên mỗi lần đi chơi là dắt vào El Pollo Loco, đem theo coupon, khuyến mãi mua 2 tặng 1, mua 8 miếng được 12 miếng thịt gà nướng cho Mụ ăn đã thèm. Không hết thì gói lại đem về để mai đem lên sở ăn trưa đở tiền cơm. Có lẽ lúc nhai gà, nên thịt có thểrơi rớt nơi hàng rào ấp chiến lược của mình như VC bị trúng mìn, phơi xác nơi hàng rào. Tiệm ăn Mễ không có tăm xỉa răng như tiệm phở.

Sau này lấy nhau, Mụ mới kể đi ăn gà nướng là vì không muốn mình tốn tiền, sợ mình kêu cô nàng xài tiền của mình rồi phải bắt thang lên hỏi ông trời, lấy tiền cho gái đòi lại được không. Ông trời ổng bảo là không, tao còn bị gạt huống chi là mày. Cô nàng thích đi ngắm hoàng hôn trên biển. Đàn bà quái thật! Bà nào cũng đòi đi tàu ra khơi như Phạm Duy trong bài Thuyền Viễn xứ nhưng ra khơi thì sóng nó dập, ói cơm ói thịt gà điên. Thường thường là ói trên áo mình. Dù biết lên boong tàu là ói nhưng cũng đòi tốn tiền ra khơi để nôn ói. Mình dặn thằng con là sau này đi tán gái, khi nào muốn chia tay với cô nào là vác ra biển, lên tàu xong là họ hết dám nhìn lại mình, không trả lời điện thoại. Còn cô nào mà muốn lấy làm vợ thì không bao giờ đem lên tàu.

Trang 24, bảo phải ăn mặc chỉnh tề, vì sẽ làm người con gái tin tưởng ở mình để trao duyên gửi phận, còn anh thì cứ bận bộ đồ nhung đen, túi thì đầy viết đỏ xanh tím vàng. Ngồi với người ta mà cứ lấy viết ra với cuốn sổ tay, vẽ nhà cửa, bàn ghế trong tiệm.

Đọc có mấy trang đã thấy mình bị hố, không được anh đắc nhân tâm gì cả. Họ dạy phải ăn nói nhỏ nhẹ, truyền cảm với đàn bà còn anh thì ăn nói cộc lốc. Trong tuần không gọi người ta, nếu người ta gọi anh thì anh bảo cúp để đỡ tốn tiền điện thoại.

Chán mớ đời! Trang 46, nói trong tuần khi vắng nhau, phải gọi điện thoại và viết thư như đêm nay đêm dài vô tận, ước gì được ở bên em, để thốn thức và quạt cho em ngủ, ầu ơ Ngậm Ngùi. Thư anh thì toàn kính gửi đồng chí gái, sông có cạn núi có mòn, l ý lịch ba đời địa chủ, cườm thao ác bá, có nợ máu với nhân dân,..., rặc mùi cách mạng, không tí nào lãng mạn cách mạng.

Nắng chia nửa bãi chiều rồi
Vườn hoang trinh nữ khép đôi lá rầu
Sợi buồn con nhện giăng mau
Em ơi hãy ngủ anh hầu quạt đây.
Lòng anh mơ với quạt này,
Trăm con chim mộng về bay đầu giường.
Ngủ đi em mộng bình thường,
Ngủ đi em mộng bình thường.
Ru em sẵn tiếng, thùy dương đôi bờ.
Ngủ đi em, ngủ đi em.
Ngủ đi mộng vẫn bình thường
À ơi có tiếng thùy dương mấy bờ
Cây dài bóng xế ngẩn ngơ
Hồn em đã chín mấy mùa buồn đau
Tay anh em hãy tựa đầu
cho anh nghe nặng trái sầu rụng rơi.

(Huy Cận)

Thì anh có đọc chỗ này, nhưng nghe ông thi sĩ bảo con nhện giăng tơ là sợ. Nhện mà sa xuống mặt em là điềm xui, thêm nó mà tè vào mắt là mù nên đâu dám trù ẻo. Nhất là ngày nay bên Mỹ có mấy điều hoà không khí, nóng thì bấm nút. Mà ông thi sĩ này cũng vẽ vời, mộng bình thường, mộng bình thiếc. Hắn mà nghe em ngáy bên tai thì bó tay chấm còm.

Mụ vợ gấp cuốn sách lại bảo thôi không đọc nữa, chán quá. Buồn cho thân phận mình không được đeo đuổi nhưtrong sách mô tả. Mình bảo đó là lý thuyết đi tán gái chớ có phải dạy cách đi lấy vợ đâu. Em lấy chồng chớ có phải tìm một tên thi sĩ. Lấy thi sĩ thì chỉ có đói, hắn nhồi cho ăn bánh vẽ.

Mình đoán tên nêu ra 6 lí do để lấy gái Huế làm vợ là hắn đã trải nghiệm thực tế qua rồi nên mới viết phương trình lấy vợ Huế có 6 ẩn số chớ hồi chưa lấy vợ thì được cô ả cười, tiêu tiền đi chơi là mừng húm, chớ chả có thì giờ, phân tích phương trình lấy vợ gái Huế. Hắn cố bào chữa vì đã lấy vợ Huế, để tự đề cao mình thành bậc vĩ nhân trên đời nên cố tìm những ẩn số cho phương trình lấy vợ. Thật ra lấy vợ gốc Việt ở hải ngoại thì Huế, Nam hay Bắc chi cũng bị lai hết rồi. Có bài thơvề gái Huếcủa Hồ Chi Bửu khá ốt dột, gửi bà con đọc.

Ta gọi em là O Huế.

Tặng TL.

Ta nợ em bài thơ về xứ Huế
Bài thơ buồn của những kẻ tha hương
Ta đến Huế-- chưa biết nhiều về Huế
Đã yêu ngay hàng phượng vĩ bên đường
Chiều hối hả-- mưa luồn về An Cựu
Một chút gì ướt đẫm cả hồn ta
Không phải đâu-- sá gì dăm chén rượu
Huế đón ta – Ừ, những gã xa nhà
Em và Huế-- trong ta là bí ẩn
Huế thâm nghiêm mà em lại dịu dàng
Em với Huế – trong ta là ngộ nhận
Nên yêu hoài những bước nhỏ lang thang

Ta nợ em bài thơ về xứ Huế
Nợ sông Hương – nợ cả chuyến đò ngang
Bởi núi Ngự không cây chim ngủ đất
Nên chuông chùa Thiên Mụ mãi ngân vang..
Ta vẫn thích gọi em là O
huế Có cái gì gần gũi lẫn âu lo
Ta yêu Huế chưa viết gì về Huế
Nợ lần nầy-- mai mốt trả cho O…

Về đầu trang



Tâm Thân Đồng Nhất

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước, đọc bài "Chữ Tâm" của Thầy An, mình có cảm tưởng như thầy nhắn nhủ, khai tâm thêm cho mình. Thầy đọc bài của mình, kể thấy gia đình nhà thơ Hữu Loan, thờ chữ Tâm thì nhắc khéo ngày nay chữ Tâm được người ta suy tôn như một mốt thời thượng, có người nhờ thầy viết chữ Tâm để treo ngày Tết nhưng từ chối vì không biết chữ Tâm nào thích hợp vì có nhiều Tâm, có thể là Ác Tâm, Thiện Tâm, Vô Tâm, Lương Tâm,....

Đọc bài của thầy khai tâm, hướng dẫn thêm cho mình thì cảm thấy vui, mới ngộ được cái thiên chức của Người Thầy dù xa vắng, không gặp nhau từ trên 42 năm qua, khiến mình say say và hạnh phúc vì gần 60 tuổi vẫn còn được thầy dẫn dắt trên con đường đi tìm lại chính mình như thể thầy trò Plato và Socrates ngày xưa ở một tỷ lệ xích nhỏ bé hơn. Mình viết như hỏi còn thầy viết như đáp từ nữa vòng trái đất, qua giấy vỡ học trò rồi gửi từ Bảo Lộc lên cho ca sĩ Ngân Hàng, nhờ đánh máy để gửi cho mình và bạn học cũ, mới biết tình thầy trò rất nặng sâu dù chỉ học một năm với thầy và có thể thầy không nhớ mặt tất cả học trò cũ. Từ hai năm nay, mình bắt đầu viết như thể viết nhật kí, như đi tìm lại những dấu chân xưa trên con đường đời mà mình đã đi qua gần 60 năm, không phải để tìm lại dĩ vãng của thời son trẻ mà để tìm lại chính mình, để xem mình đã làm gì, suy nghĩ gì nhất là những tác động bên ngoài đã ảnh hưởng đến cuộc đời của mình hay nói cách văn hoa với mỹ từ là nhìn lại cuộc đời mình. Thấy con đường mình đã đi qua, phủ nhiều rong rêu nên lấy cái cọ, phủi nhẹ những lớp bụi trên tấm gương cũ, như Omar Sharif trong phim Doctor Zhivago, nhìn vào gương xưa để nhận thấy mình đã già, tóc bạc khi xa người yêu, để chợt hiểu câu hỏi của thánh Phao Lồ hỏi chúa Giê Su: Quo Vadis? Như có anh bạn thân khi xưa, bảo mình lộng ngôn. Thật sự vào tuổi đời mình mà còn có bạn hay thầy giáo chú ý, nhắc nhở là một hạnh phúc cho chính mình, vì có người còn lưu tâm đến mình.

Trong cuộc hành trình từ hai năm qua, tìm lại những dấu chân được phủ dưới lớp bụi thời gian thì mình mới nhận ra những cá nhân đã gặp trên đường đời, như những Thiên Sứ hay nói theo con nhà phật có cái Duyên để gặp, rồi một câu nói, một cuốn sách một lời khuyên nhủ, nấu cho bửa ăn,..., đã thay đổi cuộc đời mình mình một cách kỳ diệu. Trong lúc mình phân vân như bao thanh niên cùng lứa tuổi, đặt vấn đề khi đang tuổi mới lớn, thấy bạn bè trong xóm, lớn tuổi hơn, lần lượt ra trận và trở về trong chiếc hòm kẽm thì một tên bạn học rũ đi thăm một người thầy. Người thầy bảo mình nên gắng học để đi du học, giúp mình tìm ra đáp số của bài toán của thanh niên thời đó nên mình cố gắng học ngày chưa đủ tranh thủ học đêm, học như chưa bao giờ đi học. Nhìn lại những dấu chân để thấy sự kì diệu của tạo hoá, không phải như một số đông nhìn lại, để tự sướng, cho rằng mình không cần học, chỉ lo chơi, tán gái..., vẫn đậu để tự cao tự đại cho rằng mình còn có thể khá hơn nếu khi xưa, chịu khó học hay làm việc cậc lực hơn.

Sang Tây thì có một người Pied Noir, bỏ quê hương là Algerie, cưu mang, cho ở tạm ở nhà công trường, kiếm việc làm trong mùa hè để cho mình tìm lại hy vọng trong cuộc sống sau ngày 30/4/75,... Rồi những người gặp trên đường đời, giúp đở mình như cho mướn nhà không lấy tiền, tặng quần áo cũ, cho một bửa ăn khi đói,..., rồi không bao giờ gặp lại.

Hồi nhỏ , mình được dạy dỗ , bảo là phải tranh đua để trở thành số một trong lớp, trong khi chơi hay trong bất cứ làm việc gì. Vào lớp người ta dạy mình lòng căm thù qua những bài học lịch sử không đúng sự thật. Họ lồng vào đó những ý đồ chính trị. Mới 10 tuổi đầu thay vì học yêu thương, mình được nhồi nhét là phải căm thù thằng Tây, thằng Nhật Lùn mà sau này đi viếng Nhật Bản thì thấy dân họ cao to hơn dân mình. Mình được dạy là hận đám giặc phương Bắc, đã bắt tổ tiên mình làm nô lệ nhưng lại quen nhiều người gốc tầu tử tế.

Họ bắt mình phải hát Toàn dân Việt Nam nhớ ơn Ngô Tổng Thống rồi mới cho xem xi nê. Họ bắt mình trả tiền vé để hát suy tôn họ. Lớn lên, ra hải ngoại, đọc được những tài liệu về quá khứ, lịch sử của Việt Nam thì mình thấy mình hay các bạn học của mình đều bị lừa. Người ta không ngay thẳng, dạy giới trẻ sự thật mà họ chỉ dạy lòng căm thù mặc dù chưa biết ai là kẻ thù, phải căm, biến thanh niên thành những công cụ, những cái máy căm thù, để biến đau thương thành những hành động cách mạng. May mắn, mình thoát được Việt Nam, tránh cuộc hành trình mà dân tộc Việt Nam phải chịu đựng từ trên 40 năm qua.

Mình thích xem phim Tầu về đề tài xưa như Hán Sở, Đông Châu liệt Quốc, Tam Quốc Chí,..., nhưng dạo này không muốn xem nữa vì Trung Cộng dùng kỹ nghệ điện ảnh để tuyên truyền. Trung Cộng là xứ sản xuất thứ 2 về điện ảnh sau Hoa Kỳ và trước Ấn Độ. Trong cuốn phim Thích Khách, nói về Kinh Kha sang Tần để ám sát Tần Thuỷ Hoàng, một tên bạo chúa nhất lịch sử Trung Hoa. Trung Cộng sửa lại, cho Tần Thuỷ Hoàng và Kinh Kha đối thoại, để Tần Thuỷ Hoàng khai tâm Kinh Kha, bảo ông ta có công thống nhất Sơn Hà tương tự như đảng Cộng Sản và Mao Trạch Đông,..., để người dân bớt phê phán Trung Cộng.

Hôm qua, hai vợ 2b đột xuất đến Quận Cam nên rũ nhau gặp lại những bạn học cũ trong vùng, ôn lại vài kỹ niệm xưa rồi chia tay như thể hợp rồi tan, trôi theo dòng đời của mỗi cá nhân. MT hỏi tại sao mình nhớ nhiều thì mình biết trả lời, có người có trí nhớ về hình ảnh, người có trí nhớ về âm thanh,..., mình thì có thể có trí nhớ nhờ quan sát. Nhưng thật ra quên đi mới là một hạnh phúc như Trương Tam Phong hỏi Trương Vô Kỵ khi dạy Thái Cực Quyền. Vì khi quên thì các thế võ đã biến mất, không còn sự khác biệt giữa cái Tâm và Cái Thân mà con nhà võ hay gọi "Tâm Thân Đồng Nhất". Những chuyện xưa mà người ta quên vì chúng đã biến thành trong các tế bào.


Nguyễn Hoàng Sơn, Phạm Maithu, Vườn Bơ ở Riverside, CA 10/8/2015

Từ ngày làm vườn đến nay, mình bổng nhiên suy nghĩ lung bung như ông David Suzuki nói trong cuốn The Sacred Balance, con người cần ánh nắng mặt trời, nước, đất và hơi thở của cây cối như Ngũ hành tương sinh tương khắc. Mình sống tại các nước tây phương với tinh thân Duy Lí, dựa trên căn bản của khoa học, như một câu chuyện nên dần dần con người bổng mất đi cái định hướng về hoà nhập với thiên nhiên.

Lúc mới mua cái vườn thì thấy mấy con cáo cắn bể ống nước thì mình mua thuốc chuột rồi pha trộn với thịt cho chúng ăn thì thấy chúng bị bệnh hoạn thấy thương. Chúng hay ghé lại vườn mình vì chủ trước không làm hàng rào và cổng nên Thiên Hạ sống bên cạnh, đem đồ ăn dư đến cho chúng ăn nên sáng sớm đến mở cổng, thấy một đàn cáo trông kinh khiếp. Một thời gian sau thì khám phá ra đám cáo ăn thịt mấy con sóc, chuyên ăn trái bơ, đúng ra gặm vài cái cho đã ngứa răng hay rắn chuông bò vòng vòng thì mới khám phá ra sự tuần hành của Thiên nhiên nên kệ mấy con sáo. Cái cốt mình làm vườn thì phải sửa ống nước, khỏi mang tội sát sinh thì lại phát hiện con mèo rừng, rình mấy con sóc thì đám cáo lại sợ con mèo rừng nên lại trốn. Vấn đề là con mèo rừng rất dữ vào ban đêm nên tránh xa.

Ông thần 2b và phu nhân ghé lại vườn, thấy mình bận đồ sáng chói vì để lở có chuyện gì thì người ta kiếm ra mình, nằm lơ lấc trong 20 mẫu đất, đầy lá vàng, đeo mã tấu với đồ nghề nên chụp ảnh rồi phát tán trên diễn đàn Văn Học. Có người gọi mình là tướng cướp Bạch Hải đường dù chưa bao thấy mặt tên cướp này, người thì đặt cho đủ thứ tên, kể cũng vui. Thật ra trong cuộc đời, mỗi ngày ai nấy đều phải đối mặt với sự hiểm nguy, lái xe trên xa lộ, ăn uống, ngồi trong văn phòng. Vợ mình mấy năm trước, chụp hình mới biết cái xương sống, ngồi trước máy vi tính lâu ngày nên bị trật, may mà có anh bạn biết môn Trật Đả, nắn sửa lại nếu không sau này khi vôi bám vào cột sống sẽ làm đau rồi phải mỗ. Cách đây đâu 12 năm, đầu gối bổng nhiên đau, leo lên cầu thang là nhức nhối thì bổng đâu có một thiên sứ, học Yersin hồi nhỏ, kêu mình đi tập võ Hồng Gia. Cứ nghe anh ta kêu mời nên nể lời đi,ai ngờ mình tập đến ngày nay. Sức khoẻ vẫn mạnh, không đau ốm vì khi xưa mỗi năm đến mùa đông là đau cả tháng, uống trụ sinh. Trong khi nhiều người bạn cùng tuổi đã thấy dấu hiệu phờ râu. Khi không có anh chàng quen, kêu mình phải đi khám soi ruột vì anh ta không chịu đi, nay mới khám phá bị ung thư ruột già thế là đi thì được biết có mấy cái cục thịt dư nhưng bác sĩ đã lấy ra khi soi ruột.

Bỗng dưng có người hỏi muốn mua cái vườn bơ thì lại đưa mình đến con đường tìm lại sự bảo hoà với Thiên nhiên. Mỗi lần lên vườn chớ không phải lên giường thì cảm thấy thoải mái, hít được lượng oxygen nhiều từ cây cối. Có dịp quan sát thiên nhiên, thay vì đi seminar đầu tư thì lại bò đi học về trồng trọt, không ngờ những gì học về hoá học ngày xưa, giúp mình hiểu về đất đai, thiếu Urea thì phải bỏ thêm nhưng phải lượng gấp đôi vì muốn bảo hoà Ph của đất....

Có câu chuyện tuy vui nhưng mình rất thích vì mỗi ngày mình đều cố quan sát, xem có thiên sứ nào được Chúa gửi đến để báo động cho mình như Mệ BĐ, nói sẽ xuống gặp mình để nói chuyện nhiều hơn về một đề tài mà Mệ rất say mê, nghiên cứu từ hai năm nay.

Có một người con chiên, rất ngoan đạo, mỗi ngày đi lễ, tối đều cầu nguyện Chúa ban phép lành cho mọi người. Một hôm trời mưa bảo, nước ngập thì có một ông hàng xóm chạy qua nhà, kêu đê bị vở, chạy mau. Ông ta tự nhủ, mình là con chiên tốt của Chúa, đều sống theo 10 điều răn của Chúa thì chắc chắn Chúa sẽ cứu ông ta, nên từ chối và tiếp tục cầu nguyện cho bá tánh an khang. Lúc nước dâng lên ngập vào nhà thì ông ta lên lầu 2 để tiếp tục cầu nguyện. Một chiếc xuồng chạy ngang, kêu ông ta di tản ra khỏi vùng lụt thì ông ta từ chối, bảo Chúa sẽ cứu ông ta. Khi nước ngập lầu 2 thì ông ta trèo lên mái nhà để cầu nguyện thì có chiếc trực thăng bay lại, thả dây cấp cứu xuống bảo ông ta lêo lên nhưng một người ngoan đạo chuyên chính vô tội, ông ta từ chối và tự nói Chúa sẽ cứu rỗi ông ta. Cuối cùng ông ta lên thiên đàng thì hỏi Chúa, tại sao không cứu rỗi ông ta.

Chúa bảo: "ta gửi 3 người đến để cứu Ngươi nhưng không chịu theo họ." Vì vậy, mình nhận nhiều i meo, nhiều khi thuộc loại tái sinh nhưng vẫn đọc lại vì biết đâu Chúa, Trời Phật khiến họ gửi i meo lại cho mình vì lần trước đọc nhưng còn ngu lâu, chưa đột phá tư duy để hiểu ý của thông điệp của Chúa hay Phật.

Về đầu trang



Tân Thực Dân

Nguyễn Hoàng Sơn

Sau đệ nhị thế chiến, các thuộc địa của Âu Châu bỗng nhận thức rằng các mẫu Quốc không giàu mạnh tuyệt đối như họ từng tin tưởng vì trong mấy tuần lễ, quân đội Đức Quốc Xã đã chiếm đóng Hoà Lan, Bỉ Quốc, Pháp nhất là Anh Quốc bị không quân Đức đánh phá nát tan nên các phong trào đòi độc lập được thành hình rất mạnh ở các thuộc địa Á Châu và Phi Châu, tương tự khi Nhật Bản đánh thắng Nga Hoàng vào đầu thế kỷ 20 khiến các phong trào Đông Du rộ lên, du học sinh sang Nhật Bản để học hỏi.

Liên Xô lên án chế độ thực dân, tư sản từ khi cuộc cách mạng 1917 thành công và đang truyền lửa cách mạng khắp thế giới để cùng xây dựng thế giới đại đồng. Ở Việt Nam, người Việt chứng kiến những binh sĩ Nhật nhỏ bé, thường kêu Nhật lùn đã bắt trói các "ông Tây" khi họ đánh chiếm Đông Dương trong một đêm như nhà Văn Duyên Anh kể trong "thằng Vũ". Khi Pháp thay Anh Quốc đổ bộ lại Đông Dương để giải giới quân đội của Nhật Hoàng thì các phong trào kháng chiến vùng lên, liên quân với đảng cộng sản quốc tế để chống quân đội Pháp.

1947, Anh Quốc rút khỏi Ấn Độ không quên giúp đất nước này chia thành 2 quốc gia: Ấn Độ và Pakistan rồi dần dần trao trả độc lập cho các thuộc địa khác của mình. Pháp thua trận Điện Biên Phủ, phải rút quân ra khỏi Đông Dương rồi Algerie sau những tổn thất quân sự nên dần dần phải trả lại độc lập cho các thuộc địa khác ở Phi Châu và Trung Mỹ.

Các nước Tây phương lo lắng, sợ mất quyền lợi về mua bán nhất là các mỏ than, dầu hỏa, nguyên liệu cần để phục hồi nền kinh tế hậu chiến của họ nhất là Liên Xô đang kêu gào xây dựng một Thiên đàng xã hội chủ nghĩa. Dạo mình sang Pháp 2025% cử tri là đảng viên cộng sản.

Về đối ngoại, Hoa Kỳ lo sợ Liên Xô sẽ gây ảnh hưởng nhiều ở các nước Tây Âu nên phải thành lập chương trình Marshall, bơm tiền để giúp các nước Tây Âu khôi phục lại nền kinh tế bị phá vỡ trong mấy năm chiến tranh còn về đối nội là lo ngại nhất nếu không có nhiên liệu và nguyên liệu rẽ thì kinh tế của họ sau đệ Nhị thế chiến có thể rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế (great depression) như sau đệ nhất thế chiến.

Những cuộc thay đổi quyền lực chính trị và kinh tế ở Guatemala, Ba Tư và Ai Cập trong thập niên 1950 đã đánh dấu sự chuyển tiếp hay thay đổi thái độ chính trị của các nước Tây Âu. Năm 1951, thủ tướng Ba Tư Mohammad Mossadegh, được bầu theo thể thức dân chủ, quốc hữu hoá các giếng dầu của Anglo-Iranian Oil Company và sau này được đổi tên là British Petroleum. Lý do là 92% tiền lời của sự khai thác dầu hỏa Ba tư đều lọt vào tay của công ty này trong khi dân chúng Ba Tư lại đói, nghèo nàn. Ông ta muốn dùng lợi tức của dầu hỏa để canh tân đất nước.

CIA của Mỹ thực hiện "chương trình Ajax" do Kermit Roosevelt, cháu của dòng họ nổi tiếng Roosevelt, hạ bệ và bắt vị thủ tướng có tinh thần quốc gia này, lập lại chế độ quân chủ mà sau này bị ông Ayattolah Khomeiny lật đổ qua cuộc cách mạng hồi giáo. Công ty British Petroleum đền ơn, chia sẻ dầu hỏa rẻ tiền với Hoa Kỳ.

Khi tổng thống được dân cử đầu tiên Jacobo Arbenz của Guatemala, dựa theo tinh thần của Homestead Act do tổng thống Abraham Lincoln ký năm 1862, quốc hữu hoá các đất đai không sử dụng của địa chủ và công ty United Fruit Company của gia đình Bush. Hai ông John Dulles, ngoại trưởng và Alan Dulles, giám đốc CIA là thành viên của hội đồng giám đốc của công ty UFC, nhờ tổng thống Eisenhower can thiệp, lật đổ tổng thống Arbenz và hơn 15,000 nông dân ủng hộ "người cày có ruộng" bị giết hại. Dạo minh đi viếng thăm nước này thì chiến tranh du kích của nhóm thân cộng sản vẫn còn kéo dài, thấy cầu cống bị xụp do quân du kích phá hủy.

Tương tự tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser quốc hữu hoá kinh Suez năm 1956. Ông ta muốn dùng lợi tức của con kênh này nằm trong tay các công ty Tây Âu để xây dựng cái đập, phát triển nền kinh tế hậu thực dân. Không may cho ông ta là Liên Xô đang lo lắng vụ chính phủ cải tổ Imre Nagy của Hung Gia Lợi, đem quân xâm chiếm, trừng phạt Budapest, tương tự Prague năm 1968 để tránh các chư hầu nổi loạn nên làm ngơ để cho các quân đội Anh Quốc và Pháp phong tỏa con kênh này.

Sau khi được trao hồi độc lập, các thuộc địa cũ bắt đầu canh tân đất nước họ và các nhà lãnh đạo dựa theo khuôn mẫu của Tây phương vì họ đều được đào tạo, theo học tại mẫu quốc như ông Léopold Senghor của Sénegal, Jawaharla Nehru của Ấn độ, Kwame Nkrumah của Ghana, hay Ngô Đình Nhu của Việt Nam.... Cái khổ là khi chính quyền thực dân ra đi thì không để lại một tầng lớp có khả năng quản lý, phát triển đất nước vì đa số là được thực dân đào tạo để làm thông ngôn, thư ký thêm không có một giai cấp về buôn bán.

Ở Việt Nam ta thấy khi xưa, ít có người như ông Bạch Thái Bưởi có thể cạnh tranh với nhóm thương gia của Chợ Lớn vì xã hội theo văn hoá "sĩ nông công thương", trọng kẻ có học hơn kẻ làm thương mại. Khi người Pháp ra đi, để lại cái lỗ hổng trong nền hành chính, kinh tế của Việt Nam. Ở miền nam, ta thấy các nội các của Nguyễn Văn Tâm, Nguyễn An Ninh rất ngu dốt, các tướng cướp như 7 Viễn của Bình Xuyên, 3 Cụt,... trong khi miền Bắc theo kinh tế bao cấp nên đã tiêu diệt hết tầng lớp tư sản và phú hộ qua các cuộc đấu tố trong cuộc cải cách ruộng đất. May thay, ông Ngô Đình Nhu nhờ bạn học làm dân biểu quốc hội Pháp can thiệp với chính phủ De Gaulle, đưa ông Ngô Đình Diệm về làm thủ tướng cho Bảo Đại, mua đứt 7 Viễn cho sang Tây sống những ngày cuối đời của con hùm Bình Xuyên.

Trong giai đoạn đầu, các thuộc địa cũ dùng các đồ án lớn như bàn đạp để đẩy mạnh sự phát triển của đất nước. Nước Ghana có chương trình xây đập Amosombo, xây cái đập lớn nhất thế giới để xây dựng các nhà máy biến Bô Xít. Nhưng muốn xây dựng các công trình này thì các quốc gia tân lập này cần rất nhiều tiền nên phải vay tiền đầu tư ở các Ngân hàng Tây phương như Ngân Hàng Thế giới (world Bank) hay IMF. Đó là nguyên nhân đưa đến các tệ hại xã hội chính trị của chế độ hậu thực dân tại các nước vừa được trao lai nền độc lập.

Các quốc gia Tây phương phải đương đầu với vấn đề làm sao vẫn mua được nguyên liệu rẻ từ các thuộc địa cũ của mình. Họ ngộ ra rằng: trao trả độc lập cho các thuộc địa cũ thì giúp các quốc gia tây phương này giảm chi tiêu trong việc hành chánh, quân sự để bảo toàn tài sản đầu tư tại các nước sở tại và kiểm soát chính trị tại địa phương và kinh tế bằng cách giúp các tên lãnh đạo vâng lời họ để vẫn được những đặc quyền về kinh tế. Họ mượn những tay sai tại địa phương làm công việc thái thú của họ khi xưa và trả tiền rất hậu qua các cuộc chuyển vay và mượn tiền.

Cái khó là các thuộc địa cũ có thể không nghe lời, tước bỏ các quyền lợi kinh tế như Algerie đã đuổi dân Tây về Pháp. Kaddafi tống cổ các quan thầy Ý đại lợi ra khỏi sa mạc Phi châu. Do đó các nước Tây phương dùng chính sách cho các quốc gia tân lập mượn tiền để đầu tư. Trong cuốn "Confessions of an economic hit man". Ông John Perkins kể là công ty của ông ta đại diện cho những công ty hay chánh phủ Hoa Kỳ nghiên cứu những đồ án phát triển cho các quốc gia đệ tam thế giới rồi chính phủ Hoa Kỳ giúp mượn tiền của Ngân Hàng thế giới với điều khoản là các công ty Hoa Kỳ sẽ được trúng thầu. Các nhà lãnh đạo sẽ ăn cắp bớt tiền rồi nếu thâm hụt thì lại mượn thêm tiền để làm giàu cho tầng lớp lãnh đạo. Miền Nam khi xưa, có rất nhiều đồ án do hãng RMK lãnh thầu của những chương trình USAID.

Các nhà lãnh đạo của các nước đệ tam thế giới nào anh minh, muốn giúp đất nước họ canh tân sẽ bị CIA giúp mất tích trong các chuyến bay như cựu tổng thống của Panama, không chịu ký gia hạn hợp đồng sử dụng con Kênh với tổng thống Carter hay tổng thống Ecuador không muốn cho các công ty Mỹ khai thác mỏ dầu. Những người vâng lời ngoại bang như tổng thống Mobutu Seko của cộng hoà Zaire, một thuộc địa cũ của Bỉ quốc, bỏ túi hơn 59% số tiền vay hay được các nước viện trợ hay Ferdinand Marcos của Phi luật Tân làm giàu trong thời gian quân đội Mỹ tham chiến tại Việt Nam.

Những kẻ cứng đầu như Allende, Peron, Ngô Đình Nhu,.., thì bị quân đội được CIA mua chuộc làm đảo chánh và các tướng như Pinochet hay đám quân phiệt thay nhau cầm quyền còn Việt Nam thì chúng ta đã hiểu những gì xẩy ra sau 1/11/63. Các nhà lãnh đạo cứng đầu như Sadam Hussein, Hugo Chavez, Khaddafi thì được tuyên truyền như các tên khủng bố. CIA nhúng tay vào máy bay nổ tung của công ty hàng không Nicaragua hay Cuba như mấy thành viên phục quốc gốc Cuba, bị bắt tại Venezuela, khai khi ra toà được CIA trả trên $200,000.

Sau trận chiến Yom Kippour, các quốc gia dầu hỏa ở Trung Đông tăng giá dầu để trả thù Hoa Kỳ đã giúp Do Thái, tạo ra hiện tượng là tiền bán dầu lửa quá thặng dư, tràn ngập các Ngân hàng Hoa Kỳ. Xin nhắc lại Hoa Kỳ đã bỏ chính sách dùng vàng để bảo chứng Mỹ kim từ thời ông Nixon và có thể in tiền để trả nợ nhập cảng dầu lửa. Mình có coi cuốn phim "Carlos", nói về tên khủng bố gốc người Venezuela, cùng với nhóm khủng bố Đức, bắt cóc các bộ trưởng dầu lửa của OPEC đang họp ở Wien, thủ đô của Áo nên tự hỏi nhóm này có thể bị các chính phủ Tây phương giựt dây, giúp và trả tiền tổ chức của hắn bắt cóc vì sau đó các nước này rất hoà diệu và thân Mỹ.

Tiền thặng dư của dầu hỏa trong các ngân hàng Mỹ, Hoa Kỳ dùng để giúp các nước mới độc lập xây dựng, phát triển nhưng khổ cái là giới lãnh đạo các xứ này tham nhũng và dốt nên không ngóc đầu lên được. Tên nào cầm quyền lâu năm thì đám dưới quyền ganh tị nên lật đổ rồi cũng ăn như người tiền nhiệm hay nhiều hơn tương tự ông Mubarak của Ai Cập thay thế Anour Sadat.

Mình nhớ dạo học cao học về môn phát triển đệ tam thế giới ở Lausanne, Thuỵ Sĩ thì các công ty như Nestle cho học bỗng và gửi các giảng viên đến để nói về hợp tác trong tương lai. Trong lớp có rất nhiều tên thuộc loại con ông cháu cha ở Phi Châu, sau này mình được biết có vài tên làm lớn ở Congo, Mali,... Có lần một tên rủ mình sang Dakar làm việc cho hắn nhưng không thích lấy vợ Phi Châu nên về lại Âu châu. Mình nhớ các giảng viên kể một câu chuyện để các chuyên gia của các nước nghèo phải cẩn trọng với Nhật Bản. Toà đại sứ Nhật nhân danh tình hữu nghị, tặng không nước Congo 300 chiếc xe vận tải Toyota. Dân xứ lấy chạy xài đến khi hư thì phải mua đồ phụ tùng thì công ty này bán giá cắt cổ. Họ gọi con ngựa thành Troy.

Người ta nhận thấy số tiền lời mà các nước nghèo phải trả hàng năm là $375 tỷ, nhiều gấp 20 lần số tiền các nước này nhận giúp đỡ qua các chương trình phi chính phủ hay của cơ quan USAID. Có kinh tế gia đặt tên là chương trình Marshall đảo ngược. Trong cuốn "The mirage of Debt relief", ông James S. Henry cho biết các nước đệ tam nợ $130 tỷ năm 1973, năm 1982 lên đến $612 tỷ và năm 2006 thì tổng số nợ lên đến $3.2 ức. Gần đây, nước TQ sửa đổi số nợ cho Venezuela là $70 tỷ, chắc là bán dầu hỏa giá phải chăng hay Hy Lạp đang thương lượng với Thị trường Âu Châu để trả nợ còn không thì xù và ra khỏi Âu châu. Thí dụ Nhật bản viện trợ VN qua một chương trình hữu nghị $20 triệu cho một chương trình xây dựng nhà máy nào trị giá $30 triệu nhưng thật ra là cả $100 triệu Các kỹ nghệ như canh nông của Hoa Kỳ được chính phủ bảo trợ nên giá bông gòn sản xuất tại Mỹ rẽ hơn ở Phi Châu. IMF bắt buộc xứ Zambia bãi bỏ các thuế nhập cảng về áo quần nên đã làm khánh tận hơn 140 công ty may mặc địa phương của quốc gia này vì hàng đồ may mặc ngoại quốc tràn ngập xứ này. Xứ nghèo Haiti thì nông dân bỏ trồng bông gòn vì giá thành đắt hơn bông gòn nhập cảng từ Hoa Kỳ. Người ta nhận thấy cái trò về bảo vệ tài sản trí tuệ như hảng Rice Tec bắt nông dân Ấn Độ và Pakistan đóng tiền thuế "tai sản trí tuệ" để trồng trọt loại gạo Basmati mà tổ tiên họ đã sử dụng kỹ thuật từ mấy thế kỷ nay mà công ty này tự cho là tài sản trí tuệ của họ qua các tổ chức quốc tế. Tương tự nếu ai muốn giàu bỏ công của ra chế đúng hơn là viết lại công thức làm nước mắm nhỉ rồi cầu toà là giàu cả đời. Ai trên thế giới muốn làm nước mắm phải trả huê hồng.

Mình nhớ hồi nhỏ có nhà hàng xóm mua chiếc xe hơi hiệu Datsu mà người mình chê là đồ dỗm. Các chuyên gia Tây phương khuyên các công ty Nhật dạo đó, cứ tiếp tục sản xuất các đồ chơi rẻ tiền nhưng người Nhật không nghe và cứ tiếp tục nghiên cứu cách sản xuất xe hơi, mà ngày nay ta thấy xe của họ làm bền nhất thế giới, tương tự Nam Hàn với xe Huyndai hay đồ sản xuất của Samsung vào mấy thập niên trước...

Trong thương mại toàn cầu, người ta hay nói đến chiến tranh về thuế nhập cảng. Một chiếc xe ngoại quốc được nhập về Việt Nam sẽ phải đóng thuế 200%, lý do là các nước nghèo muốn có thì giờ để sản xuất xe của họ như Ấn Độ hay TQ thì họ sẽ đầu tư vào, thành lập các nhà máy sản xuất tại các nước sở tại và rút tiền về thoải mái. Cái khổ là người mình thích nổ nên bỏ tiền mua nên ngoại tệ không còn và nền công nghiệp xe hơi sẽ không bao giờ ngóc đầu lên.

Lấy thí dụ ở Hoa Kỳ, một cặp vợ chồng mới cưới được một tay địa ốc dụ mua căn nhà vì có an cư mới lập nghiệp. Mỗi tháng phải làm việc mệt thở hai job để trả nợ nhà Bank. Rồi lại phải mua xe hơi để đi làm rồi máy truyền hình thông minh,...., đủ thứ trò mà phải mượn tiền thẻ tín dụng hay Ngân hàng. Nợ chồng chất như nước Hy Lạp ngày nay không trả nổi. Nếu hai vợ chồng khai phá sản thì coi như tiêu đời vì người ta không cho mượn để thực hiện mộng lớn. Thí dụ này cho thấy một nước nghèo bị dụ dỗ để thực hiện chương trình chưa đúng lúc. Đáng lẽ phải thắt lưng buộc bụng để dành tiền rồi khi thời cơ chín mùi thì thực hiện.

Gần đây ở Việt Nam có sôi nổi vụ quốc hội đề xuất làm đường xe lửa cao tốc và sân bay Long Thành. Mình thấy họ dùng đồ án phi trường Hongkong mà mình có tham dự thiết kế lúc đầu khi làm cho công ty kiến trúc Norman Foster ở London trước khi sang Mỹ. Trước khi trao trả Hongkong cho TQ, chính phủ Thatcher rút hết tiền của Hongkong để xây dựng đủ trò và các công ty Anh quốc trúng thầu. Quốc hội cho là tốn 10 tỷ đô sau có người thắc mắc thì cho xuống 5 tỷ. Họ kêu là Tân Sân Nhất quá gần khu dân cư khiến mình nhớ đến phi trường quốc tế Mirabel ở Montreal được xây dựng hoành tráng cho thế vận Hội 1976, to lớn nhất thế giới thời đó. Ngày nay phi trường này bị bỏ phế, nghe nói sắp bị đập bỏ. Mình đoán là có những tên sát thủ kinh tế tàu dụ dỗ mấy ông lớn để xây dựng mấy chương trình này như Vinashin khi xưa. Năm 2009, mình viếng thăm Bắc Kinh, 1 năm sau thế vận hội được tổ chức hoành tráng thì bao nhiêu công trình te tua, nước mưa dột, bỏ hoang tương tự các hạ tầng cơ sở của Thế Vận Hội Athens, ngày nay tan hoang, một trong những nguyên nhân khiến Hy Lạp ngày nay không trả nợ nổi.

Năm 1992, ông Paul Wolfowitz, thứ trưởng ngoại giao, từng có mặt trong phái đoàn đàm phán của Hoa Kỳ ở hội nghị Paris, đề nghị một chiến lược ngoại giao cho chính phủ George Bush con, được gọi "Defense Planning Guidance 19941999"\. Chiến lược này đưa ra 3 điểm: quyền lực tối cao của Hoa Kỳ trong trật tự mới của thế giới, quyền của Hoa Kỳ được tấn công nhằm bảo vệ quyền lợi của Hoa Kỳ và quyền đổ bộ vào vùng Trung Đông để bảo vệ các giếng dầu, quan trọng đối với nền kinh tế Hoa Kỳ mà ông Kissinger khi xưa từng tuyên bố là Hoa Kỳ sẵn sàng chiếm đóng các giếng đầu để bảo đảm nền kinh tế Hoa Kỳ.

Các nhà lãnh đạo cứng đầu của những quốc gia có dầu hỏa như Sadam Hussein, Hugo Chavez, Khaddafi không nghe lời Hoa Kỳ đều bị điêu đứng. Bush cho lính đổ bộ chiếm đóng và dùng chính sách Chia để Trị, làm tan hoang đất nước Iraq. Đám Sunnite đánh đám Shiites rồi đến dân gốc Kurd, nay nổi lên đám Cộng Hoà Hồi Giáo, đánh nhau dành các giếng dầu, bán dầu rẻ, trong tương lai sẽ chia quốc gia này thành mấy nước nhỏ, cần mua súng đạn là Hoa Kỳ hưởng lợi. Á rập Saoudite thì lo sợ cộng hoà hồi giáo xâm nhập nên mướn các công ty Hoa Kỳ xây bức tường ở biên giới. Cần nhắc lại là 19 tên khung bố quyết tử ngay 11/9/2001 đều là công dân của vương quốc này. Giá dầu sẽ giảm.

Hồi nhỏ học lịch sử, nghe mấy ông thầy nói đến chủ nghĩa Tân Thực Dân nhưng không được giảng nghĩa, có lẽ các thầy cũng chỉ nghe rồi nói lại, chưa có chứng kiến sự thật chủ nghĩa này ra sao. Cách đây 25 năm, đi kiếm vợ ở Colorado, tình cờ nói chuyện với một ông bố của một cô quen thì được ông ta tặng cuốn "Chuyên Đề VN", đọc rất hay, không ngờ chế độ đệ I VNCH có một người giỏi đã nhận thức ra vấn đề này. Gần đây mới biết tác giả cuốn sách ấy là ông Ngô Đình Nhu, vì vậy mình hay nói về ông này thay vì Ngô tổng thống.

Nhật Bản, Đức là những quốc gia theo Mỹ nhưng biết dụng tài năng của đất nước họ để biến thành những cường quốc, gần đây là Nam Hàn, Đài Loan, Tân Gia Ba. Nhật Bản vì nạn thiếu nhân mãn nên trong tương lai, không quan trọng tương tự TQ cũng có thể bị tan rã vì sẽ mất 1/3 dân số trong 30 năm tới thêm các môi trường bị ô nhiểm. TQ cũng mang cái bệnh của các nước nghèo khi bắt đầu canh tân, xây cái đập vĩ đại để rồi ngày nay chứng kiến những tai hại gây ra do đồ án này. Rác đổ ra con sông này nhưng không thoát ra biển được, người ta thấy xác chết của heo, bò,..., nổi lềnh bềnh trên sông.

Nếu mình không lầm thì VN có làm nhà máy điện kéo từ Bắc vô nam sau 75 mà không có ai lên tiếng ngăn cản là một chương trình tốn tiền, không hợp lý. Trong bối cảnh chính trị ngày nay là cơ hội cho những quốc gia nào may mắn có một thế hệ lãnh đạo, có tâm huyết để lèo lái đất nước trong cái thiên la địa võng của chủ nghĩa Tân Thực Dân thì sẽ còn hy vọng cho thế hệ sau, nếu không thì con cháu mấy đời sau vẫn làm nô lệ, trả nợ cho sự ngu dại và tham lam của cha ông. Các đại gia TQ hay VN đều tìm cách đem gia đình ra khỏi nước của họ vì họ đã hiểu viễn kính của tương lai.

Về đầu trang



Tạ Ơn Người

Nguyễn Hoàng Sơn

Tuần trước có đám cưới con trai của một người quen đi vượt biên chung tàu với đồng chí gái nên tụi này có dịp gặp lại vài người đi cùng chuyến tàu định mệnh 30 năm về trước. Khi ông Dương Văn Minh kêu gọi quân nhân cán chính của VNCH, đầu hàng thì đồng chí gái đang học Trưng Vương, cấp 3 rồi đậu tú tài, thi vào đại học tổng hợp, học ban Anh Văn. Dạo đó có phong trào vượt biên, ông cậu ruột đi tập kết, sĩ quan tuỳ viên cho tướng họ Võ về thăm bảo đi được thì đi nên cả dòng họ của gia đình đồng chí gái đi gần hết. Trong nhà có hai ông anh và một bà chị được thầy bói mù phán là có ligne de mer nên vượt biên, định cư tại Hoa Kỳ, còn ông anh kế vì sợ đi nghĩa vụ quốc tế ở Kampuchia nên cũng tìm cách vượt biên mấy lần nhưng bị bắt hoài. Dạo ấy đồng chí gái đi học nhưng cũng theo bà chị dâu ra chợ bán hàng. Đi mua khoai để bán lại thì gặp cô bạn nói để cô ta đem về xóm cô ta bán dùm cho rồi không trả tiền nên chỉ ngồi ngáp ruồi vì nhà cô bạn nghèo, cha mẹ đông, em út nhiều. Đồng chí gái thuộc dòng Các Mệ nên không quen xoay sở ngoài chợ nên sang Mỹ thì ôm đầu đi học rồi đi làm công cho người ta.

Một hôm có một chị quen bán hàng gần đó hỏi có muốn đi chui? Đồng chí gái bảo là không có vàng thì cô này bảo sẽ cho mượn, sang bên kia đi làm rồi trả sau. Đồng chí gái bảo là nhà cần cho ông anh kế đi hơn là mình thì chị bạn hàng nói vậy là thêm 4 cây nữa, đủ 8 cây. Trời xui đất khiến sao thì lần đó đi thì lọt đến Nam Dương. Đồng chí gái chỉ nhớ là vừa xuống thuyền thì bà chị dâu của ông anh, ói lên đầu rồi ngồi vật vờ lênh đênh trên biển mấy ngày, các bà các cô trên Tàu rủ nhau có kinh khiến tài công vái tứ phương để tắt kinh. Lúc được tàu ngoại quốc kéo vào bờ thì ông anh kế nhảy xuống nước làm mất chiếc nhẫn mà bà cụ cho đem theo để bán để tiêu khi đến bờ. Mấy ngày đói khát trên biển nên tay chân gầy lại nên chiếc nhẫn tuột mất. Ông anh này tuổi khỉ như mình cho nên sau này khi quản lý đời mình thì đồng chí gái biết tẩy của mình như Tề Thiên nằm trong bàn tay của Phật nên không biết đâu là bến bờ. Hồi nhỏ mình hay đọc truyện tàu cho mệ ngoại vì bà không biết đọc. Mình mê Tây Du Ký kể cuộc hành trình của ông tăng nhà Đường đi thỉnh kinh ở Ấn Độ, có 3 tên đệ tử đi theo phò mà sau này mình cảm nhận trong lòng mình có tính tham lam, mê gái như nhân vật Trư Bát Giới còn Tôn Ngộ Không như lý trí, lương tâm của mình, tìm cách diệt trừ các tham lam, mấy con quỷ đội lốt đàn bà con gái được quỷ thần phái đến phá hoại dụ dỗ mình. Con trâu Sa Tăng như ý chí con người, không sợ khó nhọc, khiêng gánh đồ đạc dọc đường cho 4 thầy trò. Con ngựa như thân thể con người phải cần được chăm sóc để có thể đi suốt hành trình còn Trần Huyền Tăng thì như tâm con người luôn luôn yếu đuối, dễ tin người nên hay bị đàn bà lừa.

Mình nhớ dạo đó có lần nhận thư nhà bảo thằng em kế đã lấy vợ nên viết thư về hỏi mới có 19 tuổi đầu mà đòi lấy vợ sau mới hiểu là nhà nói bóng nói gió là đã cho thằng em đi vượt biển. Dạo đó cứ mở truyền hình là thấy tàu vượt biên, nếu mình không lầm thì có con tàu đảo ánh sáng (île de lumière) do ông bác sĩ Bernard Kouchner làm trưởng đoàn, thuộc nhóm "Bác sĩ không biên giới", người Pháp quyên tiền để đi vớt tị nạn, có Đinh Quốc Anh Tuấn, học y khoa ở Paris, thành viên của tổng hội sinh viên Paris, viết nhạc rất hay, đi theo để làm thông dịch viên sau này sang Mỹ tu nghiệp nay mất liên lạc. Cuộc đời có nhiều điều kỳ lạ, đồng chí gái là con út nên không tính đi vuợt biển, ở lại chăm non ông bà cụ nhưng có người không biết có nợ nần chi kiếp trước đến hỏi đi chui không vì gia đình cô ta đang chuẩn bị tàu để đi, không có tiền thì họ cho mượn. Có người thì đi biết bao nhiêu lần nhưng không thoát được, bị lừa mất hết của cải. Đồng chí gái vẫn nhớ ơn người cho mượn tiền nên năm nào dù ở Colorado vẫn gửi quà cuối năm. Lâu lâu mấy người đi cùng tàu gặp lại thì kể chuyện thời vượt biên rồi ở trại tị nạn rồi Palawan,... Mình thì không biết mùi vị vượt biên nên chỉ ngồi nghe, lâu lâu kêu ngáp ngáp u chầu, u chầu, rứa hỉ. Cùng sinh ra tại một quê hương hay trong cùng một gia đình nhưng mỗi người vác một thập tự khác nhau đi lên đồi Calvary.

Sau khi lấy nhau thì mình muốn đem vợ con về VN thăm gia đình một chuyến nhưng đồng chí gái nhất định không chịu vì những gian khổ sau 75 vẫn còn ám ảnh nhất là đại gia đình bên ngoại đã sang đoàn tụ bên Mỹ hết nên tụi này mời ông bà cụ sang chơi một năm. Bỗng một hôm, mình nhận được cú điện thoại từ VN, một giọng Quảng hỏi cho gặp đồng chí gái thì khám phá ra một người bạn xưa ở Hội An, khi đi học, có chân trong ban Tuổi Thơ do anh Thái Tú Hạp hướng dẫn. Hai người nói chuyện say sưa rồi mấy người bạn xưa ở Hội An rủ về thăm chùm khế ngọt nên cô nàng mới chịu về ra mắt mấy bà cô bên nhà chồng. Năm ngoái về thì liên lạc được với nhóm bạn học tổng hợp thời sinh viên nên ca bài Châu về hợp phố. Mình nhớ đêm ghé lại Hội An, quê hương của người Minh hương, khi nhà Thanh đánh đổ nhà Minh, khiến một số người vượt biển sang lánh nạn tại vùng này. Gia đình mình ghé lại đây thì đúng lúc đêm đó cả phố tắt đèn điện, xe cộ không được vào phố Cổ, đi khắp nơi thắp lồng đèn rất lạ, tưởng tượng 60-70 năm về trước, chưa có điện hoá ở thành thị hay thời Tây Sơn cho quân lính đốt phá khủng bố thành phố này khiến các thương thuyền ngoại quốc không dám trở lại. Mình nhớ phim "Áo Lụa Hà Đông" được quay ở đây. Có ghé thăm căn nhà mà gia đình đồng chí gái sinh sống tại đây trong thời gian ông cụ làm Phó tỉnh trưởng. Đồng chí gái kể khi ở Saigon thì có cô bạn hồi nhỏ ở Hội An vào chơi. Sau 75 thì bỏ học, đi học thợ may, nhà buôn bán nên có tiền, một hôm đi ngang một tiệm bánh thơm lừng lựng thì cô bạn này rủ vô ăn, nói tao bao. Trong thời bao cấp, ăn được cái bánh nhỏ xíu nhưng sao mà nó ngon vô ngần, hương vị ngày ấy vẫn theo đồng chí gái đến giờ. Sau này vượt biên thì mất tin tức đến mấy năm sau có người nhắn là cô bạn năm xưa bị đau thận, cần phải mổ xin đồng chí gái giúp đỡ. Mới ra trường, đang đi thực tập nên không có tiền nhiều nhưng cũng gửi về giúp bạn cũ đã cho ăn bánh thời bao cấp, mấy trăm đô vào thời điểm ấy rất to ở VN. Cô bạn kể là nhận số tiền ấy quá to nên đau thêm nhưng nhờ số tiền ấy mà được giải phẫu ghép một lá thận nên sống sót rồi lập gia đình có con. Sau này Hội An, Taifo được du khách Âu Châu ghé thăm nên nghề may áo quần 24 tiếng đồng hồ đã giúp cô ta làm ăn phát đạt, sở hữu hai tiệm may, nhà cửa lên giá như chim cút ngày xưa nên sống thoải mái cho con đi du học. Nghe tin người chị của đồng chí gái về thăm Hội An nên nhờ người tìm kiếm xin số điện thoại. Nhờ mua cho bạn miếng bánh Tây mà sau này được cứu trong cơn ngặt nghèo, cho nên có lẽ chúng ta không nên nhỏ nhặt trong cuộc đời như đồng chí mẹ vợ hay khuyên con cháu, ở rộng thì trời cho, ở sởi lởi trời lấy lại. Cô bạn này có con đi du học với chồng, bây giờ muốn ở lại nên trả tiền cho người chịu làm hôn thú để ở lại, hai người phải đóng mấy chục ngàn. Nhìn bề ngoài thì ở VN họ sống khá sung túc nhưng vẫn muốn ra đi như 30-40 năm về trước như lớp người vượt biển, nghe nói mỗi năm có đến trên trăm ngàn cô gái Việt lấy chồng ngoại mà không phải Việt Kiều.

Năm ngoái, báo Wall Street Journal có nói các đại gia ở TQ, di dân khá nhiều qua Gia Nã Đại hay Mỹ. Ngay VN cũng có nhiều đại gia di dân sang Mỹ. Mình mới nhận điện thư của người bạn xuất thân ở MIT, về VN 17 năm trước nay trở lại với vợ con. Hôm trước đọc báo có ông nào tên Dũng Vôi, xây khu vườn Đại Nam ở Bình Dương tuyên bố là có người muốn ám hại để đoạt gia sản nên mới hiểu lý do các đại gia ra hải ngoại. Ngày xưa xã hội được chia thành 4 thành phần Sĩ Nông Công Thương, giới cầm quyền biết kinh tế là quyền lực như Khả Bất Di khi xưa nên tìm cách dìm giới Phi Thương Bất Phú. Ngày nay chỉ cần đổi "Sĩ" thì truyền thống, văn hoá được trùng tu. Năm ngoái đồng chí gái có tham dự hội ngộ Trưng Vương thì gặp lại nhiều bạn học cũ ngày xưa. Như cơn gió nào lùa về khiến mấy cô này liên lạc với nhau như chạy đua với thời gian, tìm lại những tình cảm, không gian thân hữu khi còn ở tuổi ô mai. Có một cô bạn khi xưa không thân lắm, con của lãnh sự VNCH ở Úc đại Lợi về Saigon trong khi đợi được bổ nhiệm công tác khác. Cô này thì sinh đẻ ở hải ngoại, học trường tiếng Anh nên khi vào học Trưng Vương thì tiếng Việt không rành, nói ngọng ngọng như đám con mình ngày nay nhưng được xem là cành vàng là ngọc, công chúa ở rừng xanh. Bố cô này là Tây lai nên cũng có nét đầm, cao ráo. Dạo đó ông Bố được bổ nhiệm sang làm việc cho toà đại sứ VNCH ở Pháp nên gia đình còn ở Saigon, đợi ông bố thu xếp nhà cửa rồi sẽ rước sang sinh sống tại Pháp.

Không ngờ 30/4 xẩy đến quá đột ngột, bà mẹ đem con ra phi trường Tân Sơn Nhất nhưng máy bay chỉ còn 3 chỗ nên bà quyết định đem thằng con trai theo, để hai chị em cô này ở lại với bà vú rồi sẽ tìm cách mang qua Pháp sau. Nghe đồng chí gái kể làm mình nhớ đến phim "The Joy luck Club" viết bởi Amy Tan mà Kiều Chinh đóng vai người mẹ, bỏ hai đứa con gái ở gốc cây vì tưởng mình sắp chết. Cô bạn này vẫn còn bị ám ảnh bởi người mẹ quyết định bỏ rơi để cứu người em trai. Cô này mỗi tuần đều gọi điện thoại với đồng chí gái nói chuyện liên tu bất tận. Bên Âu châu nghe nói gọi điện thoại ra ngoại quốc không tốn tiền. Người vú ôm hết tiền do bà mẹ để lại trốn mất biệt. Từ một người con gái của đại sứ ở lại Saigon,, cô này phải bươn chải ra chợ trời mua bán, tiếng Việt thì cà chớp cà chám, tối về phải đi họp tổ khu phố trong khi cô em đi học về hát "Thằng Mỹ Thằng Tây,.." nhưng cũng may là có quốc tịch Tây qua ông bố nên không bị đuổi đi kinh tế mới. Cô kể có bạn của bố đến thăm nói sẽ cho tiền, giúp đỡ nếu cô ta ngủ với họ nên chửi họ như tát nước vào mặt. Cuối cùng thì toà đại sứ Pháp can thiệp để được đoàn tụ với gia đình ở Paris. Mình nhớ mãi Giáng Sinh đầu tiên ở hải ngọai, được một gia đình Pháp mà ông bố có thời đi lính ở Đông Dương, mời đến nhà ngày 25 ăn cơm vì dạo đó Saigon mới mất, mất tin tức gia đình, sống một mình trong căn phòng ô sin (chambre de bonne). Hôm đó ăn được một bữa cơm ngon, tắm mình trong khung cảnh ấm cúng của một gia đình sống hạnh phúc không biết chiến tranh là gì. Đó lần đầu tiên mà mình không nghe đến ngưng bắn trong dịp Giáng Sinh để mọi người có thể chào mừng chúa Giê su ra đời vì ở VN cứ nghe nói đến ngưng bắn rồi VC vi phạm ngưng bắn. Từ dạo lập gia đình mình hay mời các cụ già có con cái ở xa hay sinh viên xa nhà đến nhà ăn bữa cơm gia đình để lấp đi khoảng trống trong lòng của kẻ xa nhà như bài "Đêm Đông".

Về đầu trang



Tập Dưỡng Sinh

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình tập dưỡng sinh trên 11 năm nay qua sự giới thiệu một phụ huynh trong đoàn hướng đạo của mấy đứa con. Anh này khi xưa có thời học Yersin, dưới mình 3 lớp, cứ hối thúc mình đi tập môn Nội Công Hồng Gia mà anh ta đang tập. Sau mấy lần bỏ ngoài tai nhưng anh ta vẫn trường kỳ kháng chiến, bố trí tư tưởng mình nên cả nể, tính đi một lần cho biết, ai ngờ lại tập đến ngày nay trong khi anh ta lại ngưng tập.

Nghe kể, anh này bị mỗ tim, có anh bạn đồng nghiệp cũ ghé thăm, chỉ cho vài thế rồi anh ta chịu khó đi tập rồi khỏe hơn xưa nên cả dòng họ của anh theo tập rồi gặp ai, anh ta cũng rũ đi tập.

Dạo ấy bổng nhiên cái đầu gối của mình đau, thêm cái gót chân trái. Đi chơi bên Âu Châu toàn đi bộ, đau nhức nhối, ở nhà sợ leo cầu thang vì đau. Vì vậy mình nghĩ nhiều khi Chúa hay Phật cử, sai ai đến báo cho mình một chuyện gì rồi khi hoàn thành nhiệm vụ thì bổng dưng không gặp họ nữa như anh bạn đồng môn, rũ mình đi tập rồi biến mất. Cuộc đời rất lạ!

Mình tập kiên trì suốt 6 tháng trời không nghỉ ngày nào, 7 ngày một tuần từ 6:00 sáng đến 8:00. Đi khám sức khỏe thì lượng mỡ béo từ 240 xuống 180, không cần ăn kiêng ăn cử gì cả thêm đồng chí gái kêu trả bài lúc nào cũng nộp thóc đầy đủ, không sợ hãi như xưa nên thừa thắng xông lên, mình tập đến nay nhưng tại võ đường khác vì tập thêm nhiều môn khác .

Mỗi tuần mình tập mấy bộ môn như: La Phù Sơn Hồng Quyền, Thái Cực Quyền, Nội Kình Nhất Chỉ Thiền, Trạm Trang Công và Đạt Ma Dịch Cân Kinh, và nghiên cứu thêm về môn Trật Dã. Mỗi môn bổ túc cho nhau ngoại trừ môn trật đả, để chửa bệnh bong gân. Mỗi ngày 2 tiếng nên cũng oải lắm nhất là hôm nào lên vườn nhưng được cái là tối ngủ rất ngon, vợ có ngáy bên tai cũng chả thiết.

Môn nội công Hồng quyền chủ yếu là tập gân cốt và nội lực. Về già thì xương có khuynh hướng mềm nên dẹp xuống, khiến người già thấp đi nên tập môn này giúp gân cốt khỏe, ít bị gãy xương hay chất vôi đóng ở các khấp xương khiến đau tay chân. Có dạo bận ngưng tập môn này thì cái gân ở Hạ Bộ bị rút đau thống dế luôn, không thể tả nên sợ quá, ngày nào cũng phải tập.

Ngày xưa, người ta dạy nội công trước khi dạy quyền nên khi đấu thì khỏe. Ngày xưa học võ đủ thứ nhưng không học không đúng cách nên chả đến đâu. Ngày nay, tập đúng nên về ngạnh công thì mình đánh bể gạch, bể chai hay đánh tắt nến từ xa.

Có lẻ môn Nội kình Nhất Chỉ Thiền là môn khó nhất vì tập liên tục 2 tiếng đồng hồ không ngưng. Phần đầu là Nhiệt Thân Pháp, giúp nóng người rồi đến phần Động Công, giúp mình nghe ngóng hơi thở, khí lực chạy trong cơ thể đến phần Trạm Trang Công, đứng như luyện công giúp các khớp xương hoà theo một khối nên có thể đở đòn. Có nhiều người đánh mình chơi chơi lại rên là đau tay.

Cuối cùng là môn Đạt Ma Dịch Cân Kinh. Lúc trước thì cả lớp dành 15 phút cuối để tập thở thai tức nhưng đến chỗ tập mới thì không có chỗ, để gối ngồi nên huấn luyện viên cho tập môn này, cũng xoắn người, khá mỏi. Theo người ta giải thích là vùng từ bụng đi lên đầu thuộc phần dương còn phần từ bụng trở xuống chân là phần âm. Âm nuôi Dương nên phải tập hai cái chân cho khỏe thì mới nuôi được phần trên, mấy nội tạng. Mấy người bị tiểu đường thì hay bị phù chân vì mấy bắp vế không làm nổi công việc của trạm phụ bơm máu về tim. Nghe kể ông sư tổ về già, không ngồi, chỉ đứng để viết hay đọc sách nên sống lâu.

Mình đang nghiên cứu môn Trật Đả, để chỉnh khớp xương khi bị trật, làm đau. Thấy nhiều người đến võ đường xin chửa bệnh vì bị trật khớp xương. Có anh kia quen, tập nội công mấy chục năm nên ỷ y khiêng đồ nặng, bị trật xương sống, nằm không được nên tối phải quỳ gối để ngủ. Sau nhờ qua mạng, quen trên diễn đàn võ thuật, cháu ngoại của một ông thầy tàu, có bệnh viện ở Chợ Lớn, nay định cư ở Na Uy, kêu bay qua Na Uy, anh ta sẽ chữa.

Anh bạn bay sang ở cả tháng, được chữa lành. Mấy năm trước cháu ngoại của ông thầy Chợ Lớn sang Cali chơi và dạy cho vài người môn này để giúp người không lấy tiền. Có tên quen, chơi golf bị trật xương, đi Bác sĩ chả tới đâu, đến Võ đường, được nắn xương lại thì khỏe như tiên, hứa sẽ đến tập cùng với vợ nhưng bỏ chạy mất. Có tên Mỹ, tập ở đâu bị trật xương sống từ lâu, đến tập ở Võ đường mấy tháng rồi xin nghỉ để đi mỗ. Anh chàng hướng dẫn kêu, nằm xuống rồi đây các khớp xương lại, khỏi cần mỗi khiến tên Mỹ, viết thư, đăng báo in ỏi. Dạo này, Võ đường không nhận chữa bệnh cho người ngoài nữa vì cần có thời gian để các môn sinh tập thêm.

Ở Cali này thì có đủ chỗ để tập. Cái nào cũng tốt cả chỉ khó là có chí để tập mỗi ngày để giúp thân thể khỏe mạnh, tránh bệnh tật khi về già. Mình biết nhiều trường hợp như một bác lớn tuổi, khi xưa không dám bước ra khỏi Bolsa vì đau tim nhưng nhờ tập liên tục nên áp huyết xuống, đi chơi ở Việt Nam từ nam ra Bắc vui vẻ, 3 tháng, khỏe ru. Một bà kia đi lọc thận mỗi tuần, nhờ ai rũ tập sau 2 năm thì không cần phải đi lọc thận nữa. Nay về già, thân thể bắt đầu rệu nên tập thể thao, thêm ăn uống vừa phải thì sống vui vẻ. Có sức khỏe là có tất cả!

Mình thấy nhiều người đến võ đường xin chữa bệnh thấy thương. Còn trẻ mà chân tay đau nhức. Có một chị mấy năm trước tưởng không khỏi con trăng, sau chịu khó tập nay thấy da hồng hào lại, đứng tập 2 tiếng không mệt lắm. Có nhiều người lười nên đến chữa bệnh xong là trốn, không bao giờ gặp lại đến khi bệnh cũ tái phát. Chán mớ đời!


Về đầu trang



Tập Dưỡng Sinh Với Mẹ

Nguyễn Hoàng Sơn

Mấy sáng nay, ngủ không được vì còn trái múi giờ nên dậy sớm, tháp tùng Bà cụ lên trường Đa Nghĩa khi xưa để tập dưỡng sinh từ 5:00 sáng đến 7:00. Hai mẹ con nắm tay nhau để khỏi vấp té.

Đèn đường tắt vào lúc 4:45 sáng nên phải rọi đèn Bin đi đường. Đến nơi thì đã có lúc nhúc vài người cả huấn luyện viên, một ông người gốc Huế. Bà cụ mình được xem là cao niên nhất của nhóm nên Thiên Hạ hay gọi Má. Bà cụ mình tập môn này trên 15 năm nay đều đặn mỗi ngày. Nghĩ cũng lạ vì mình cũng thích tập võ, khí công.

Chương trình được chia thành nhiều phần như nhiệt thân pháp, thái cực quyền, múa song loan, rồi gậy và côn dài giúp giản gân xương sống cuối cùng là một bài quyền theo điệu Tango nhưng không hiểu sao huấn luyện viên gọi là Rumba.

Huấn luyện viên thâu các bài hát thêm lời đếm rồi tải vào cái USB, cắm vào cái máy nhỏ chạy bằng Bin rồi cứ mở cho tập, lâu lâu gặp sự cố biến giọng của huấn luyện viên thành Cà lăm nên phải tập lại. Chán mớ đời! Con gái thấy bà nội đi tập nên cũng dậy sớm, theo bà nhưng hôm sau thì đầu hàng, cái giường ấm mời gọi hơn là khí lạnh của bình minh nên đi tập ở câu lạc bộ thể thao với mấy cô em họ vào lúc 11:00.

Mấy cô em mình sáng nào cũng dậy sớm đi tập Zumba, thể dục ở câu lạc bộ thể thao lúc 5:00 sáng. Chỉ có ông cụ mình thì thích nằm luyện máy truyền hình, loay hoay với mấy chậu kiểng, lan hay đọc báo.

Hôm trước Thánh Nữ Văn Học có i meo bảo mình hạnh phúc vì còn cha mẹ. Nay mỗi sáng được đi bên mẹ, được mẹ nắm tay như ngày xưa còn bé khiến mình nhớ đến bài văn năm nào của Thanh Tịnh "Tôi đi học".

Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm lấy tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này đã quen đi lại nhiều lần, nhưng lần này tôi tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật xung quanh tôi đang có sự thay đổi lớn:

Hôm nay tôi còn Mẹ.

Về đầu trang



Tết Bolsa

Nguyễn Hoàng Sơn

Năm nay gia đình mình ăn Tết bình thường, chỉ thấy trống trải khi các anh em, con cháu hội tụ chúc Tết, lắc bầu cua vì thiếu sự hiện diện của bà ngoại, bà nội, bà cố. Đón thằng con đi học xa về được một ngày ăn Tết rồi lại chở đi lại. Cô con gái thì phải trực ở hội chợ Tết vì đoàn hướng đạo lãnh phần giữ trật tự. Cuối tuần thì đi dự hai buổi họp mặt Tân Niên với hội ham Dzui và hội Thân Hữu Đà Lạt.

Từ 2 năm nay, đồng chí gái tìm lại được bạn học xưa ở Trưng Vương nên hay có trò họp mặt. Một trong những người bạn xưa lấy một tên cựu học sinh Marie Curie, là thành viên trong hội Ham Zui, hàng năm họ tổ chức nhảy đầm, mời vũ sư biểu diễn kiếm học trò, bú xua la mua. Như PĐD kể là cái đám trường tây gặp nhau chỉ biết nhảy đầm nhưng họ tự nhận là hội Ham Zui nên không có gì thắc mắc. Trong đời sống hàng ngày, họ bận bịu nên cần những giây phút giải trí. Năm ngoái mình có đi dự thì thấy Trung Hành và ban nhạc Mây Trắng thêm ca sĩ Minh Xuân, chơi toàn những bản nhạc thời mình bắt đầu để ý đến các đối tượng, đưa mình về không gian của một thời tập yêu.

Mình thì không thích nhảy đầm nhưng lâu lâu phải chìu đồng chí gái vô vàn kính yêu đi để cho mụ vợ chụp hình với mấy bà xồn xồn, ẹo qua ẹo lại như tìm lại chút hương xưa, dĩ vãng của thời thanh xuân. Năm nay mụ vợ lại rủ thêm 2 cặp. Ca sĩ Minh Xuân đã già, xin lỗi là bị đau nên giọng hát hơi có vấn đề. Hát mấy bài tiếng Tây nhưng lên không nổi như Les amoureux qui passent,.. Còn Trung Hành thì vẫn chơi guita, mặt vẫn vênh vênh. Có ca sĩ nào khá già, tóc muối tiêu, có bộ râu mép trông giống kép Văn Hường lên hát nhạc ngoại quốc, nhạc của Rolling Stones, cũng không lên nổi I can't get no....

Có màn biểu diễn nhảy đầm của cặp vũ sư người Nga rồi một bà xồn xồn gốc Việt bận đồ như chương trình "dance with the stars" lên biểu diễn với một tên mỹ, bỗng hồi hợp quá, quên bố phải nhảy ra sao nên lui về một góc đứng trong khi tiếng nhạc vẫn chưa dứt nhưng vẫn được khán giả hoan nghênh tinh thần tự giác tự ngưng.

Có hiện tượng là ca sĩ đang hát, khán giả chạy lên san khấu đứng bên cạnh chụp hình, tải lên Phây xờ Búc. Ăn cơm Tàu nghe nhạc Tây, chỉ có ở xứ Mỹ này, lâu lâu thấy lạc vài tên Mỹ làm chồng vợ Việt. Mình thấy hai tên bồ nhí của hai bà xồn xồn. Mình có nghe nói đến Vnese Gigolo nhưng nay mới thấy mặt. Hai cặp này rất tình, hai tên bồ nhí bận đồ thấy rất điếm đực. Khà khà khà. Nghe một bà vợ bác sĩ kể; có ông bạn ly dị vợ nhưng mỗi tháng phải chu cấp cho vợ cũ $10,000.00 để bà ta hàng ngày đi tập thể dục, cuối tuần vác con lại đưa cho ông ta trông rồi cùng bồ nhí đi nhảy đầm. Hè lại phải cong lưng ra đi làm để trả tiền cho mụ vợ cũ đi nghĩ hè với bồ nhí. Vì vậy, bên Mỹ đàn ông rất sợ vợ vì tiền bảo dưỡng cho vợ cũ rất cao. Nói vậy cũng không đúng lắm. Mụ vợ mình có bà bạn ly dị, nhưng vì lương bà ta nhiều hơn chồng nên mỗi tháng phải chu cấp cho tên chồng cũ khiến bà ta rất căm thù chế độ cũ.

Hôm sau lại đi ngày Tết do hội thân hữu Đà Lạt tổ chức. Đây là lần đầu tiên mình tham dự vì có lần bà cụ sang chơi, mình có đưa đi dự picnic của hội thân hữu Đà Lạt, thấy toàn người già mà mình thì chả gặp ai quen. Từ ngày tìm ra lại vài người học chung ở Yersin xưa thì có gọi điện thoại cho hội Thân Hữu Đà Lạt, xin đặt một bàn dành cho bạn bè, có Bích Đào của Yersin, luôn luôn xuất hiện trong những buổi họp mặt thân hữu, gia đình Phan đình Diễm, vợ chồng Tuyết Phượng, cựu học sinh Yersin và Văn Khoa. Anh Ân, một thành viên của hội, chạy xe tới nhà mình để giao vé thay vì gửi qua bưu điện hay để mình đến lấy ở bàn của ban tổ chức. Anh nghe có người Đà Lạt thì mừng lắm, muốn gặp mặt đồng hương vì trong buổi lễ, chắc sẽ không có thì giờ nói chuyện nhiều. Anh ta ở trong ấp Xuân An, là bạn học cũ của ông cậu bà con với mình.

Chủ tịch của hội là chị Ngọc Tịnh, gốc Huế, nghe nói khi xưa là sinh viên của đại học Đà Lạt, khoa Chính Trị Kinh Doanh, từ vùng Đông Bắc mới về Cali mấy năm gần đây. Bích Đào nói người đánh đàn là anh của Hạnh Ù, cựu học sinh Yersin, ở số 7A đường Hai Bà Trưng. Mình có gặp mặt một anh huynh trưởng hướng đạo Đà Lạt khi xưa, cháu của cậu Đằng, hay chạy chiếc xe hai bánh Lambretta, huynh trưởng của hướng đạo Lâm Viên Đà Lạt khi xưa.

Chương trình bắt đầu với lễ chào quốc kỳ của Hoa Kỳ và VNCH, sau đó là những hợp ca các bản nhạc chúc xuân, đến các cháu sinh tại Mỹ, múa Lân, múa hoạt cảnh mùa xuân có hoa anh đào,.. Có ca sĩ Anh Dũng đề nghị tổ chức Hội Ngộ của người Đà Lạt khắp thế giới, có thêm anh Nguyễn Bá Thành, say sưa không cần biết em là ai của Diệu Hương cũng lên tiếng ủng hộ để giúp tổ chức. Có anh Hạnh Cư hát bài ca do chính anh sáng tác về Đà Lạt,\..lấy vạt áo dài che nhau, nghe rất lãng mạn nhưng nghĩ kỹ thì không biết che cái gì, che tay anh ta đang hành quân trên những vùng chiến thuật của người yêu? Chán mớ đời! Đang ngồi thì lù lù đâu tên Nguyễn Tiến Vinh, cựu học sinh Yersin, Văn Học, nhà ở Đào Duy Từ, Dốc Nhà Bò, nghe nói có Bộ cũng cựu học sinh Văn Học nên chạy lại vì hai tên này học chung với nhau ở Văn Học. Mình nhìn mặt tên này thấy quen quen nên hỏi hắn thì có thể hắn là tên chận đánh mình khi đi vào Suối Tía làm vườn khi xưa. Hắn hứng tình nhảy lên sân khấu chơi một bản tiếng Tây " Si l'amour existe encore" của Jean-Francois Michael. Giọng tên này rất cao, hát có hồn nên chị Ngọc Tịnh chạy lại xin số điện thoại để lần sau tổ chức, kêu hắn đóng góp.

Cô con gái mình đi bơi tối thứ 6, bị cảm lạnh nên bắt đầu ho, đồng chí gái chở con bé về trước sau đó vợ chồng Tuyết Phượng đưa mình về. Bộ nói quá rẻ $30, được ăn đủ thứ thêm nghe nhạc, đưa mình về trong vài tiếng đồng hồ về khung trời kỷ niệm của Đà Lạt khi xưa. Mình nói với vợ chồng Tuyết Phượng là năm sau nên rủ nhau đi để ủng hộ ban tổ chức vì chắc chắn là không có lời, thêm được vài tiếng đồng hồ tìm lại ký ức tập thể Đà Lạt của một thời.

Về đầu trang



Tết Năm Ấy

Nguyễn Hoàng Sơn

Khi lên 10ème thì mình bắt đầu học tiếng Việt, đánh vần và viết tiếng Việt với ông thầy Tường. Sau này có con, sinh hoạt hướng đạo thì các cháu học lớp tiếng Việt do các trưởng hướng đạo dạy khiến mình ngạc nhiên về cách đánh vần. Ngày xưa mình học đánh vần chữ "khổ" là "ca hát ô khô hỏi khổ", còn ngày nay con mình học đánh vần "khờ ô khô hỏi khổ" nên mình nghĩ chắc học trường Tây nên họ dạy khác\. Sau này hỏi một ông thầy nghiệp dư thì ông ta bảo đó là cách đánh vần sau 75, các trưởng còn trẻ hơn mình nên quen đánh vần kiểu hậu 75 cho nên trước 75 thì ai cũng "khổ" nhưng họ "còn ca còn hát" được còn sau 75 thì cũng "khổ" nhưng không ca không hát chỉ "khờ" thôi. Đến năm 9ème thì bắt đầu học mấy cuốn Quốc Văn giáo khoa thư và luân lý giáo khoa thư của ông Trần Trọng Kim với một ông thầy người Việt mà mình không nhớ tên nhưng lại thích học giờ ông này nhất vì ông ta dành 5-10 phút cuối giờ để kể chuyện kháng chiến chống Tây. Ông kể mấy người theo kháng chiến, khi di chuyển thì đi cách nhau 50 m, để tránh bị phục kích cho nên rất lâu mới đến chỗ trú quân nhất là phải đi vào buổi chiều để tránh máy bay trinh sát. Ông này người Nam nhưng có tài kể chuyện hấp dẫn làm cả lớp ngồi im không nhúc nhích. Cũng lạ Tây mướn một ông thầy theo kháng chiến chống Tây để dạy học sinh của họ.

Ông thầy dạy làm luận văn thì có 3 phần:; phần mở đầu, thân bài rồi cuối cùng là kết luận. Nào là tả nghĩa đen, tả nghĩa bóng khiến mình định bụng sẽ viết rất chiến đấu. Hôm đó ông cho đề tài, tả con chó nhà em nên về nhà, ngắm nghía, quan sát con chó rồi cắm cúi viết về con kiki nhà mình. Mình chia bài luận ra 3 phần như thầy dạy: Đầu bài: con chó nhà em có cái đầu đen Thân bài: có cái thân dính 4 cái chân đen Đoạn kết: một cái đuôi đen Lần sau khi trả bài thì thầy cho mình 2 điểm làm mình tái mét. Về xóm mình đi hỏi thằng Nguyễn thành Sang, học chương trình Việt, mượn cuốn vở luận văn của nó để đọc. Nó có bài tả con chó nhà em được 8 điểm nên mình phải tốn cục kẹo gừng mua ở quán bà Thủ để mượn cuốn tập của nó về, bắt chước làm bài luận mà ông thầy mới cho để nộp kỳ tới. Thằng Sang này viết hay lắm, sau này học Văn Học chung với nó, thấy nó viết thư cho gái thay vì nghe thầy giảng rồi đưa cho mình đọc, đầu gật gù hỏi phê không? Rồi nó bị đôn quân đi biệt tăm, nghe thằng Bình Minh, hàng xóm của nó nói là nó có gửi thư cho mình nhờ tên Minh này đưa lại nhưng hắn vô tình quăng thùng rác mất. Đề mới của bài luận là "tả ông em" nên mình bê ngay bài luận tả con chó nhà em của thằng Sang, chỉ đổi vài chữ, cho hợp tình hợp cảnh. Nó viết nhà em có nuôi một con chó thì mình đổi thành nhà em có nuôi một ông ngoại, lông nó đen cho nên nhà em gọi nó là mực thì mình đổi thành tóc ông bạc nên bà mình hay gọi là thằng bạc tình. Con mực không ăn cơm nhiều lắm, chỉ ăn đồ thừa nên nuôi nó không tốn cơm thì mình đổi lại ông em không có răng nên ăn ít cơm nên nuôi ông không tốn cơm... Mình hí ha hí hửng, nắn nót viết chữ đẹp, chắc chắn phen này ông thầy sẽ cho mình ít nhất 8 điểm như thằng Sang. Ai ngờ lần sau ông thầy cho mình 1 điểm nên đòi thằng Sang lại cục kẹo gừng nhưng nó cười toe khi đọc bài tả ông em của mình.

Tết năm đó ông bà cụ dẫn mình xuống thăm ông bà Hai, hàng xóm khi xưa, sau ông bà mua được miếng đất ở ngã ba Thống Nhất và Nguyễn Trãi, ngay trạm xe đò Chi Lăng mà học sinh Grand Lycée phải xuống xe ở đây để đi bộ qua nha Địa Dư để tới trường. Ông bà Hai có người bạn ở Saigon, có đứa con gái học nội trú Couvent des oiseaux, khá giả nên bỏ tiền xây hai căn nhà, một cho ông bà Hai và một làm nhà nghỉ mát cho họ. Một bên có đất, một bên có tiền xây nhà. Người lớn thì họ nói chuyện từ năm Canh Dần cho đến Bính Tý,..nên mình xin phép qua nhà hai anh em sinh đôi Phi Long học chung, ở đường Phạm Hồng Thái nối ngang với đường Nguyễn Trãi, có con suối chảy từ hồ Than Thở về Hồ Xuân Hương mà có lần nước mưa trôi mấy bao thuốc trừ sâu của nhà vườn khiến cá ở Hồ Xuân Hương chết, nổi đầy hồ còn dân Đà Lạt đi vớt về ăn. Nhà hai tên này làm vườn trồng rau cải, dân Bắc kỳ, đối diện nhà bọn hắn là khu rừng thông nên tụi nó rủ mình lên đó chơi bắn súng. Mãi chơi nên mình quên bố hết thời gian đến khi trời tối, trở lại nhà ông bà Hai thì ông bà cụ mình đã ra về nên hối hả chạy bộ về Hai Bà Trưng. Khi đi qua cái am Soyer thì phải cúi mặt, run run vì nghe nói am này linh lắm lại thêm trời tối nên vừa đi vừa khấn Phật. Qua cái am thì mới dám chạy vì nghe nói đi qua am phải kính trọng những người đã khuất nếu không họ vật chết. Mình chạy bở hơi tai mới về đến nhà thì mấy đứa em báo là sẽ bị đòn nhưng mà may là ông cụ đi đánh tổ tôm nên bà cụ sẽ thi hành công tác bồi dưỡng mình với cái chổi lông gà.

Mình nhớ trong Quốc Văn Giáo khoa thư thì có ông Carnot khi về làng, ghé đến trường thăm người thầy xưa sau này làm đến chức tổng thống của Tây hay trong luân lý giáo khoa thư có chuyện một ông bị mẹ đánh thì khóc nức nở khiến người mẹ ngạc nhiên hỏi tại sao mọi lần mẹ đánh, con không khóc nhưng tại sao lần này con khóc. Ông ta tức tửi thưa rằng vì khi xưa mẹ đánh đau, còn hôm nay thì con không thấy đau, con nghĩ chắc mẹ đã già yếu nên con mới khóc vì sắp xa mẹ rồi khóc tiếp. Mình định bụng khi bà cụ đánh sẽ ré khóc cho to để bà cụ hỏi tại sao khóc thì sẽ thưa với mẹ rằng như tên trong luân lý giáo khoa thư thì chắc bà cụ sẽ mủi lòng, lì xì thêm ít tiền, mai đi xem xinê. Ai ngờ khi mình rú khóc như mưa bấc thì bà cụ bảo câm ngay không tao cho thêm vài roi, mình càng khóc to thì càng bị bà cụ đánh tan nát cái mông với cái chổi lông gà nên đau quá đành im và từ dạo đó cạch đến già không dám tin hay noi gương theo những nhân vật trong hai cuốn này hoặc Nhị Thập Tứ Hiếu, Những Tâm Hồn Cao Thượng mà ông Hà Mai Anh dịch.

Sau này học Công Dân giáo dục trong các giờ Việt Văn nhưng không nhớ lắm đã học những gì nhưng ngẫm lại những cuốn sách như Những tâm hồn cao thượng, Quốc Văn giáo khoa thư của Trần Trọng Kim,.. Những mẩu chuyện kể trong mấy tập này vô hình trung nằm trong tâm khảm mình, giúp mình làm điều thiện hay có ý chí vươn lên khi gặp nghịch cảnh ở đời. Mùa xuân năm ấy mình đã cố neo gương một người con có hiếu nhưng mình có mưu đồ đen tối cho nên bị đòn mà mỗi độ xuân về thì mình vẫn nhớ trận đòn của Tết năm xưa.

12/3/13

Về đầu trang



Tết Ta, Tết Tây, Tết Mỹ

Nguyễn Hoàng Sơn

Tính ra mình ăn 17 cái tết ta ở Đà Lạt, 14 cái tết ta ở Tây, 28 cái tết ta ở Mỹ còn tết Tây thì ăn tứ xứ. Hàng năm cứ hết lễ Tạ Ơn là mình gửi thiệp chúc mừng năm mới bằng anh ngữ cho khách hàng, bạn bè và thân quyến rồi lại nhận được những lời chúc tụng của họ với những sáo ngữ. Viết thiệp cho bạn bè ngoại quốc, khách hàng,..là viết theo phép xã giao trong nền văn hoá của bản địa.

Tại Cali, hết mùa lễ Tạ Ơn là thấy tiệm, quán bắt đầu treo đèn, chuẩn bị mừng Giáng Sinh, thiên hạ đi sắm đồ, mua quà cho thân nhân, bằng hữu khiến xe cộ nghẹt đường rồi đến Tết dương lịch, bắn pháo bông khắp nơi, người ta đón năm mới, khởi đầu cho một chu kỳ mới, bao nhiêu điều ước, dự tính muốn thực hiện trong năm mới, đều bị quên lãng ngay tuần lễ đầu. Mình cũng lê lết theo vợ con, tiệc tùng với các thân hữu nhưng lòng vẫn không rộn ràng như khi Tết Ta về.

Nhớ dạo còn ở Âu châu, dù đi làm ở Thuỵ sĩ, Ý, Anh quốc, Đức,.. ngày Tết ta, mình đều lấy xe lửa hay máy bay về Paris ăn Tết với hai người em trong 2 ngày cuối tuần. Cũng không gì đặc biệt ngoài cúng giao thừa, ăn bánh chưng, mứt,.., kể chuyện xưa khi còn ở nhà. Thời sinh viên sau Tết Tây, mình ra khu Maubert Mutualité xem mấy bích chương để biết ngày nào tổng hội sinh viên tổ chức hội chợ Tết. Nói hội chợ Tết cho oai, thật ra chỉ có văn nghệ và nhảy đầm, có vài gian hàng bán bánh, mứt,.., được tổ chức trong rạp vì ngoài trời gió lạnh nhiều năm có tuyết. Dạo đó có 2 hội Tết: một thân cộng và một chống cộng đều được tổ chức tại rạp Maubert, chỉ cách nhau một tuần. Có màn đánh nhau, phá đám, không khí Tết có thêm tí chính trị máu lửa vào.

Tuần này, thấy trên diễn đàn, bạn bè chúc tụng năm mới khiến lòng mình vui hẳn lên, không như dạo Tết tây, cũng những người ấy chúc Happy New Year mút mùa lệ thuỷ. Tại sao lại có sự nghịch lý như vậy? Mình sống ở hải ngoại lâu năm hơn Việt Nam, đáng lý mình phải hồ hởi khi Tết Tây, Tết Mỹ về nhưng không, đằng này ngày 23 ta, mình làm cơm, mua trái cây, cúng ông Táo về trời, rồi đêm 30, sửa soạn, làm cơm cúng mời ông bà tổ tiên về ăn Tết rồi dẫn con đi chùa, xem 3 mẹ con xin xăm, lạy mệt thở.

Nếu những ngày Tết ta trùng ngày trong tuần thì mình vẫn đi làm, một ngày như mọi ngày, đi làm đóng thuế nhưng không hiểu lý do Tết ta, tết Việt Nam vẫn làm mình chộn rộn, háo hức vì trong nhà có mùi hương khói, đèn cầy, bánh mức, bánh trái? Cũng những người bạn gửi imeo hay gọi điện thoại chúc Tết Tây tháng vừa rồi, không làm mình cảm động nhưng hôm nay 4 chữ chúc mừng năm mới đã làm mình xúc động.

Có lẽ Tết ta đối với mình là Tết của ký ức, không phải là một sự kiện như năm mới của người Mỹ mà là không gian của vùng trời ký ức vì chúng ta có thể tránh sự kiện nhưng không thể tránh không gian của Tết, không gian của hoài niệm. Không gian khó tả ấy bao trùm lấy mình, chuyển hoá mọi sinh hoạt hàng ngày thành Tết. Tết là bản thể, Tết là những gì kí ức còn lại trong cuộc sống lưu vong.

Cách đây 4 tháng cô em út ở Việt Nam nói chuyện với mình qua điện thoại, nói ông bà cụ mình muốn về Bắc ăn Tết nên mình gửi tiền để cô em mua vé máy bay và đưa thêm cho bà cụ chuẩn bị về quê, quà cáp theo phong tục. Mọi lần ông bà cụ ăn Tết ở Đà Lạt xong mới ra Bắc nhưng năm nay lại đi trước Tết và ở lại đâu 6 tuần. Cô em xin đi theo ông bà cụ vì chưa bao giờ về quê nên mình đồng ý vì có người lo thuốc thang cho ông bà cụ cũng đỡ lo. Hôm kia, cô em nhắn tin, kể là đang canh bánh chưng ở quê, có không khí Tết hơn thành thị. Lúc đó mình mới hiểu lý do mà ông cụ thích về quê ăn Tết.

Việt Nam là một xứ nông nghiệp, dân chúng sinh sống xung quanh làng xóm, theo những tập tục, lệ làng đời này truyền sang đời sau. Con người bé nhỏ trước thiên nhiên, trước những thiên tai,..tàn phá mùa màn, lẻ sống của họ nên vua khi xưa, hàng năm phải đến đàn Nam Giao để tế lễ, lạy trời đất, cầu cho mưa thuận gió hoà để nông dân làm ăn. Nền văn minh lúa đã tạo nên những lễ hội tuỳ địa phương. Khi nói đến lễ là nói đến việc cúng tế, còn nói đến hội là chơi vui, xả hơi sau năm tháng quần quật trong công việc đồng áng.

Tháng Giêng là tháng ăn hơi Tháng Hai trồng đậu, trồng khoai, trồng cà Tháng Ba thì đậu đã già Ta đi ta hái về nhà phơi khô ...... Bài này học đâu hồi lớp 5ème, hình như giờ cô Ngô thị Liên. Cái phần lễ trong những ngày hội Tết đã biến không gian Tết trở nên thiêng liêng, có một sắc thái riêng biệt về tín ngưỡng, tạo nên một kích thước siêu hình, có chức năng tạo sự liên kết giữa người trong làng, giữa người trần tục và người đã chết. Trong làng tổ chức những nghi lễ, mời các Thần Hoàng về trù trì các buổi lễ cầu an, các gia đình thì làm cơm mời tổ tiên về ăn tết trong 3 ngày tết. Ông cụ mình thích về quê ăn Tết vì sẽ tìm lại những tập tục của làng xã. Năm nay, gia đình mình cúng mời bà ngoại về ăn Tết với con cháu, vẫn tổ chức họp mặt thường niên giữa các anh em, con cháu để vui chơi trong vài tiếng đồng hồ rồi mai lại trở về cảnh làm người Mỹ.

Hồi nhỏ Tết đối với mình là sự liên thông giữa gia đình, bà con hay người trong làng của bà cụ. Cuối năm, các người cùng làng của bà cụ, di cư vào Đà Lạt rủ nhau sáng đi chạp mộ ở Mả Thánh, trưa thì tụ họp lại cúng Thần làng rồi ăn ở nhà Bác Thành chạy xe lam ở số 4. Đầu năm, nói lên tình thầy trò khi bạn học rủ nhau đi chúc Tết thầy cô. Ngày nay, ở hải ngoại thì Tết là một sự kiện hàng năm, nhắc nhở đến chúng ta về ý niệm nguồn gốc, bản thể nên có tính chất rộng lớn của phạm vi dân tộc, quốc gia mình đã bỏ lại trên con đường tìm tự do.

Với chức năng ấy, lễ hội của những ngày Tết đã tạo ra một mẫu số chung cho những người cùng làng, trong tỉnh dù bôn ba hải ngoại vẫn nhận ra nhau. Những hội thân hữu ở hải ngoại mọc lên đầy như hội thân hữu Đà Lạt, Thừa Thiên, Bạc Liêu, Cần Thơ,.... Lúc mới ra hải ngoại, người việt lưu vong nhìn nhau qua mẫu số chung là người Việt nhưng dần dần cái mẫu số chung đó bị nhạt dần, cuốn xoắn trong nền văn hoá sở tại thì người lưu vong tìm về không gian của ký ức, nơi mình sinh ra như Đà Lạt, Huế, Hà Tỉnh,... Một người sinh trưởng ở Đà Lạt và một người sinh trưởng ở Cà Mau, ngoài tố chất Việt thì hoàn toàn không có chung những lệ làng, tập tục,... Ông cụ mình vào Nam gần 70 năm, bạn hữu quen trong Nam dần dần đã ra đi, ông cụ đơn độc còn 1 người bạn khi xưa cùng sinh tử trong quân đội và ở cùng trại cải tạo, cho nên ông cụ thích về quê ăn Tết là muốn tìm về kí ức, của làng xóm, những người có cùng một mẫu số chung, để hoà nhịp lại trong không gian của ký ức tập thể, của thời thơ ấu.

Lúc mới rời Việt Nam, ra đường gặp ai là Á châu là chạy lại hỏi chuyện nhưng sau 40 năm người việt lưu vong gặp một người việt thì không còn thấy gần gũi như 40 năm trước vì bản thể của chúng ta đã được hoà tan trong nền văn hoá Mỹ hay của nước sở tại. Chúng ta đã an cư lập nghiệp tại đây, quen đường biết lối, không còn bỡ ngỡ như 40 năm về trước, cho nên khi chúng ta chọn bạn để chơi, không nhất thiết mẫu số chung là người Việt Nam nữa.

Trên diễn đàn, đọc bài của nhiều tên, nhiều ả mà mình không biết, chưa bao giờ gặp mặt nhưng vẫn cảm nhận, có cái gì thân quen, vì họ có cùng một mẫu số chung là cựu học sinh của Văn Học hay Yersin Đà Lạt, có cùng kỷ niệm về ông thầy bà cô tương tự như ông cụ mình về quê, gặp một thằng cháu của một người quen trong làng vẫn không thấy xa lạ vì hắn có cùng mẫu số chung, sinh trưởng tại làng ông cụ. Năm nay mình rủ vài người bạn học xưa và gia đình đi ăn Tết do nhóm thân hữu Đà Lạt tổ chức hàng năm mà mình chưa bao giờ tham dự. Từ khi bắt gặp lại nhóm học chung khi xưa ở Văn Học hay Yersin, bỗng nhiên mình hay nhớ về Đà Lạt, những kỷ niệm buồn vui của một thời, hí hoáy viết lại những kỷ niệm, những thao thức của một thời đã kinh nghiệm qua.

Ở hải ngoại, nói rõ hơn ở Cali nơi mình đang trú ngụ, người Việt lưu vong có thể không cần biết nói tiếng anh. Muốn ăn phở thì ra tiệm phở, có rau húng quế, giá sống giá trụng, có bún bò mụ Diễm, có mì quảng. Đi bác sĩ thì có bác sĩ gốc việt, nha sĩ gốc việt, nhảy đầm có ca sĩ hát tiếng Việt, xem truyền hình, nghe radio tiếng Việt,.... Trên xa lộ có cái bảng chỉ đường to lớn Little Sàigòn, thủ đô của người Việt tị nan. Nói như vậy không có nghĩa họ sống theo văn hoá Việt, họ vẫn sinh hoạt theo luật lệ, đời sống thường nhật của xã hội Mỹ. Cuộc sống họ đã được biến dịch, Mỹ hoá, làm việc quần quật, trả bills hàng tháng, ngôn ngữ của họ cũng được pha các từ anh ngữ, cô động hơn là họ sống như một người Mỹ gốc việt. Người việt lưu vong quên dần cái bản thể Việt tính của mình và chỉ có những lễ hội Tết mới kéo họ về nguồn gốc của họ, tìm lại căn cước của nguồn gốc Việt, giúp họ tìm lại chút gì để nhớ trong kí ức.

Cách đây hai tuần thằng con gọi điện thoại hỏi khi nào Tết vì nó muốn về ăn Tết ở nhà. Mình không biết nó về vì được lì xì như mọi năm hay gặp lại các anh em ban dì, cô cậu của nó hay muốn tìm lại chút dư âm của thời thơ ấu. Hồi còn bé, mình hay dẫn nó đi xem múa lân, cõng trên vai lắc lư tùng xèng tắc tắc, đi hội chợ Tết do tổng hội sinh viên tổ chức. Sau này cộng động người Việt thấy lời nên nhảy ra làm tiền, cãi nhau, tranh tụng không còn để ý đến văn hoá nên mình chán không đi nữa.

Hàng năm gia đình bên vợ đều tụ họp lại ăn Tết, chúc tết nhau, con nít được lì xì để đánh bầu cua cá cọp, còn người lớn thì chơi bài Xì lát\. Có đứa kêu đồng chí gái bằng Bà, chúc bà đầu năm sinh trai cuối năm sinh gái làm ai cũng nhìn mình. Chán mớ đời! Những ngày tết, lắc bầu cua, chơi bài, lì xì,..., do người lớn thế hệ thứ nhất tạo lại không gian của ký ức, đi chùa lễ Phật, hái lộc, xin xăm vô hình trung đã tạo dựng nên một bản thể, truyền thống cho thế hệ con cháu mình, mặc dù chúng không rành tiếng việt nhưng có cái gì làm mẫu số chung để chúng nhận ra bản thể của mình khác với những bạn học.

Người Mỹ gốc Do Thái có những Yom Kippour, người gốc Miên có tết riêng của họ hay người Thái, Lào tương tự cũng có những lễ hội, trong mấy ngày họ tạm đình, gác lại công dân Mỹ, tìm lại những phần tử có cùng mẫu số chung, cũng bản thể, có cùng truyền thống để củng cố lại bản thể, gốc tích của họ. Có lẽ vì vậy mà lòng mình cảm thấy nao nao khi không gian của Tết bao trùm, quyện lấy tâm thức vì trong vài ngày của một năm, mình tìm lại cái phạm trù việt tính, chất Việt trong ký ức của một kẻ lưu vong vì Tết đã đẩy mình về với cội nguồn, là người Việt trong tận cùng của xương tuỷ, nhận lại căn cước Việt dù chỉ vài ngày.

Về đầu trang



Tết Thời Con Nít

Nguyễn Hoàng Sơn

Mỗi lần Tết đến, gọi điện thoại chúc Tết ở Việt Nam thì mình không khỏi nhớ đến những cái Tết của thời còn bé, dạo còn học Petit Lycée vì sau cuộc tổng công kích Mậu Thân, mình như đã bị cướp đi tính hồn nhiên của tuổi thơ. Hai lần VC đánh vào thành phố, chứng kiến không lực Hoa Kỳ dội bom trên số 4, có người mới đứng cạnh mình 2 phút trước, bị vỏ đạn rớt trúng bể đầu chết,\..., những hình ảnh ấy đã để lại dấu ấn mà đến ngày nay mình vẫn không quên.

Nhà mình có 10 anh em, 3 trai 7 gái cho nên mỗi đứa chỉ được bà cụ mua mỗi năm cho 2 bộ đồ và 1 đôi giày. Sau 1 năm thì theo truyền thống gia đình, quần áo cũ được tái sinh, truyền lại cho đứa kế bận. Mình là con đầu nên luôn luôn được bận áo quần mới đến khi lên trung học thì bận đồ tái sinh của ông cụ. Lúc đầu thì phải sắn lai quần lên thêm cái lưng quần rộng quá thì lấy sợi dây dừa bằng nhựa buộc lại, bận cái áo len ở ngoài quanh năm nên chả ai thấy.

Cái truyền thống khi xưa vẫn đeo theo mình tới ngày nay, áo quần cũ của mấy đứa cháu bên vợ, truyền lại cho mấy đứa con mình khi còn bé vì chúng lớn mau. Sau này quần áo của mấy đứa con, lại truyền cho mấy đứa cháu nhỏ hơn. Mình thì vẫn còn bận những đồ mua từ khi mới sang Mỹ năm 1987. Đồng chí gái vô vàn kính yêu có mua thì bận mà cũng lười bận vì sợ mòn nên bị vợ la hoài. Quanh năm chỉ bận mấy cái áo người ta cho để quảng cáo công ty của họ.

Thi tam cá nguyệt xong, trường nghỉ lễ Giáng Sinh bắt cầu qua Tết Tây, đâu 2 tuần lễ. Vừa đi học lại được vài tuần lại nghỉ Tết. Sau Tết Tây thì bà cụ thường dặn mình, cuối tuần dắt mấy đứa em ra chợ để bà cụ dẫn lên lầu của chợ Đà Lạt, dãy hàng bán quần áo may sẵn để mua quần áo cho Tết, rẻ hơn là cận Tết. Sau này, có mấy bà sơ ở domaine de Marie, đem quần áo phát chẩn của nhà thờ Mỹ cho, ra bán mà sau này người ta gọi là đồ SIDA (AIDS). Cũ người mới mình, lâu lâu bà cụ mua được một cái blouson về bận mấy năm không hư. Dẫn một đàn con đi mua sắm mà thấy thương cho bà cụ. Ngày nay mình chỉ có 2 đứa mà nuôi bở hơi tai.

Mua áo quần thì bà cụ lựa đồ có số rộng hơn để trừ hao khi giặt, nước sẽ bị rút, lại tính thêm mỗi đứa mỗi ngày mỗi lớn chớ không như mấy đứa con của mình ngày nay, mụ vợ cứ đi chợ thấy hạ giá là cứ mua tá lả, nhiều thứ mấy đứa con chả bao giờ bận vì không đúng thời trang của chúng. Đồ cũ của thằng con nay mình lại lấy bận đi làm vườn. Có lần trong xe, nghe con gái nói chuyện với bạn nó, chê đồng chí gái vô vàn kính yêu không biết thời trang bị mình quạt cho mệt thở.

Mua quần áo mới về thì đâu có được bận ngay, phải bỏ vào tủ cất, đợi mồng 1 Tết mới được lên đồ. Mỗi ngày mình đều mở tủ xem hai bộ quần áo và đôi giày, xem chúng còn hay mất. Không dám vuốt cái áo, rờ đôi giày vì sợ tay làm dơ đồ nên chỉ đứng ngắm hoài không biết chán, thò mũi vào tủ, hít hít mùi áo quần mới thêm mấy viên long não, cứ tưởng tượng bận vào thì chắc mình ngon cơ lắm thêm bà cụ đe doạ là nếu học dở, không chăm sóc em út thì sẽ bị cấm không được bận đồ mới trong 3 ngày Tết.

Dạo đó, cứ 23 Tết, mình có nhiệm vụ đem bộ lư và cặp chân đèn đồng trên bàn thờ ra sân chùi dầu sáng tưng để tối bà cụ về cúng tiễn Ông Táo về trời. Nghe nói ông Táo cởi cá chép về trời, lại không có quần dài. Trên Thiên đình theo chế độ bao cấp, bà Táo là gái chính chuyên, lấy hai ông Táo nên vải được phát cho mỗi cặp vợ chồng đủ may một cái quần dài, nay bà Táo phải cắt làm 2, may cho 2 ông chồng cái 2 quần xà lỏn. Ông cụ kêu chú Nghĩa, làm lao công trên ty Công Chánh về quét vôi tường nhà, rồi trả tiền chú. Mình nhớ hoài khi vào nhà chú ở số 6, vách đất mái tranh, nền đất thêm mấy đứa con bò lúc nhúc như đàn chó con. Lúc đó mới hiểu nghèo là gì, mái lều tranh với hai quả tim vàng và đàn con lúc nhúc.

Việt Nam mình dạo đó sơn của công ty Bạch Tuyết còn đắt nên người ta dùng vôi để quét tường nên thông thường cứ 2 năm là phải quét vôi lại, mình nghe nói quét vôi thì đỡ bị muỗi đến, mùi vôi làm muỗi sợ tương tự mùa hè mình xịt Listering khi ăn ngoài trời thì thần muỗi di tản chỗ khác. Ông cụ ra chợ, lựa mua một cành đào đem về cắm trong cái bình hoa cao cổ lớn, kêu mình bỏ vài viên Aspirine vào nước để lâu tàn. Chắc thuốc này làm loãng máu nên cành đào không bị tai biến mạch máu sống lâu. Người tây phương thì có cây thông, còn dân mình thì phải có cành đào hay cành mai.

Những năm có bà ngoại thì mình đi với Mệ lên chùa Linh Sơn nghe thầy thuyết pháp nhân lễ Giao Thừa rồi khi ra về thì hái lộc, mấy phật tử leo cây, viếu cành để bẻ trụi mấy cái cây dọc thang cấp lên chùa, có mấy con rồng. Cúng giao thừa xong là ông cụ đem một bánh pháo Điện Quang dài một thước, có gắn pháo tống ra ngoài hiên, gắn lên cái đà rồi châm lửa đốt với cây hương. Có năm ông cụ xin đâu được cây tre đem về làm cây nêu, treo pháo tòn ten. Khói bay mịt mù, tạch tạch tạch đùng,..., trong khi mình bịt tai, mũi thì ngửi mùi thuốc pháo, phê không thể tả. Mình chả hiểu lý do đốt pháo, nghe kể là để làm mấy con ma, con quỷ núp trong sân sợ mà bỏ trốn sang nhà hàng xóm ngụ. Sau vụ đốt pháo thì đi ngủ, không quên mở tủ coi lại hai bộ quần áo, xem còn hay mất, rồi kêu gút nai.

Sáng ra, mình lượm mấy viên pháo bị xì rồi tháo cái vỏ giấy đỏ, đổ thuốc xuống sàn xi măng đốt lửa nghe cái xèo, thơm mùi thuốc pháo. Sau Mậu Thân thì lượm mấy viên đạn, lấy kềm bẻ đầu đạn, lấy ra rồi đổ thuốc súng ra đốt. Thằng Đắc, con anh Bình trong xóm suýt chết vì lấy cái đinh đóng ngay trung tâm cái chuôi đạn cho nổ. Có người lấy đạn pháo binh 122 mm, lấy đầu đạn ra để lấy cái vỏ đạn bằng đồng làm bình hoa hay bán cho ve chai. Nhớ có ông hàng xóm đi lính pháo binh, đem về mấy viên pháo tống, cho nổ nghe kinh hồn. Có lần quân cảnh nghe tiếng pháo tống nên bò lên hỏi ai đốt vì nghe nói là pháo này dùng cho khi đi hành quân.

Sáng hôm sau mình dậy rất sớm, hỏi bà cụ bận đồ mới được chưa, bà cụ như tiếc nuối, như sợ "hương đồng cỏ nội bay đi ít nhiều" nên bảo đợi ăn xong mới được bận vì sợ mình làm dơ áo khi ăn. Thế là mình ngốn nghiến chả thủ, bánh tét, thịt đông của bà cụ làm mấy ngày trước rồi chạy ra hỏi bà cụ, vẫn phải làm đủ trò đến khi khách đến thăm thì mới được phép bận rồi ra chào khách để được lì xì. Áo quần rộng nên mình cứ xúm xính, phải xăn lai quần, xăn áo sơ mi, giày thì rộng đi muốn rớt ra ngoài nên phải lết lết đôi giày nhưng lòng hồ hỡi, hạnh phúc cực, chạy qua hàng xóm khoe áo mới, dặn em út ở nhà có khách đến là chạy qua kêu mình về để có lì xì lắc bầu cua.

Khách xông đất nhà mình thường đã được ông bà cụ nhờ mấy ngày trước vì tin dị đoan, phải là người có đức, có tiền nên thường thường là những người ngoài phố. Thấy khách đến thăm thì mình đứng tòn ten nơi cửa bếp, tai cứ ngóng đợi ông bà cụ kêu ra để lãnh lì xì. Khách quý thì bà cụ đem chả thủ ra mời nếu là người Huế, thịt đông, giả cầy nếu là người bắc, không có màn thịt heo kho vì có lẽ ít quen người nam. Thêm bà cụ mời mứt dâu và uống rượu dâu do chính tay bà cụ làm. Mình không nhớ rõ cách làm của bà cụ, chỉ nhớ là khi làm mứt dâu thì có mấy trái bị gãy cọng hay bị nát, bà cụ gom lại nấu dâu cho nát rồi lọc với cái phễu, bỏ cặn đi rồi pha với rượu đế rồi bỏ vào cái bình pha lê để đựng rượu Tây.

Mình nhớ có lần cúng đầy tháng một đứa em, ai cho một chai Champagne, khách khứa mỗi người được một ly nhỏ, ai nấy đều uống chậm chậm từng giọt để tận hưởng hương vị của rươu Tây. Nghĩ lại thì họ uống không đúng cách của người Tây vì rượu này phải uống lạnh chớ không uống với nhiệt độ của phòng như rượu đỏ nhưng ông chú, em bà con của ông cụ, cứ gục gặc cái đầu như con gà mái mổ đất tìm thức ăn, khen ngon ngon, Tây có khác.

Bà cụ mình có cái tài làm mứt, bà luộc gừng, bí,...trước khi rim để chất dầu trong gừng, bí,.., chảy thoát ra cho nên mứt của bà cụ luôn luôn khô ran khô rốc nên mấy tiệm bánh như Thanh Nhàn dành nhau để lấy ra chợ bán cho dân thị xã. Từ ngày rời Đà Lạt mình chưa bao giờ ăn lại mứt ngon như của bà cụ làm. Bà cụ còn làm món mứt đặc sản của Đà Lạt: mứt dâu Đà Lạt, rim dâu còn nguyên cái cuống xong thì lấy giấy bóng vàng, đỏ, cắt ra nhỏ rồi đợi khô cuốn lại để lòi cái cuống ra. Mình có nhiệm vụ cắt ba cái giấy bóng này.

Ai cũng khen bà cụ khéo tay còn mình thì chỏ mõm như chó đói, đợi họ lì xì. Nhưng người lớn, họ thích tra tấn con nít nên nói chuyện từ năm Canh Dần sang năm Ất mùi khiến mình phải ở nhà, không dám đi chơi, sợ mất lì xì. Tính ra thì không lợi, phải đãi khách đủ trò, bia, nước cam, giò thủ, rượu dâu,..bánh tét bánh chưng để họ lì xì cho mấy anh em mình rồi mình phải đi rửa ly tách, chén đĩa để còn đón khách khác. Tốt nhất là ông bà cụ chả mua sắm gì cho mất công, cứ cho anh em mình tiền rồi khách đến nhà thì mình cứ bảo là bố mẹ cháu đi vắng là lời to.

Sau Mậu Thân thì trước Tết, sau khi đi chợ về bà cụ lại tranh thủ làm thêm mứt, bỏ mối cho mấy tiệm bánh ngoài chợ như Thanh Nhàn nên ăn mấy miếng mứt vụng mệt thở, kiểu nhà vườn ăn lá sâu. Còn gừng bào ra bị nát hay lát nhỏ quá thì thái nhỏ ra làm mứt dẽo có đậu phụng. Giáng sinh trời lạnh ăn món này uống trà thì tuyệt.

Bà cụ dặn mình là không được qua nhà hàng xóm ngày mồng một vì sợ mang lại xui xẻo cho gia đình họ cho nên mồng 2 mới dám lò mò sang hàng xóm chơi để khoe giày mới, áo quần mới. Sau này lớn lên mới hiểu, mình da đen như cột nhà cháy, đầu năm xông đất nhà thiên hạ thì gia đình họ chỉ có nước đi ăn mày cả năm. 3 ngày Tết mình không thích ăn đồ ăn ở nhà, cứ có tiền lì xì là chạy ra phố, ăn mỳ Cẩm Đô, phở Bằng hay mua bánh mì Gala hoặc chen lấn để mua vé xem xi nê.

Sau này quân đội Mỹ đổ bộ sang thì bà cụ mua mấy két bia lon Mỹ, RC Cola về để mời khách trong những ngày Tết. Khi xưa thì ai cũng uống bia của hãng Larue B.G.I., hình con cọp màu vàng hay chai nhỏ 33 export, nước cam vàng, xá xị nhưng từ ngày Mỹ sang thì thức uống được mỹ hoá khá nhiều như uống coca cola, Fanta, Dr. Pepper,.. trong mấy cái chai rồi để dành đợi bà mua ve chai đến bán. Mình không nhớ tên ông bạn quen với ông cụ mình, ở xóm Địa Dư gần trường Grand Lycée, làm hãng Mỹ, tới nhà ông ta thấy cái tủ lạnh, chứa đủ đồ ăn thức uống của Mỹ. Ông ta cho mình uống một cốc sữa tươi lần đầu tiên trong đời, thơm không thể tả.

Thường mồng một thì cả gia đình khởi hành vào giờ hoành đạo, thuê xe Lam đi viếng am Mệ Cai, nơi mà bà cụ gửi cái vía của mình vì nghe nói khi xưa mình hay đau ốm hoài, khó nuôi, ở đường Nguyễn Công Trứ, hái lộc, cúng dường xong thì thăm mấy người bà con vai vế cậu mợ của bà cụ như ông bà Võ Quang Tiềm, Nguyễn Văn Phúng, Nguyễn Văn Đàng,... Mình không thích mấy người bà con này nhiều lắm vì họ giàu nhưng lại chúa trùm sò, lì xì rất hạn chế nên không muốn đi nhưng ông bà cụ bảo phải đi. Nói tới giờ Hoành đạo làm mình nhớ có lần, tên thầy bói nào mách nên ông bà cụ kêu xe Lam đi, thay vì chạy lên hướng Số 4 từ Hai bà Trưng, ông bà cụ kêu ông tài xế chạy về hướng Cẩm Đô rồi rẽ sang Phan Đinh Phùng chạy về Mả Thánh tốn thêm tiền là thấy tiền ra trước cái đã.

Có năm ông bà cụ lấy xe đò xuống Blao chúc Tết ông Ngoại của mình thì bà ngoại ghẻ la lối đuổi ra không cho vào. Mình thấy ông cụ cứ thúc bà cụ đi về còn bà cụ thì khóc như mưa bấc. Dạo đó còn nhỏ nên chả hiểu mô tê chi cả, sau này lớn lên thì mới biết là ông ngoại đi kháng chiến, dinh tê qua Lào rồi định cư ở Blao, trồng trà, khá giả nhưng không có con với bà sau này. Bà này thì sợ bà cụ mình về chia gia tài do đó, tìm cách không cho ông ngoại gặp bà cụ mình. Sau này bà ngoại ghẻ đánh bài, cầm bán hết gia tài của ông ngoại. Sau 75 thì ông ngoại mất tích, con cháu không biết tin tức nên không biết ngày giỗ.

Mồng 2 thì mình theo bà cụ đi đổ xăm hường hay chơi bài tới ở ngoài phố tại nhà bà con hay ở nhà dì Tân, kêu Mệ ngoại mình bằng dì ruột ở đường Hai Bà Trưng. Hồi đó mình biết chơi bài tới, đi chợ, ù tùm lum tá lả nay quên hết. Người Huế có cái trò đổ Xăm Hường, dùng 6 hột xí ngầu, đổ vào cái tô bằng sành to, nghe mấy hột xí ngầu kêu leng keng rất đã tai, ai đi ngoài đường cũng phải nghe. Hình như đàn bà thích chơi trò này vì không đấu trí như xập xám chướng, xì dách chỉ may rủi. Lâu quá mình không nhớ cách chơi, chỉ nhớ là đổ mà có con số 4 thì được 1 hường thì lấy một thẻ nhỏ, rồi nhị hường, tam hường nếu có 3 hột xí ngầu có số 4 rồi Trạng em, Trạng Anh thêm trò giật Trạng khá vui, có mấy cái thẻ bằng ngà viết chữ tàu màu đỏ chả hiểu gì cả.

Sau 3 ngày Tết thì tiền lì xì cũng hết vì ăn hàng, mua vé xi nê hay đánh bài xì lác nên mới bắt đầu thấy bánh tét, bánh chưng là ngon, nhất là chiên. Có cái đám người nam hay ăn bánh tét với đường, hơi lạ lạ nên mình có thử, không thấy ngon. Quần áo mới thì cố gắng giữ gìn trong ngày đầu năm sau đó thì cũng quên, nhiều khi đập lộn với tụi trong xóm làm dơ hay rách cả áo quần.

Sau này thì thích nhất là canh nấu bánh tét của nhà ông Tước và ông Hoà, hàng xóm. Tối ngồi quanh hai cái nồi của hai nhà, nghe mấy người lớn tuổi kể chuyện ma khiến mình hơi ớn ớn, tối về trước khi đi ngủ phải thắp hương ở bàn thờ mệt nghỉ. Dạo có Mệ ngoại ở với gia đình mình thì có vụ đánh bài tới với mấy quân bài như Nọc đượng, Gà, Ầm,... Mình có xem người ta chơi bài chòi trên số 4, toàn là dân gốc Huế nhưng không hiểu gì cả. Hy vọng có ngày sẽ về Huế để xem người ta chơi môn này lại. Hôm trước ăn Tết ở bên vợ, mình thấy mấy đứa cháu chơi cái gì mà mỗi đứa cầm cái điện thoại cầm tay rồi la hét om xòm. Chắc là bài tới năm 2015.

Mình nhớ Tết Mậu Thân thì không hiểu vì sao pháo năm đó rẻ nên thiên hạ mua nhiều. Ngay ông cụ mình chơi 2 bánh pháo dài 2 mét, năm đó vui không thể tả nhưng sau đó thì mình chứng kiến cảnh chết chóc, sự tàn phá của chiến tranh. Tết năm đó đã để lại dấu ấn sâu đậm trong mình. Mình bắt đầu nghĩ đâu đâu, mất đi tuổi hồn nhiên của một thời. Nhiều người hỏi mình tại sao nhớ nhiều chuyện ngày xưa trong khi họ thì chả nhớ. Mình chỉ biết trả lời nhiều khi, quên là một cái may mắn của đời người vì nhớ chỉ làm mình thập thò về quá khứ thay vì hướng về tương lai.

2/27/15

Về đầu trang



Thăm Quê Nội

Nguyễn Hoàng Sơn

Ông cụ mình quê quán ở Sơn Tây, vào Nam năm 1952 và 40 năm sau mới trở lại thăm quê. Hồi nhỏ mình được ông cụ kể cho nghe những sinh hoạt ở quê, như khi đê bị vỡ thì dân trong làng, đốt đuốc chạy ra đắp đê, những rêu rao của thằng mõ. Các tiệc lễ trong làng, những ngày Tết vui xuân,.... Những câu chuyện của ông cụ đã giúp trí tưởng tượng của mình tô điểm một hình ảnh khá đẹp về quê hay nói chung miền Bắc.

Nghe Hoài Bắc, Hoài trung hát "Đôi mắt người Sơn Tây" hay đọc thơ Hoàng Cầm, Quang Dũng..., những người cùng quê với ông cụ khiến con tim mình thổn thức ước ao một ngày nào được đặt chân về quê đất Kinh Bắc. Lớn lên, đọc "tù binh và Hoà Bình " của Phan Nhật Nam, với cầu Tam Biên, phi trường Gia Lâm càng giúp trí óc mình tò mò thêm nhưng rồi đi Tây, cộng thêm biến cố 75 nên chẳng bao giờ nghĩ đến có ngày mình sẽ thấy đất Thăng Long, quê cha đất tổ của mình.

Đầu thập niên 90, bỗng nhiên mình được một tổ chức Quốc tế mời tham dự một hội thảo về phát triển kinh tế cho Việt Nam tại Hà Nội sau khi có chương trình Đổi Mới. Họ trả vé máy bay, bao ăn ở nên mình đi, nghĩ luôn dịp về thăm quê ông cụ, sau đó vô Nam, thăm gia đình. Họ cho mình ở nhà khách ở đường Hùng Vương, nghe nói các đại biểu Quốc hội, khi nào về Hà nội là ở đây. Không biết nay ra sao chớ khi mình về, 20 năm trước thì te tua lắm. Tối ngủ thấy chuột chạy. Sau này về thăm quê với vợ con thì ở khách sạn của nước ngoài làm chủ nên tương đối khá hơn.

Trên đường về Hà Nội, mình ghé lại Hồng Kông thăm một tên bạn đồng nghiệp, quen khi làm chung với hãng I.M. Pei ở New York. Tên này gốc Đài Loan, bố rất giàu nên về Đài Loan, tiếp nối ông bố, đầu tư vào Trung Hoa Lục Địa, có nhà ở Bắc Kinh nhưng công ty của hắn có văn phòng ở Hương Cảng. Hắn rủ mình làm chung với hắn ở Trung Cộng nhưng vợ mình không chịu đành bỏ mộng làm giàu. Sau này hắn muốn vào thị trường Việt Nam, bán máy móc của Tàu Cộng mua từ Đài Loan nhưng mình không ham về Việt Nam.

Từ máy bay nhìn ra thì phong cảnh cây cối, màu sắc khác hẳn với Sàigòn. Màu đệm nhiều màu nâu. Sau này mới hiểu mái ngói làm bằng đất nâu đen, không như trong Nam bằng đất đỏ. Nhìn phi trường Nội Bài thì phải công nhận te tua, thua xa gấp 100 lần phi trường địa phương của quận Cam, Cali. Đi taxi về nhà khách thì thấy Hà nội nghèo nàn hơn miền Nam. Vào Hà nội thì chạy ngang chợ Đông Xuân, 36 phố phường thì khá thất vọng. Nghe nói chợ Đông Xuân sau này bị cháy. Dạo đó không bằng một góc của chợ Đà Lạt. Thật ra, đối với một người từ Cao Bằng hay quê ông cụ mình ra Hà Nội thì đất Thăng Long là niềm ước mơ trong đời còn mình thì từ Mỹ về thì như đi thụ lùi về vài thế kỷ.

Từ ngữ mới đầu tiên là chữ Lễ Tân. Mình chả hiểu gì cả. Lễ mới? New ceremony? Thay đồ xong thì mình kêu taxi, đi đến nhà cậu ruột của đồng chí gái. Ông cậu này, gốc các Mệ mà thoát ly, đi theo cách mạng. Nay về hưu ăn lương tướng, có thời làm sĩ quan tuỳ viên cho người hùng Điện Biên. Đến nơi, thì ông cậu vắng nhà, nên mình để lại quà của mẹ vợ và các bà dì rồi kêu xe taxi, chạy vòng vòng Hà Nội thì thấy thành phố cũng không lớn lắm nhất là trung tâm thành phố. Về lại nhà khách thì gặp một người trong đoàn, từ bên Mỹ về mà mình có gặp năm ngoái ở New York ở đại học Vassar. Bà này đi với một cô gốc Việt. Nghe kể cô này năm 75, bà mẹ tống lên máy bay đi Mỹ, sang bên kia đâu 14 tuổi, làm con nuôi cho gia đình Mỹ nào.

Hai người rủ mình đi ăn cơm cạnh nhà khách rồi về ngủ. Vào quán, bà chủ săn đón tận tình, mình chỉ gọi rau muống xào khiến bà chủ quán chửi thề, Việt Kiều ba lô. Phải công nhận rau muống ở Việt Nam ăn rất ngon, mềm không như ở Cali, dai. Ăn xong thì mình tản bộ về nhà khách còn mấy người kia, về trước mấy ngày nên hết bị jet lag, đi đâu chơi. Đi qua lễ Tân thì họ bảo có người nhắn. Ông cậu vợ gọi. Mình ngạc nhiên là ông ta biết chỗ mình ngủ lại. Sau này mới biết, con rể của ông cậu là trung tá công an phi trường nên khi nghe mình mới đến chiều nay nên hắn kiểm tra lại thì thấy đơn xin nhập cảnh của mình.

Mấy phút sau thì ông cậu và người con trai đến thăm. Tội ông cậu tuy lần đầu gặp cháu rể nhưng rất chân tình. Có lẽ mình là người đầu tiên trong gia đình mà ông ta gặp sau khi cả dòng họ vượt biên. Sau 75, ông có vào Huế, Sàigòn thăm gia đình của mấy người chị và khuyên các cháu nên đi vượt biên. Dạo đó thì chưa có ai bên vợ, về thăm Việt Nam nên mình là người đầu trở về.

Mình nói muốn về thăm quê. Sau hội thảo, con rể của cậu đèo Honda, đưa mình về thăm quê. Trời mưa nên xe chạy chậm vì sình lầy, suýt té mấy lần trên bờ đê mà mình từng nghe ông cụ kể thả diều. Mình ngồi phía sau nhưng hồn cứ bay chập chờn theo những ký ức của ông cụ. Cuối cùng sau khi hỏi thăm nhiều lần thì xe vào làng, theo lối cuối làng. Xe ngừng ở cái quán đầu tiên. Nói quán nhưng rất nhỏ như cái "shed", kho đựng độ làm vườn của đồng chí gái ở nhà, độ 1m x 2m. Mình thấy một con bé, đứng quán thì hỏi nhà ông chú họ thì con bé kêu to lên" Mẹ ơi! Anh Sơn, anh Sơn về mẹ!" Mình ngạc nhiên vì không có thông báo cho mấy ông chú họ hay hai bà cô ruột là sẽ về. Từ trong nhà, ùa ra bà mợ rồi bà ấy réo mấy đứa con, chạy đi kêu mấy người em họ của ông cụ, con của chú ruột và mấy bà cô ruột của mình.

Sang Mỹ thì bán anh em xa, mua láng giềng Mỹ gần nhưng về Việt Nam thì họ hàng rất quan trọng, rất gần khiến mình chưa quen vì xa nhà cũng trên 20 năm nhất là những người ở quê thì mình không biết ai ngoài mấy tên mà ông cụ viết trong thư. Khoảng đâu 10 phút sau thì cả họ kéo lại thăm mình. Mình vào nhà ông bà nội lạy bàn thờ ông bà thì khám phá ra nhà không có cửa sổ. Có khung cửa nhưng không có kiếng. Mình hỏi tối ngủ thì sao, họ trả lời là đóng cái phên, đan bằng rơm lại. Khung bằng tre, không có bản lề. Cửa vào nhà cũng vậy.

Mình hỏi có thể ra mộ ông bà thắp hương thì mọi người bảo mộ ở ngoài đồng, trời mưa đi không được. Trong làng ngoài Bắc, hình như có tục lệ người chết được chôn ở ruộng, trâu bò dẫm lên. Ai chết thì chôn ở ruộng của mình, ở miền Nam mình cũng thấy tương tự. Chắc chỉ những ai không có ruộng mới chôn ở các nghĩa địa chung. Ai biết về vấn đề này thì cho mình xin. Mình nghe kể là bà cụ mình có người em họ, rành về địa lí nên có xem đất đai gì đó cho ông bà nội. Ông cậu này nghe nói lo mồ mã cho những TBT đã chết. Có người phải đem cần trục đến đào sâu lắm nhưng hậu duệ vẫn không khá từ ngày ông ta xuống. Nói chuyện với người lớn dù không tin nhưng phải gật đầu nếu không lại bị chửi.

Căn nhà làm bằng đất, mái lợp bằng rơm khoảng 4m x 9m nên mình không hiểu tại sao ông bà nội mình bị liệt vào thành phần tiểu tư sản, giai cấp địa chủ, có nợ máu với nhân dân trong vụ cải cách ruộng đất. May là họ chưa bắn vì có lệnh thu hồi, sửa sai. Chu vi miếng đất khoảng 2000m2. Có cái ao nhỏ để nuôi cá. Mình đi vòng để xem, cố tìm cái chỗ ông cụ mình trốn khi du kích, ban đêm đến bao vây nhà để bắt ông cụ mình như bài hát "người anh Vĩnh Bình" của Nguyễn Đức Quang. May đêm đó, mã tấu không vung lên lấy đầu của ông cụ mình nên ngày nay, mình mới dịp về thăm quê.

Ông cụ là con trai đầu, có hai người em trai, một bà chị và một em gái. Người em trai kế, nghe nói học giỏi, bị Tây bắn chết khi đi học về. Người em trai út thì chết trên đường vào nam, bị B52 dập trên đường mòn Hồ Chí Minh. Người chị và cô em gái thì còn sống. Dạo mình về thì ông nội mình mất năm 78 còn bà nội thì qua đời vài năm trước khi mình về sau mấy năm bị tai biến mạch máu, nằm liệt giường. Dạo đó, ông cụ mình ra tù nên may mắn có về quê thăm và chăm sóc bà nội được vài tháng trước khi bà nội ra đi.

Sau này mình gửi tiền về cho bà cụ mình để xây lại căn nhà của ông bà nội, xây tường xung quanh miếng đất, cả họ hàng chiếm đất, xây cầu tiêu, nhà bếp, tân trang lại. Lần thứ hai về với vợ con thì mình có lại nhà trưởng họ để lạy bàn thờ tổ. Mình có đưa tiền cho bà cụ để xây lại cái cổng làng. Vợ mình và mấy đứa con thấy mấy ụ rơm với đàn ruồi bu đen khịt bên Đống phân bò nên không dám ngồi ăn. Mình chỉ uống nước trà trong khi dòng họ ăn uống vui vẻ với đàn ruồi.

Nhìn họ hàng bên nội, ngồi xung quanh, mình rất cảm động. Mình khám phá ra là lần đầu tiên về thăm Đà Lạt, mình có đem cái video đám cưới của mình cho ông bà cụ xem. Ông bà cụ ra Bắc nên có đem cuốn video ra chiếu cho làng xem vì thế khi vào làng là con bé Quỳnh, con ông chú họ nhận ra mình ngay. Ngồi chơi, ông chú bảo bà mợ đi bắt gà làm cơm thì mình xin kiếu, phải về Hà Nội với thằng em rể họ. Mình thấy dòng họ đông quá nên chả biết đưa tiền ra sao. Lần trước về thì mình đưa cho bà cụ để bà cụ cho ai thì cho còn đây mình phải trực tiếp nên thôi đưa mấy "vé" rồi nói mọi người chia nhau. Về đến Hà nội thì mình đang bâng khuâng, muốn về nằm nhưng thằng em rể nói phải đi ăn. Ở Mỹ thì mình chán ăn còn ở Việt Nam thì họ tìm đủ cách để ăn nên ghé vào Chả Cá Lã Vọng, nghe nói nổi tiếng. Leo lên gác, ngồi nóng, ruồi đánh hơi Cá nên bay vòng vòng. Họ bê ra cái lò than, để trên bàn rồi quạt lửa than rồi cá, thì là. Thật ra mình quen khẩu vị, đồ ăn Việt Nam ở Mỹ nên thấy không ngon bằng ở Bolsa. Bên cạnh có một đám Bộ đội ăn cá, uống rượu đỏ may mà không có thằng Tây con đầm nào ngồi trong quán nếu không chắc sẽ bắt chước Talleyrand kêu: " c'est pire qu'un crime, c'est une faute".

Vừa về đến nhà khách thì mình thấy phòng bên cạnh, có bà cụ đứng khóc, đập cửa phòng; "mợ cựa cho mạ thăm con". Bà này từ Huế vào thăm đứa con mà bà ta cho đi di tản hay vượt biên, nay học xong lại về. Cô này như bị khủng hoảng tinh thần, cô ta căm thù bà mẹ, đã bỏ cô ta lên thuyền. Lâu quá mình không nhớ rõ chi tiết. Nay thấy con về bà mẹ lật đật từ Huế ra Hà Nội thăm con nhưng cô con gái thì cứ ngơ ngơ ngác ngác vì không hiểu tiếng Việt, làm bà mẹ khóc như mưa ngâu. Cô ta chạy qua phòng mình hỏi phải làm gì, thì mình bảo ôm bà ta, hôn bà ta nhưng cô nàng bảo còn căm thù. Mình bảo bà mẹ muốn cô nàng có một tương lai khá hơn nên phải hy sinh chớ ai làm mẹ mà không thương con. Cuối cùng cô ta trở lại phòng, sau đó đi đâu với bà mẹ. Hai mẹ con khóc bù loa còn bà ta thì cứ kêu mình bằng Ôn, cạm ơn ôn. Xứ mình sao có đủ chuyện thương tâm.

Sau hội thảo thì mình bay về Sàigòn vì không có chuyến bay thẳng đến Đà Lạt, rồi đi xe đò lên Đà Lạt, thăm gia đình. Ông cụ có vẻ vui lắm vì mình có đưa tiền cho cả họ. Nhớ cho tiền ở Việt Nam làm mình nhớ lần về quê bên vợ ở An Cựu, Huế. Đồng chí gái thấy chú mợ rồi em út họ hàng đến thăm nên hứng nói cho mỗi hộ $100, đếm ra có đến 18 hộ, mà có hộ ở Mỹ hay Gia Nã đại cũng được bà mợ lấy dùm. Lần sau, về tính trốn nhưng khi ở trong "Làng Hành Hương", một khách sạn cạnh Nam Giao, nơi các vua triều Nguyễn hàng năm, làm lễ cầu mưa nắng như vua tầu thì đồng chí gái gặp một tên làm vườn rồi hỏi chuyện, té ra là cháu nội của ông chú nên phải đi thăm nhưng kỳ này khôn, chỉ cho hộ nào có mặt thôi. Vợ mình kể hồi nhỏ, mỗi lần đến nhà ông nội là thấy vườn rộng lớn lắm nhưng nay con cháu xẻ đất ra làm nhà nên vườn cây chả còn.

Về quê thì thích nhất buổi chiều hôm đó, trời mưa nên thằng em rể, trung tá Hải quan dừng chân ở Chùa Thầy. Mình đứng xem ngôi chùa nhỏ trên cái ao lớn khiến mình có cảm tưởng như tổ tiên lãng vãng đâu đây. Ngôi chùa quá đẹp. Sau này về với vợ con thì mình có đưa lại thăm thì con vợ mình chả hiểu gì cả khi tên bán nhang, hương đèn nói giọng Hà Tây thé thé, bị moi tiền một cách trắng trợn. Các dịch vụ cúng kiến quốc doanh để moi tiền của thập phương bá tánh, đã đánh mất cái đẹp mà mình may mắn làm chứng nhân khi về lần đầu, thời bao cấp chưa định hướng kinh tế thị trường.

Về đầu trang



Thằng Độ

Nguyễn Hoàng Sơn

Thằng Độ là thằng mình ghét nhất trong xóm khi xưa. Tên này hơn mình đâu cả chục tuổi, nó có mấy đứa em mà hai cô bằng tuổi mình hay hơn độ 1-2 tuổi, có thời trai Đà Lạt chạy theo, đánh nhau trước nhà hai chị em cô này Liễu và Mai.

Thằng Độ nghiện thuốc phiện nên hay đi ăn cắp gà và bồ câu nhà mình và đồ đạt trong xóm. Mình thù nó nhất là để gà chọi của nó đá chết con gà nhà mình, sẽ kể sau. Thằng Độ có thằng em tên Đường, lấy dao găm đâm chết tên nào đang ngồi cắt tóc ở tiệm Minh Tâm, đối diện rạp Ngọc Hiệp, sau đó bị đày đi Côn đảo, được tha đâu năm 1972 mình có thấy mặt vài lần rồi nó biến đâu mất. Nghe nói mãn hạn tù, có người kêu nó vượt Côn Đảo. Nói chung gia đình tên này khá nổi tiếng về chuyện du đảng. Nó có một cô em tên Hoa, nghe nói cũng đẹp lắm, có tên lính nào si tình rồi chơi nổ trái lựu đạn chết trước nhà vì bị phụ tình, sau lấy chồng đi đâu mất tiêu. Chỉ nhớ hồi nhỏ, con Tâm hàng xóm vào nhà chị Hoa, lấy cái hình rồi chỉ cho mình là chị Hoa, đang cởi truồng nằm với tên nào. Hình không rõ lắm nên mình cũng chả biết ai là ai. Cũng nhờ tấm hình này mà con Tâm hàng xóm hơn mình đâu 2 tuổi rũ chơi trò vợ chồng, bị mẹ nó tát tai.

Nói đến du đảng thì xóm trên, gần nhà mình có mấy anh em Thái và Lai, con bà Năm bán cơm ở chợ. Nghe nói chúa trùm du đảng Đàlạt một thời, đứng ra dàn xếp với Đại Ca Thay trên đồi Cù, bị Xí Rổ ở Tăng Bạt Hổ, chém trước vũ trường La Tulipe Rouge, sau này thằng Lai đi cảnh sát, làm Tuần Cảnh, hay đứng chỗ rạp Ngọc Hiệp, xét giấy tờ quân dịch. Xếp xòng du đảng Saigon, chở đàn em bằng máy bay lên Đàlạt, lùng kiếm Xí Rổ. Tên này sau 75 bị chết vì nghiện thuốc phiện. Mình nhớ có thằng bạn ở cạnh nhà Xí Rổ, kể cách hắn ăn gian hột xí ngầu khi đổ tài xiểu mùa Tết. Ai ăn thì nó rút con dao ra để trước mặt, không chung. Mình có đứng xem tên này chơi để xem cái chén, có dán cục nhựa để chằng lên hột xí ngầu.

Dạo đó nhà mình có nuôi gà và chim bồ câu, sau này con Đông nên phá chuồng gà, xây chuồng nuôi con nít. Phía sau nhà thì ông bà cụ mình làm cái hàng rào để nuôi gà và có cái chuồng bồ câu. Hồi nhỏ nhà có nuôi gà nên mình hay quan sát, gà trống hay quẹt quẹt cái chân, rồi xoè cánh rè rè bên con gà mái, mỗ cái mào con gà mái rồi nhảy cái tọt lên lưng gà mái, sau này nghe người lớn nói là gà đạp mái, thấy là lạ nên hay quan sát kỹ khiến bị cận thị. Gà trống sau khi đạp mái thì gay vang trời còn mình thì sau khi nộp thóc cho đcg là ngáy vang trời. Chán mớ đời. Rồi tới mùa chó rượng đực thì thấy mấy con chó hàng xóm dính lẹo, người lớn không cho nhìn, bảo mắt sẽ bị hột lẹo, lớn lên mới biết bị cấp tính, hồi nhỏ thì sợ lắm, cứ lấy đá ném hai con chó hủ hoá, vô Văn hoá, đứng đường dính lẹo.

Lâu lâu tới mùa gà mái đẻ trứng thì mỗi lần nghe tục tác là mình ra chuồng gà kiếm trứng vì sợ hàng xóm lấy. Gà nhà mình nuôi thuộc loại ngu nên khi thì đẻ ở ổ rơm, khi thì đẻ mót ở đâu đâu. Lâu lâu thì để gà ấp trứng, chỉ khổ là khi gà ấp thì đem vô nhà cho ấm, sợ ăn trộm thì có mấy con mạt đầy nên mấy anh em trong nhà hay bị cắn, ngứa gải. Thấy gà mái rất dữ khi có con, mưa thì cú cu cú ca kêu bầy gà con lại rồi cho con chui tọt dưới lông cánh của mình trong khi cô nàng gà mẹ chịu trận mưa thay con.

Nhiều khi quan sát gà ị, rồi hốt để bón phân mấy cây cà chua mình trồng nên nhiều khi nhớ mấy tên quen, khi nói cứ chu chu cái mõ như cái lỗ đít gà khi ị nên mình hay tả kiểu thuần nôm, khiến nhiều người khó chịu vì không được thanh tao. Mình đoán họ khi xưa, không bao giờ nuôi gà như Mệ Bửu Đàn nên hơi quyết đoán. Không lẻ tả gà đi ị, bảo là kê đi vệ sinh, lấy giấy báo chùi cái hậu môn. Ngày nay con mình sống trong môi trường, không có nuôi gà, dê,.., nên hồi nhỏ mình hay dẫn chúng đi xem mấy nhà quen Ở ngoại ô, có nuôi ngựa, cừu, gà,... Thật ra đám bạn thời đó ở trong phố thì cũng chả biết, gà gú gì cả.

Nuôi gà được cái là khi có khách từ đâu đến, bà cụ sai ra chuồng gà bắt một con, rồi vạch lông chỗ cái cổ, mài con dao cho bén rồi khứa cổ nhưng phải giữ con gà cho chặc, thường mình kêu thằng em phụ. Khi máu gà rỉ xuống cái chén hết thì chị người làm dùng làm tiết canh. Có lần, cắt tiết con gà, làm sao con gà bị cắt cổ, vẫn vùng chạy lòng vòng bếp, máu rây ra đầy nhà. Thường thì chị người làm lấy bộ lòng nấu miến gà, hai cái đùi thì làm rô ti, cái ức thì chặt ra nhỏ, làm gà xé phay với rau răm còn cái lưng thì chặt ra chấm nước mắm gừng.

Thằng Độ đi tới đâu là dân trong xóm sợ đến đó, không dám phơi đồ đẹp khơi khơi vì nó sẽ chộp đem bán, chỉ dám phơi quần lảnh ngoài trời. Nó chôm một cái áo blouson của ông cụ mình với cái búa. Lâu lâu, nhà mình bị mất trộm gà là đoán thằng Độ nhưng chả dám làm gì sợ bị trả thù. Sau này đến thời Nhân Dân Tự Vệ thì hết sợ vì có súng nhưng lúc đó thì cũng hết nuôi gà. Lâu lâu mất bồ câu là biết thằng Độ vớt nên mỗi lần chim bồ câu của nhà nó lạc vào chuồng nhà mình, là mình chộp liền, đem ra nhà hàng Chic Shanghai bán để trả thù. Nhiều lần thấy chim của mình ở trên chuồng nhà nó, xin bắt đem về thì bị nó tát tai, đá đít.

Thằng Độ có nuôi một con gà nòi để đá độ. Có lần bà cụ mình mua một con gà trống màu trắng đẹp lắm, đợi rằm tháng 8 thì cắt tiết để cúng, nó rũ ai độ rồi bắt con gà mình ra đá. Mình la không cho thì bị tát tai. Mình nhớ con gà chọi của nó, có cựa dài, da đen lại ít lông, có mấy cái mào đỏ nhưng ngắn không dài, bay đá con gà của nhà mình, máu chảy đầm đìa trong khi nó cười vui vẻ, ăn độ. Sau này mình cho con gà của nó ăn dây thung rồi không thấy đâu nữa. Chắc mẹ nó làm thịt.

Sau đó, con gà mình nằm ngáp ngáp, máu me đầy bộ lông trắng. Mình chỉ biết ôm nó rồi khóc như gà chết. Tối về mách bà cụ thì chỉ biết bắt nồi nước sôi để làm thịt. Đó là lần đầu tiên, mình không ăn gà, chỉ buồn, nghĩ cách trả thù. Thằng Độ hay hút thuốc phiện trên đường Thi Sách, nhà của thằng Thạch, sau này không biết nó đi đâu. Anh nó tên Thanh đi Võ Bị, bị mình lấy bìm bịt ngâm nước tiểu, bắn ngay mặt, rượt mình chạy chết bỏ, khiến mình tránh lên đường Thi Sách mấy tháng. Rồi mình đi tây.

Hè rồi về thấy nhà này treo bảng bán, thấy bé tí bé ta mà sao khi xưa mình thấy to nhất là cây lựu sau vườn mà con nít trong xóm hay leo rào vào hái trộm trái non, ăn chát nghét. Lại nghe họ sẽ làm đường rộng ra nên miếng đất đã nhỏ nay chả ai dám mua.

Sau này nghe kể, thằng Độ bị bắn chết sau 75, nghiện ngập nên bị nhốt vào trại Nhân Phẩm gì đó với điếm, ma cô, du đảng rồi bị giết thì phải hay nghiện đói thuốc. Khi mình về thì gia đình tên này phân tán hết. Nghe thằng em nó tên Điệp, học Việt Anh, đi hải quân rồi 75 dọt luôn qua mỹ. Thằng này có tài bắn ná, mình thấy nó bắn chim se sẻ trên mấy cây Mai. Bắn đâu trúng đó, chim nhỏ xíu, không biết ăn được miếng thịt nào. Thằng này hồi nhỏ mình cũng cu li cho nó khá nhiều. Nó biết dùng mấy cái bạt đạn, chế thành bánh xe, rồi đóng trên tấm ván, thêm cái cần nhỏ để quẹo trái hay phải, rồi sai mình đẫy nó ngồi trên xe chạy mệt thở. Thằng em út tên Điềm thua mình 2 tuổi thì cũng đi đâu. Con Mai thì nghe đâu đi Mỹ, mình có gặp thằng chồng ở Thuỷ Tạ, nói đang đợi giấy tờ đi đoàn tụ, còn con Liễu thì cũng không biết đi đâu. Hình như con gái nó ở đó, mở tiệm uốn tóc chi đó sau này cũng thấy dẹp tiệm.

Nhà thằng Độ có nuôi một con chó berger. Mình bị chó nó cắn phải lên viện Pasteur chích 21 mũi, đau tới ngày nay còn nhớ mũi kim dài thòng lòng. Mẹ nó chuyên làm bánh tráng khoai lang, ngon trứ danh. Đổ ra từng khuông rồi bỏ trên mấy cái mẹt làm bằng tre, phơi ngoài trời, trong sân hay trên mái nhà, trung tâm thu hút ruồi nhặn nhưng mỗi lần có tiền là chạy xuống nhà nó mua ăn ngon chi là ngon lạ. Mấy lúc mua bánh tráng nhà nó thì thấy nó vui vẻ, không bắt nạt mình.

Ông già nó làm công chức nhưng chắc ăn hối lộ nên có chiếc xe Peugeot 203, làm cái gara cạnh đất nhà mình. Một hôm thấy chiếc xe biến mất, nghe kể bố nó đánh bài rồi bán trả nợ, kiểu của Thiên trả địa. Sau này về thì thấy con cháu của gia đình nó phá cái gara để xây nhà, che mất tầm nhìn sang chùa Linh Sơn. Vật đổi sao dời, mình về thì trong xóm không ai nhận ra mình, những người biết mình thì nay chỉ đếm trên đầu ngón tay, còn mình thì chả biết ai ra ai. Đi thăm hàng xóm thì Đa số những đứa con út trù trì, ngày mình đi thì chúng còn bé hay chưa ra đời nên hỏi chuyện thì chúng câm đơ nên cũng chả muốn đi tìm hỏi người xưa gốc cũ.


Về đầu trang




Thằng Hiệp

Nguyễn Hoàng Sơn

Trong những tên chơi với mình ở xóm khi xưa, mình nhớ nhất thằng Hiệp. Tên này ở đường Thi Sách, cạnh nhà thằng Bi, ĐGL, học Yersinn và nhà làm răng Nguyễn Văn Nghi. Ông này là thợ làm răng, không có bằng cấp gì cả, có văn phòng ở đường Minh Mạng và dưới chợ, giàu hơn nha sĩ vì lấy rẽ. Trước khi đi Tây, ông ta trám cho mình mấy cái răng và nhổ mấy cái. Lí do là thằng Hiệp vớt tiền túi của mình khi xưa nhiều nhất.

Thằng Hiệp hơn mình đâu 3, 4 tuổi, có bà chị đầu tên Mèo, có lẻ sinh năm Mão, chuyên gia về kiếm thuốc trị mụn cám. Mặt chị này có mấy cái mụn to như hạt đậu ngự nên hay xuống hỏi bà dì mình, cũng bị mụn, về thuốc thang, trao đổi bồi dưỡng chức năng nghiệp vụ trị mụn. Có lần chị ấy nhờ mình đi mua thuốc, đưa tờ giấy có chữ " bê đui" bảo chạy qua tiệm thuốc Lâm Viên ở Fan Đình Phùng mua dùm. Tên ở tiệm thuốc Tây bức tóc bức tai, kiếm không ra thuốc bê đui, bê mù. Cuối cùng có một bà đọc cái toa mới kêu là B 12 (B douze, theo tiếng Tây) chán mớ đời! Tiếng Tây không rành thì cứ dùng tiếng Việt có chết thằng Tây nào đâu.

Nó có một người anh tên Toàn, tuyển thủ bóng bàn của trường THĐ nhưng bị mình hạ như nhái, sau này học Chính Trị Kinh Doanh. Anh ta hay rũ mình, thằng Bi đi đánh quần vợt ở ty Công Chánh ở đường Pasteur rồi cá độ, ăn phở ở bến xe cạnh rạp Ngọc Hiệp, sau lưng tiệm cơm Như Ý và Kim Linh, là anh em cột chèo với ca sĩ Anh Dũng. Lâu quá, hơn 23 năm mình không gặp lại. Dạo bà cụ mình sang chơi có liên lạc nhưng không thấy trả lời, hình như không muốn gặp, sợ bà cụ mình kể lại cho gia đình ở Đàlạt. Ngoài ra, nó có 3 cô em gái, một tên Tâm tuổi Dê, 2 cô kia thì không nhớ tên, chỉ nhớ là học BTX và thằng em tên Khánh Lùn, thua mình một tuổi. Em gái nó không đẹp nên không để Ý lắm.

Dạo gia đình mình mới dọn về xóm Công Chánh, ngơ ngơ nên hay chạy theo mấy đứa lớn tuổi trong xóm chơi, không có anh nên hay bị chúng ăn hiếp. Thấy chúng chơi bắn bi nhưng không được chơi, phải mua bi cho chúng chơi. Thường thường thằng Hiệp hay ăn vì chơi hay. Mấy thằng như thằng Sữu, thằng Dư (anh con Thuý) chơi dỡ nên hay dụ mình đưa bi cho chúng chơi, thua hết. Cũng nhờ vậy mà sau này, ra đời mình tránh chơi với mấy tên như thằng Sữu.

Thằng Hiệp có cái tài làm diều. Nó mua giấy bóng ở tiệm Minh Thu ở Fan Đình Phùng, lấy cái vành nón bằng tre của nón lá Huế và cái que chổi để làm sườn của diều. Nó cắt giấy bóng thành hình chữ nhật, bẻ cái vành nón bằng tre chẻ nhỏ và tròn, dán vòng cầu ở hai đầu của hình vuông, đặt trên cái que chổi. Dán lại bằng những tấm giấy bóng được cắt nhỏ với lọ keo như lọ sơn móng tay. Cắt giấy bóng dài để làm đuôi diều, dán ở cái đuôi que chổi. Xong thì chạy lên đồi Domaine de Marie, để thả diều vì không bị vướng cây hay dây điện nhờ ở địa thế cao nhất. Chơi đã thì nó dụ bán cho mình, thế là tiền bà cụ cho ăn quà đều cúng cho nó. Sau này mới hiểu, chơi diều làm bằng giấy bóng thì lên cao, bị ướt thì vài lần, giấy bị nhăn nên nó dụ mình. Đại khôn.

Thằng Hiệp lấy cái lon sửa bò không, để cuốn chỉ kaki, dùng để may quần lính nên rất chắc để thả diều. Khi diều lên cao thì nó cho mình cầm cái lon rồi nó lấy giấy, cắt tròn như để làm cái kiện, rồi móc theo sợi chỉ để gió thổi lên gần tới con diều, nghe trong cái lon tiếng gió u u như phiên khúc tuổi thơ, lớn lên mới học đến ông Bell, chế ra điện thoại kiểu này. Chơi chán thì nó cho mình kéo và cuốn chỉ về khiến mình hồ hởi rồi nó hỏi mua không nó bán. Thằng rất giỏi, có tài buôn bán nay nghe nói giàu có.

Lúc quấn chỉ vào cái lon sửa bò, thằng Hiệp lấy cuộn chỉ bằng gỗ, khắc 2 cái vòng tròn để làm bánh xe, rồi cắt khúc nến để móc sợi dây thung qua cái ống, vào 2 cái que chổi ngắn và dài để quay vòng vòng sợi dây thung trong cái ống chỉ để khi thả ra thì cái xe sẽ chạy tới. Nhà mình không có chỉ kaki nên dùng chỉ thường để khâu quân áo rách nên khi thả diều, hay bị đứt rồi chạy theo diều, may thì diều bay qua Fan Đình Phùng nhưng thường thì diều hay bị mắc trên nóc nhà Thiên Hạ, có lần vướng trên cây trước nhà thờ Tin Lành.

Mình cũng bắt chước nó, tháo vành nón của bà cụ, tháo que chổi để làm diều, dùng giấy báo để làm vì không có tiền mua giấy bóng. Lấy cơm để dán thì chả bao giờ bay cả vì quá nặng nên phải cúng tiền mua diều của nó. Khổ cái là chơi một lần thì bị đứt dây hay dính vào dây điện trong xóm, coi như bù trớc.

Có lần, ở Đàlạt có thi thả diều ở sân Cù. Mình đi theo thằng Hiệp và thằng Dư, dạo đó mình mới học lớp 11 ème, đi theo hai thằng này, thấy xa lắc xa lơ. Có máy bay, bay qua xịt khói vàng và đỏ như cờ vnch, rồi nhảy dù, có ông Nguyễn Chánh Thi, bận đồ nhảy dù nhảy xuống, cầm cờ VNCH thấy hay hay trong khi dân chúng reo hò tương tự sau này mình thấy ông Lâm Quang Thơ của trường Võ Bị nhảy xuống sân Cù, nức nở. Mình lại nghe nói ông Thi này là em chú Bác với ông ngoại mình nên về nhà, hăng tiết lên, leo lên mái nhà, cầm cờ Việt Nam nhảy xuống, té bể đầu nay vẫn còn cái xẹo to đùng nơi mặt.

Hôm đó, thằng Hiệp không thắng nên hình ảnh thần tượng về nó nơi mình cũng bay theo cánh diều tuổi thơ. Dần dần lớn lên, mình cũng bắt đầu biết làm diều cho mấy thằng em chơi, bắn bi, đánh đáo cũng khá còn thằng Hiệp, lớn tuổi hơn nên không còn chơi với nhau. Lâu lâu gặp nhau thì a đù, gật đầu chào thôi.

Sau này, nó và thằng Nhân, trong xóm rớt Tú tài, đi lính. Thằng Nhân, cựu học sinh Văn Học, đi Bộ binh, sư đoàn 7 còn thằng Hiệp đi Biệt Động Quân, khiến mình nể nó vênh trời. Mấy tháng sau thì thằng Nhân chết ở Cai Lậy, mình đi đưa đám một thằng có thời quen biết nhau trong xóm nhưng không chơi thân lắm. Thằng Nhân, con ông Hành, làm vườn ở đường Thi Sách, có vợ bé nên ba mẹ con hắn, cắm dùi miếng đất cạnh nhà mình, xây cái nhà nhỏ bằng gỗ, bán quán nương tựa nhau. Lâu lâu thấy bà Hành ghen, chữi bà vợ bé, bị ông Hành nện cho vài cái đòn gánh. Con Xuân, em nó lớn hơn mình một hay 2 tuổi, học btx, nghe nói nay ở Sàigòn, giàu nức vách.

Mình thấy thằng Hiệp về phép, bận đồ BĐQ, có huy hiệu cọp rằn, thấy oai phong lẫm liệt. Đó là lần chót gặp nó rồi mình đi Tây. Sau 75, nghe gia đình kể là lần về phép đầu tiên thì hắn Đào ngủ rồi trốn ở trong nhà đến khi VC vào. Lại được tuyên dương có công với cách mạng nhờ nó sớm giác ngộ Cách mạng, đào ngủ không làm lính đánh thuê cho đế quốc xâm lược, chống lại lệnh của ngụy quyền, nay là đại gia về trà ở Đàlạt.

Về Đàlạt mấy lần, có đi ngang nhà nó nhưng không thấy ai nên cũng không ghé lại, hỏi thăm. Chị Mèo của nó cũng có chồng, không cần bê đui, bê thui nữa. Anh em nó đều khá giả nhờ vườn tượt của bố mẹ để lại. Nhờ nó mà mình có tuổi thơ, nó bán cho mình mấy cánh diều bay trên vòng trời khát vọng của tuổi thơ, đưa mình về những chân trời mộng mơ. Không có anh, ông cụ mình thì ở trong quân đội vô hình trung thằng Hiệp đóng vai người anh, qua nó mình học được cách làm diều, thủ công, đánh đáo, bắn bi,..., những trò chơi của tuổi thơ, của một thời làm con nít.


Về đầu trang



Thằng Tuấn Cô Thủy

Nguyễn Hoàng Sơn

Sau khi thằng Sang bị động viên thì mình chơi với hai tên Tuấn và Thuỷ cùng lớp. Tên Tuấn, nhà ở đường Thi Sách, gần nhà mình, hàng xóm của Đặng Thị Bích Hường cũng học chung lớp và Cô Thuỷ. Tên ngày chơi thân với một tên học THĐ, có cô em gái tên Thanh Hải học lớp 10 Văn Học, nhà ở đường Calmette, đối diện Domaine de Marie. Lên 12 thì tên Tuấn chạy qua Việt Anh còn Cô Thuỷ vẫn một lòng một dạ với Văn Học nhưng ít có dịp nói chuyện với nhau.

Dạo đó Đàlạt có bộ tam sư rất nổi tiếng, chuyên dạy luyện thi tú tài: thầy Phạm Kế Viêm dạy Toán, thầy Thân Trọng Bình dạy Vật Lý, và thầy Nguyễn Bào dạy Hoá Học. Thầy Viêm và Bình dạy trường Võ Bị còn thầy Bào là giáo sư của viện đại học Đàlạt, dạy thêm ở tư thục... Lúc đầu thì dạy ở Văn Học, sau đó 3 thầy chuyển qua dạy trường Việt Anh nên học trò chạy theo khá đông. Mình có học lớp hè với 3 thầy ở trường Việt Anh để làm quen với từ ngữ Việt, trước khi vào học trường Văn Học. Trong lớp này có một tên nay là ca sĩ Anh Dũng, em rễ Nguyễn Minh Dũng, đánh bóng bàn và một cô tên Nguyễn thị Hoàng Lan rất xinh, nữ sinh Bùi Thị Xuân, nhà ở đường Hai Bà Trưng, căn đầu tiên của trường Thăng Long - Hiếu Học khi xưa.

Mình nhớ có lần chạy xe Jeep của ông cụ qua trường Việt Anh thì vợ thầy Viêm, lái chiếc xe con cóc màu xanh từ trong trường Việt Anh chạy ra, không ngừng xe, nhường đường cho xe mình từ Hải Thượng chạy qua trường nên húc cái rầm. Thầy Lê Phỉ chạy ra chửi mình đủ thứ trò đến khi thầy Viêm ra thì thầy bảo mình đi đi vì thầy biết ông cụ mình. Hú vía vì dạo đó mình chưa 18 tuổi thêm chưa có bằng lái xe.

Thằng Tuấn và Cô Thuỷ thay thế thằng Sang, bồi dưỡng mình về chức năng nghiệp vụ mê gái. Tên Tuấn hơn tuổi mình vì hồi nhỏ đã thấy nó học trên thằng Sang, nhà hắn ở cạnh cái giếng, có dạo tên này hành mình khi đi gánh nước giếng của nhà hắn. Dạo đó hắn là trời con, không có nước thì không có cơm, giặt áo quần, tắm tiết nên phải nghe lời hắn nếu không nó đóng cổng lại. Tên này cao lồng ngồng, hay bận cái áo blouson Jean. Cái mặt tên này không thuộc loại được con gái định nghĩa là Hot Boy.

Thằng này mê ca sĩ Xuân Sơn với bài "Trăng sáng vườn chè" của Văn Phụng. Lần nào đến nhà nó đều phải nghe ít ra 3 lần từ cái máy cassette của nó. Cứ mỗi lần đến đoạn "Anh chưa thi đổ thì chưa.... là nó kêu mình nghe nghe nghe rồi khi ca sĩ mắc cở, ngọng ngiệu ngân "...chưa động phòng" là nó rú lên như heo bị thọc huyết ở abatoir rồi cười hề hề hề nham nhở, cái miệng chu chu nhô nhô.

Thằng này có đủ thứ sách về bói toán, xem tướng, cộng tên tuổi, tính ngày giờ khai sinh,... Nó chỉ mình lấy tên của mấy đối tượng rồi viết tên mình và đối tượng trên tờ giấy rồi trừ những chữ giống nhau rồi đếm còn lại bao nhiêu chữ. Mình làm đi làm lại hoài mà vẫn bù với mấy đối tượng nên nó lắc đầu, gục gà gục gật bảo số mày cung thê bị triệt, khó lấy vợ khiến mình rầu mấy ngày. Cái trò này tốn bà cụ mình ít ra một cuốn vở. Nó cho mình rau bạc hà để trồng, pha trà uống rất ngon, không ngờ sau này mụ vợ mình thích trà Kỳ Anh nên cứ bắt mình pha cho mụ uống. Nó còn cho mình mấy cây hoa hồng về trồng, khi ra hoa bị tên nào đêm đêm hái trộm nên sau này mình dẹp hết, định hướng kinh tế thị trường để trồng cà chua và đậu ve.

Nó giảng về xem tướng số, nói là đàn ông có mắt một mí thì suy nghĩ rất thấu đáo trước khi làm một việc gì, còn đàn ông có hai mí thuộc loại nhiệt tình trong công việc và tình yêu. Mình hỏi 3 mí thì sao vì nghe thằng Trần Văn Phong, con nhà may Văn Gừng kêu mình có 3 mí mắt như nó khi đi đánh bi da. Nó moi trong sách không thấy mắt 3 mí nên phán đàn ông có mắt 3 mí như mày thì thuộc loài ba phải, chả ra đầu ra đuôi gì cả làm mình cũng rầu mất mấy ngày. Mình lấy cái gương của nó soi, xem 3 mí ra sao nhưng cận nặng, không đeo kính nên chỉ thấy mờ mờ.

Mình hỏi thế con gái thì sao, nó pha trà bỏ vào thêm vài cọng lá bạc hà rồi nhâm nhi, bảo dụng tốc bất đạt. Mới sang trường Việt mà nghe mấy tên này xổ nho thì chẳng hiểu gì cả nhưng cũng gật đầu nhưng rất nể chúng, thấy chúng sao cao sang, trí thức, quân tử quá. Nó bảo xem tướng đàn bà là phải nhìn vào đôi mắt và đôi lông mày. Đàn bà mà có mắt nhỏ, người ta gọi những người tí hí mắt lươn, trai thì trộm cướp gái buôn chồng người. Mình u chầu u chầu, gục gật cái đầu, làm như đã thấm ý của nhà tướng số Tuấn, Chàng trai nước Việt. Ngoài mấy cuốn sách bói toán, nó chỉ có độc nhất bộ "Tuấn, chàng trai nước Việt" của Nguyễn Vỹ. Nó có cho mình mượn 2 cuốn này đọc để mình hiểu những giấc mơ đạp đất đội trời của nó.

Nó nói con gái mà có lông mày lá liễu thì rất lãng mạn, có khiếu về nghệ thuật. Mình chả bao giờ thấy cây liễu nên cũng chả biết hình thù lá liễu ra sao nhưng cũng gật đầu vì nếu hỏi hắn thì lại phải đợi hắn uống thêm tách trà. Hắn như muốn tra tấn mình nên chậm rãi nói: lông mày ngang là phụ nữ thông minh, nên lấy làm vợ còn lá liễu chỉ làm bồ thôi. Viết tới đây, mình chạy ra xem cái mặt của mụ vợ, u chầu u chầu, mụ đi xâm lông mày hồi nào. Luôn tiện mình hỏi mụ, con gái mình khi xưa, mụ có cắt lông mi không mà sao ngày nay lông mi của nó dài và cong rất đẹp khiến mụ lăn ra cười, bảo là lông mi giả đó ông ơi. Ngu chi mà ngu, ngu tàn canh khói lửa.

Nó giải thích về dâm tướng phụ nữ, nhưng mình không dám kể ở đây, sợ HMS kêu văng tục.

Nó bảo xem tướng phải xem cái tai thì chính xác nhất vì lông mày ngày nay người ta xâm, kẽ thêm phấn son khó nhận ra. Người có lỗ tai cao là người thông minh, còn lỗ tai trắng là người thành thật, trung hậu. Nghe đến đây mình rầu vì lỗ tai của mình thì nhỏ xíu thêm đen thui lui nên chán mớ đời. Nó hớp ngụm trà rồi phán thêm người có tai nhỏ thì tài vận không tốt còn tai đen như mày, là loại tai lợn thì không bao giờ an cư được. Nghe tới đó thì mây đen từ đâu kéo đến bao phủ màu trời nên mình bỏ về.

Có hôm mình chạy sang nhà Cô Thuỷ ở ấp Hà Đông. Nhà hắn có cái vườn trồng lê guim và hoa. Hắn gửi mua hạt giống bên Hoà Lan hay Pháp để gieo trồng. Hắn có một người anh đi lính, và một cô em gái học Bùi Thị Xuân. Hắn nói cô em người hơi "đẫy đà". Đó là lần đầu tiên nghe từ kép đẫy đà, sau này đọc Tự Lực Văn Đoàn thì mới hiểu từ đó. Cô em má hồng, gánh nước, gánh phân mệt thở trong khi Cô Thuỷ trông dáng rất thư sinh. Mình không bao giờ thấy cô Thuỷ cuốc đất trồng rau như cô em, anh chàng chỉ loanh quanh bên luống hoa. Tên này ăn nói rất nho nhỏ tuy nhà hắn làm vườn trong khi mình thì ăn nói rất bộp chộp, chửi thề, văng tục, từ từ mình cũng bớt văng tục khi gặp hắn.

Ngày hôm nay, vợ chồng mình đi xuống vùng San Diego, thăm những cánh đồng hoa ở thành phố Carlsbad nên nhớ tới anh chàng này. Nếu hắn mà thấy cảnh này chắc vui lắm vì hắn rất mê hoa. Chủ trồng hoa trên 100 mẩu đất, mỗi luống một màu, để du khách đến xem. Hoa tàn khô thì họ lấy hột giống bán cho dân chúng. Họ cho mấy xe máy cày kéo cái rờ mọt, chở du khách chạy vòng 100 mẩu đất, xa xa là biển Thái Bình, gió thổi mát mát se se.

Chơi với anh chàng này thì mình được bồi dưỡng văn hoá bổ túc trùng tu về thi ca nhất là thi ca về tình yêu. Hắn trồng cây si Phi Liên Sô, Ban C nên có điều nghiên về thơ Nguyễn Bính và Xuân Diệu. Hắn đọc nhiều và giảng vài đoạn thơ mà mình không hiểu lắm. Hắn có tài ép hoa pensée, hoa tư tưởng vào tờ giấy pelure màu xanh lợt mua ở nhà sách Khai Trí. Hắn cắt giấy cứng thành hình cô bé mộng mơ bên khung cửa sổ, rồi lót tờ giấy pelure bên trong, ép hoa pensée rồi bỏ mối ở khu Hoà Bình.

Vốn liếng Việt Văn của mình rất ít lại tồi. Mình nhớ năm đệ tứ học truyện Kiều, trong bài thi cuối năm, thầy Việt Văn ra đề thi: " em nghĩ gì về Thuý kiều và Nguyễn Du đã để lại gì cho chúng ta trong Kim Vân Kiều?". Mình cắn bút viết say sưa: "Theo em, Kiều là một người con gái tài sắc vẹn toàn, song nàng đã bị chế độ phong kiến vùi vào đống bùn nhơ. Ðến nỗi chịu không nổi, nàng đã nhảy xuống sông Tiền Giang tự vẫn. May thay lúc đó có một bà đảng viên đi công tác về, bà liền nhảy xuống sông cứu nàng. Sau đó, Kiều giác ngộ và đi theo con đường Cách Mạng.

Nguyễn Du là lão tiền bối của chúng ta. Mặc dù tiền bối đã sớm ra đi vào một chiều gió lạnh, nhưng vẫn làm chấn động cả giới hậu bối, qua bí kíp võ công “Vương Thúy Kiều” hay còn gọi là “Ðoạn Trường Thất Thanh”. Bằng chứng là qua các kỳ thi, pho bí kíp này lại xuất hiện và làm thất điên bát đảo cả giới hậu bối chúng ta." Kỳ thi đó mình được 2 điểm trên 20 và bị thầy phê đừng nhầm lẫn thi ca và kiếm hiệp, nhất là bên Tàu không có sông Tiền nên khi qua Văn Học mình không dám học ban C.

Có lần trong giờ ra chơi tên ca sĩ Ngân Hàng, bỗng nhiên hỏi có ai biết Cô Thuỷ đái đứng hay đái ngồi khiến cả xóm nhà lá như ngộ ra một điều gì quan trọng mà không ai từng thắc mắc hay nghĩ đến. Mình chơi với hắn mấy tháng mà không bao giờ thấy hắn đi theo bọn con trai vào giờ ra chơi, lên đồi ty quan thuế xả xú bắp. Mỗi lần đến nhà hắn, mình cứ tự nhiên ra vườn tưới cây nhưng tuyệt nhiên không bao giờ thấy hắn đứng hay ngồi.

Có hôm hắn chỉ mình đám con gái trong sân trường rồi bảo Phi Liên Sô đó, duyệt không. Mình đâu thấy gì đâu vì cận thị nhưng hắn lại bảo đừng có nhìn. Hắn lén lén nói đó đó nhưng trong sân trường có cả mấy chục cô tụ năm tụ 7 thì bố ai mà biết Phi Lô, Phi La là cô bé nào. Qua năm 12 thì thấy hắn buồn buồn như xa lánh mình thì phải, sau này mới hiểu là tên Hùng Con Cua đã bị Phi Liên Sô lôi cổ đi mà tên Khương Đại Vệ lại hay ngồi chung với đám tụi này. 40 năm sau, tên Ngân Hàng đã tìm ra đáp án của câu hỏi nghiêm trọng khi xưa, kể Cô Thuỷ khi xưa cũng có đả thông tư tưởng một ả tên "Nước Thu" và đã lập gia đình, có một thằng con đang học đại học. Đái đứng hay đái ngồi đều có con, có vợ đó là chân lí bất biến, bất dịch.

Có lẽ thấy mình không tường về thi ca nên hắn kéo mình đi thăm mấy thầy ở nhà để hỏi chuyện, giúp hắn bồi dưỡng cho mình chức năng nghiệp vụ mê gái và thi ca Việt Nam. Đến nhà thầy Hồ Thanh Tâm thì thầy cho mượn cuốn 100 Hoa Đua Nở Trên Đất Bắc. Mình đọc thơ Trần Dần, Phùng Quán thì mê say, bỏ chuyện học trùng tu môn mê gái nhưng lại khóc như: Tôi khóc những chân trời không có người bay Lại khóc những người bay không có chân trời (Trần Dần) Hay muốn làm người chân thật như: Đường mật công danh không làm ngọt được lưỡi tôi Sét nổ trên đầu không xô tôi ngã Bút giấy tôi ai cướp giật đi Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá. (Phùng Quán) Học Văn Học có hai năm, gặp được nhiều quái chiêu nhưng mình vẫn nhớ nhất là ba tên Sang, Tuấn, và Thuỷ, đã bỏ thì giờ, bồi dưỡng chức năng nghiệp vụ mê gái của mình, đã giúp mình giác ngộ ái tình là cái chi chi. Nghe tin thằng Tuấn, nay ở đâu vùng Cali nhưng không muốn lên tiếng còn Cô Thuỷ, mình có thấy hình hắn đi thăm thầy Nguyên như dạo nào hắn đã rủ mình đến nhà thầy và đã thay đổi cuộc đời của mình. Hy vọng hè này sẽ có cơ hội gặp lại hắn để ôn lại chuyện thời khù khờ, chỉ biết yêu chẳng biết gì.

Về đầu trang



Thằng U Chầu

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước, HMS imeo nhờ mình, chú thích tên của những người đã được mình đổi tên cúng cơm, cho mọi người, thánh thần nhận ra là ai. Mình thú thật là không nhớ tên cúng cơm của họ vì khi đã đặt tên thì cứ dùng nên 40 năm qua thì chịu, không nhớ tên họ của mọi người, trừ vài tên chơi thân khi xưa. Cô nàng cảm thấy may mắn vì khi xưa, không học chung với mình nếu không ngày nay, chắc bị mình lôi ra tả chân, tả cẳng, tả bú xua la mua, đưa lên diễn đàn.

Thật ra khi nhớ về một ai, một chi tiết gì đó thì mình kể, khôi hài hoá ra cho vui chớ không có ác ý với ai cả. Mình thì thích tếu tếu cho đời vui vui, sống lâu. DCG thích nghe chuyện tếu lâm nên mình phải siêu tầm rồi chế lại theo lập trường của mình. Lâu lâu vợ không vui thì kể chuyện tếu cho vợ hết quạu. Mỗi lần kể cho mụ vợ một chuyện mới là cứ lâu lâu mụ vợ cười khà khà lên. Tuần vừa rồi tên Nhị Anh viết tiếp Cuộc Chiến Đấu Của Đá Xanh, rồi một số bạn nhảy vào hội đồng, hài tấu mối tình đầu đời của tên này khiến hắn tá hoả, không chịu nhận giải thưởng một chai nước mắm hiệu 3 con cua, không thèm về Đà Lạt, đổi hướng San Jose, ăn bánh căng Mụ Cung. Hắn lăm le, hẹn tái ngộ tuần tới với biệt danh mới, dành riêng cho mình thay vì Sơn Đen. Các ôn, các mệ cứ hùa nhau mà đánh Sơn đen cho vui cả làng. Già rồi cứ làm như thời còn học trung học, chọc quê nhau chơi cho vui. Hề hề hề. U chầu u chầu.

Dạo ấy trong lớp có một tên người bé bé, mập mập, ít nói, người Huế. Ra chơi, hắn hay ngồi gần đám hay nói chuyện trời trăng, bàn tán về con gái, lâu lâu ai nói điều gì quan trọng thì hắn nhún vai cười cái hứ, rồi cười hề hề hề rồi chắt miệng, nuốt nước miếng kêu u chầu u chầu hay hè hay hè. Không bao giờ thấy hắn nói hay bình luận về một đề tài mà cả đám đang tranh cãi, cứ lâu lâu nhún vai cái hứ rồi cười hề hề hề u chầu u chầu hay hè hay hè, cái miệng chu chu chu. Mình hay gọi hắn là thằng U Chầu vì lối cười của hắn rồi chắt miệng, nuốt nuốt bọt khá đặc biệt.

Hắn có tài đá kiện rất hay, hắn có thể đá bằng đầu gối, bàn chân, gót chân hay nhún vai rồi đá. Có lần hắn đem cái kiện do hắn tự làm vào lớp. Có cái miếng lót bằng cao su của vỏ bánh xe, xỏ mấy tờ giấy được cắt tròn, rồi cột 3 cái lông gà. Trò chơi giúp tụi trong lớp chạy ra sân chơi, tha hồ mà rú ré như heo bị cắt tiết. Chơi được vài ngày thì thằng Trí thấy người đẹp xứ Hàn đi ngang nên sẵn chân, đá một cái mạnh khiến cái kiện bay qua hàng rào làm bằng tôn, vô bụi dã quỳ nên cả đám như gà bị dịch, cù rũ chui tọt vào lớp. Thằng Trí leo đồi tìm kiếm nhưng chịu, không tìm ra.

Dạo đó, nam sinh như gà chọi mới ra cựa nên thằng nào cũng tự tìm, tự tạo cho mình một phong cách riêng để khẳng định đẳng cấp của mình trong chuồng gà, cái sân trường khi ra chơi. Thằng thì lâu lâu bỗng nhiên ré lên rồi đôi mắt liếc liếc về cầu thang, mình nhìn theo thì thấy đối tượng của hắn đang cà tưng cà tang, nhí nhô nhí nha leo lên cầu thang với đám gà mái đến tuổi rượn, xì lô xì la chuyện gì đó. Cứ quan sát mấy tên này thì biết tỏng ai là đối tượng của chúng nên chỉ cần kêu ả kia ả nọ là chúng cúi đầu, tai đỏ lên như lời thú tội.

Thường trước khi vào lớp hay trong giờ ra chơi thì có một đám ngồi hay đứng chung ngay cửa lớp học. Cả bọn tụ tập xung quanh thằng Đa, không biết vì nhà hắn ở ngay chợ nhỏ, đường Phan đình Phùng, trước khách sạn Mimosa nên biết đủ thứ chuyện, toàn những chuyện rất quan trọng cho đám con trai đang quyết tâm, kiên trì học tập trùng tu, làm người lớn. Hắn kể đủ chuyện thì cả bọn như khám phá ra một định lý mới vừa soi sáng, làm cả đám giác ngộ môn học về một loại động vật, khá phức tạp: Con Gái.

Mình không biết tên U Chầu ở đâu vì không bao giờ được rủ đến nhà hắn, chỉ thấy hắn chạy chiếc xe Honda dame, đi học. Nghe nói hắn là hàng xóm của Mụ Rớt bán bún bò ở gần cầu Gia Hội, Huế. Tết Mậu Thân, mạ hắn thấy VC bắn ông Rớt cái đùng chết trước nhà, thất kinh nên cho hắn vô Đàlạt, ở với dì hắn. Hắn học thì không thuộc loại học sinh tiên tiến như hai anh em nhà họ Chử nên không được con gái bầu làm Hot Boy nhưng được cái là nó hiền, chả bao giờ thấy văng tục như mình. Ai nói gì nó chỉ nhún vai cười cái hứ rồi chắt miệng cười hề hề hề, lâu lâu chém thêm u chầu u chầu hay hè hay hè.

Nó để ý đến một cô bé học lớp 10, không xinh lắm, mái tóc Beatles, mặt cứ vênh vênh, lâu lâu hay bận váy, hay đứng dựa tường, ngay mấy cái bản thông tin trong giờ ra chơi, ít khi thấy đi chung với mấy cô khác. Mỗi lần cô bé leo lên cầu thang thì mình kêu U chầu U chầu là thấy mắt hắn sáng lên, khờ khờ như đa số mấy tên vô phước, phát hiện ra đối tượng đầu đời. Mình nhớ thằng T, mê HTNH, con mắt si tình của hắn rọi theo cô bé này trong sân trường, hay đứng dưới đường trước quán Bà Cai, rít điếu thuốc như nuốt hình bóng đối tượng vào tim gan phổi phèo rồi như chịu hết nổi hắn lại thở khói ra như Huỳnh Thanh Trà trong Loan Mắt Nhung, rồi kêu đẹp đẹp.

Năm 12 có màn, trước khi nộp đơn thi tú tài, nam sinh phải lên bệnh viện Đà Lạt để khám sức khoẻ nhưng nữ sinh thì được miễn. Có lẽ chính quyền muốn xét ai nằm vùng, dùng căn cước giả hay có bệnh sốt rét. Thời đó; các nữ sinh, chậm chậm đi lên cầu thang vì sợ té hay muốn trêu tức mấy tên con trai đứng dưới đường, còn mấy tên thấy đối tượng của mình đi lên cầu thang, cùng rủ nhau chạy như bay qua mặt đối tượng rồi nói một vài câu không đầu không đuôi, cốt để đối tượng để ý, nghe giọng của mình để tỏ mình hiện hữu trên cõi đời này. Nếu được đối tượng ban cho cái nhìn khinh miệt thì nghe lòng say say, vào lớp nức nở, nụ cười trên môi.

Ra chơi, mấy tên này ngồi chém gió, kể chuyện bị giải phẫu làm dân Do Thái. Thằng U Chầu thì cứ u chầu u chầu u chầu đau lắm bây ơi đau lắm. Đó là lần đầu tiên mình không thấy nó nhún vai cái hứ rồi cười hề hề hề như mọi lần. Rồi mọi chuyện cũng qua đi, vài tuần sau thì hắn lại hề hề hề u chầu u chầu hay hè hay hè khi nghe bọn chém gió về con gái.

Một hôm thằng H, ở đâu trên ấp Du Sinh, tên này hay đi với một tên khác, cũng dân Bùi Chu, nếu không lầm là Dũng đầu bò, cái mặt nó hơi trâu trâu, hay hát trong giờ ra chơi với người đẹp xứ Chàm, tham gia nhân dân tự vệ, có lần đồn NDTV ở ấp Du Sinh bị nằm vùng tấn công trong đêm. Mình không biết hai tên này có đi gác đêm đó hay không nhưng vào lớp thì hai anh chàng kể chuyện như từ Bình Long, An Lộc trở về. Trong lớp cứ u chầu u chầu nghe hai tên này kể lại chiến công. Đalạt dạo đó yên tĩnh, mình chỉ nhớ nằm vùng có đánh đồn NDTV ở Số 4, góc Ngô Quyền và Thi Sách thuộc Phường 2, sau lưng trường Đa Nghĩa, trung tâm thẩm vấn ở đường Bá Đa Lộc và đặt chất nổ vài nhà.

Tên H vào lớp kể chuyện hắn và tên U Chầu Hề Hề hề rủ nhau đi xóm Bà Thái. Dạo đó, có nhiều tên vào lớp hay nổ về địa danh này, không biết có thiệt hay không nhưng mấy tên khác ngồi đực mặt ra nghe, nuốt từng lời của đám này rồi bắt chước tên hề hề hề, kêu u chầu u chầu rứa hè rứa hè.

Về đầu trang



Thánh Assisi Của Song Pha

Nguyễn Hoàng Sơn

"Tui mệt mỏi lắm Anh ơi! 18 năm ni cứ lo ăn, lo mặc, tắm rửa cho con người ta mệt lắm! Nhiều đêm tui trách Chúa răng mà đày tui như ri thì hôm sau có người đem gạo đến cho..." đó là những lời than thở của anh Châu khi gia đình mình ghé thăm trung tâm bảo trợ xã hội do anh đảm nhiệm ở xóm La Vang, Song Pha tỉnh Ninh Thuận. Anh kể năm 1972 khi dân chúng bỏ chạy dưới sự pháo kích của VC trên "đại lộ kinh hoàng" thì anh có gặp một em nhỏ bú người mẹ chết bên đường. Hình ảnh đó đã ám ảnh suốt cuộc đời anh đến khi anh thấy mấy đứa bé tàn tật hay bị bệnh thần kinh, cha mẹ đem bỏ ngoài đường, trước bệnh viện hay chùa, nhà thờ thì anh đem về nuôi. Anh có mảnh đất ở xóm La Vang nên làm nhà nuôi mấy đứa trẻ sau này lại có thêm những người già neo đơn không có con chăm sóc thì người ta đem đến bỏ trước nhà anh để anh nuôi. Lo ăn, lo áo quần cho trên 87 người là sự đấu tranh thường nhật của Anh và người vợ. Anh kể nhiều đêm anh nằm trách Chúa tại sao lại hành vợ chồng anh đến thế thì phép lạ xẩy đến, sáng hôm sau thì có người hảo tâm đem gạo, thức ăn đến. Trên đường từ Đà Lạt xuống đèo Ngoạn Mục thì xe có ghé lại các nhà làm vườn để lấy rau cải đem xuống cho trung tâm do anh cai quản.

Dạo mình đi làm ở New York thì có quen một số thanh niên, gồm sinh viên và học sinh và những người đi làm. Nhóm này họp mặt sinh hoạt làm báo, tổ chức văn nghệ, cắm trại và các công tác xã hội, giúp đỡ người tị nạn mới sang,... Có chương trình "chén gạo tình thân" được đỡ đầu bởi linh mục Nguyễn Hoài Chương tổ chức các tiệc gây quỹ để giúp người còn kẹt ở các trại tỵ nạn ở các nước Á Châu. Sau này làn sóng vượt biển ngưng thì nhóm này chuyển hướng về vấn đề xã hội ở bên Mỹ và VN.

Sau này lập gia đình thì không có thì giờ giúp các Anh Chị trong nhóm nên mình chỉ giúp bằng hiện kim. Hôm đám cưới của mình thì các Anh Chị của nhóm từ khắp nơi trên thế giới tụ tập về để cưới vợ cho mình vì gia đình còn ở VN khiến mình rất cảm động về những tâm tình của nhóm dành cho mình.

Hè năm ngoái trước khi về thăm VN thì mình có hỏi cha Chương có chương trình nào để mình cho mấy đứa con đi theo nhưng thời điểm của phái đoàn của nhóm gửi về VN thì các cháu vẫn còn đi học nên tụi này nhờ chị KT, đại diện của nhóm ở VN lên chương trình dùm, đi viếng các nơi mà nhóm có giúp đỡ gần lộ trình đi chơi của gia đình mình. Mình có rủ vài người bạn hẹn gặp ở VN đi chung nhưng họ bảo về VN chơi mà đi viếng mấy chỗ này làm bị khủng hoảng tinh thần thêm.

Chị KT đón gia đình mình ở khách sạn với chiếc xe 7 chỗ. Lúc đầu chị tính cho gia đình mình đi chung với chiếc xe đò bao đem một người già neo đơn, ngồi xe lăn và thức ăn, rau cải, gạo muối,.. xuống cho trung tâm xã hội ở xóm La Vang nhưng vào giờ chót thì có người khuyên nên cho gia đình mình đi xe riêng. Sau này mới hiểu và cám ơn sự chu đáo của chị KT. Ông tài xế kể là đường xấu không ai dám chạy cả nhưng "nhất chúa nhì cha thứ ba Ngô tổng thống" nên cha bảo đành phải đi.

Con đường chạy từ Đà Lạt xuống Song Pha mà Tết 74, nhóm bạn mình rủ nhau đi Ninh Chữ chơi qua đèo Ngoạn Mục để lại mình nhiều kỷ niệm đẹp, nay trở thành con đường như bị đánh bom. Có chương trình làm con đường này, họ đem xe máy cày đến, bốc nhựa đường cũ lên rồi có lẽ vì hết ngân sách nên bỏ đó. Mình thấy các xe ủi đất, đào đường bỏ bên lề đường, cỏ mọc hoang trên mui. Trớ trêu là các khúc đường mà làm trước75 thì vẫn tốt, chạy vẫn êm. May mà hôm đó trời không mưa nếu không thì cũng không biết bao giờ về lại Đàlạt, có thể phải chạy ra Nha Trang rồi đi đường cao tốc về. Dạo này có đường cao tốc đi thẳng từ Đà Lạt xuống Nha Trang không phải đi qua đèo Ngoạn Mục, Phan Rang như xưa. Đường này không làm lại thì kinh tế của thành phố Phan Rang sẽ không phát triển được. Nghe nói con đường này hết Ngân sách vì chia chác quá nhiều.

Mình nhớ có dạo trước 75 ty công chánh làm lại đường Hai Bà Trưng thì xe ben đổ đá bên đường để chuẩn bị làm đường thì đêm đêm dân trong xóm chạy xuống đường mạnh ai nấy xúc đá đem về nhà lót sân nên đường hai bà trưng bị ổ gà muôn đời.

Trạm đầu tiên là Đức Trọng, mình ghé lại một giáo xứ có Nhà thờ khá lớn để thăm hai cha xứ ở đây. Hè nhưng thấy các em học sinh vẫn sinh hoạt, coi phim từ máy truyền hình. Đa số các em thuộc người dân tộc ở trong buôn, làng của họ. Ban ngày thì đi bộ ra huyện trung 10-15 cây số, nghe các cha kể là gia đình nghèo nên đi học không có gì trong bụng. Các cha muốn giúp đỡ các học sinh người thiểu số vì hy vọng trong mấy chục học sinh sẽ có một hay hai sẽ học xong đại học và sẽ trở về buôn, giúp đỡ thôn xóm nghèo. Các cháu nói giọng Bắc dù sinh ở cao nguyên vì các cha người bắc và các thầy cô ở trường toàn từ bắc vào. Ở nhà thì nói tiếng Chu Ru với gia đình. Mấy đứa con mình đem chia kẹo sô cô la m&m cho các cháu. Mình thấy các cháu ăn từ từ như mình ngày xưa được ăn những thỏi kẹo Mỹ, uống lon coca cola, nước cam vàng, xá xị của hảng BGI. Các cha dẫn mình đi xem phòng bệnh xá cho các đồng bào nghèo, ghé lại xin thuốc. Chị KT đại diện nhóm tặng một số hiện kim để mua xe đạp và đồ phụ tùng. Mỗi năm các em ký giấy tờ mượn xe đạp cho năm học nhưng cuối năm thì cha phó phải bỏ công ra bảo trì lại cho niên học tới. Gia đình mình cũng tặng riêng thêm một ít tiền để các cha lo cho các em. Các cha đang cố gắng xin thêm tiền để trả tiền ăn trưa cho các em, mỗi suất là 2.000 đồng (10 Cents bên Mỹ), lý do cha mẹ đi làm công, chăn bò nên lương bổng ít nên các em đến trường với bụng đói thì làm sao học vô chữ, nhiều em không đem cơm trưa thêm cuốc bộ 6-15 km nên nhiều em bỏ học đi chăn bò phụ gia đình.

Anh tài xế kể là các cha xứ bị làm khó dễ rất nhiều, bỏ công dạy các em học hay giúp đỡ xe đạp. Có lần cha xin đâu được một tấn gạo nên kêu gọi ca đoàn lên giúp cha bỏ vào bao nylon để đem lên Buôn tặng các gia đình nghèo. Mổi gia đình trong giáo xứ tự nguyện đem bao nylon lên rồi các nam nữ giúp lại bỏ vập vào bao rồi chở lên Buôn thì bị các công an và các đại diện mặt trận tổ quốc chận lại không cho đi bảo là công việc giúp đỡ là trách nhiệm của mặt trận nên phải lái xe về rồi cha phải lên đồn hứa là sẽ không làm nữa trong tương lai nếu không có phép của mặt trận. Cuối cùng thì dân chia nhau đem vài bao lên tặng cho người trong Buôn. Xong xuôi thì cha có hỏi nếu nhờ mặt trận đứng ra phân phát dùm cho giáo xứ thì phí tổn là bao nhiêu. Mặt trận tính toán tiền bao nylon, bỏ vào bao, chuyên chở ,...tổng cộng đâu 50% giá một tấn gạo. Nếu để các em thánh thể làm thì các gia đình nghèo được thêm gạo. Ngoài ra lâu lâu họ gọi để đến nhà thờ kiểm tra, lại phải tốn tiền cho họ ăn rồi tăng 2, tăng 3 cũng khổ. Mình phải cảm phục các cha không phiền hà trong công việc của người thừa sai để giúp đỡ các cháu.

Trạm thứ 2 mình đến thăm là trạm y tế do các sơ đảm trách. Mình thấy các người dân trong làng hay buôn đau ốm đến để được chữa bệnh bằng châm cứu hay xin thuốc. Họ sống trong rừng nên xài nước suối không có đun sôi, lọc nhất là môi trường ngày nay bị ô nhiễm với thuốc sâu, phân bón hoá học ở xa đổ về tương tự có lần cá Hồ Xuân hương chết hết khi mưa kéo thuốc ddt từ Chi Lăng về. Mấy sơ có một nhà nguyện và vài phòng để sinh sống rất đạm bạc. Mình có tặng riêng cho tủ thuốc của trạm y tế này để mua thuốc cho 3 tháng. Các sơ chỉ cho mình cái vườn họ trồng rau và các thứ khác để sinh sống. Mình rời trạm thuốc này trong khi một sơ sẽ đi theo xe đò lớn chở rau cải, gạo do đồng bào tặng và một bác lớn tuổi đi xe lăn xin vào ở trại xã hội theo xuống sau. Trạm thứ 3 ở Song pha nên đi khá lâu vì đường quá xấu còn hơn là con đường mình đi một lần ở Guatemala. Dạo ấy xứ này có chiến tranh như VN mình khi xưa, quân kháng chiến mát xít phá đường đắp mô mà đường vẫn khá hơn con đường xuống đèo Ngoạn Mục. Khung viên của trung tâm xã hội rộng khoản 2.000 m2, có 4 căn nhà và một khu sinh hoạt có mái tôn. Trời Phan Rang nóng mà thấy mọi người ngồi dưới đất sinh hoạt, ruồi bay khắp nơi thấy thương họ. Ngày xưa khi còn ở VN thì có lẽ mình xem tự nhiên nhưng nay thì thấy khác lạ. Trong khi mình và đồng chí gái nói chuyện với anh Châu thì mấy đứa con mình đi phát kẹo sô cô la m&m vì nghe nói đem kẹo này về không bị chảy. Về đó mới tiếc là lúc đi mình thấy nặng quá nên để lại một số kẹo đã mua ở Costco vì nếu quá tải thì hãng hàng không bắt đóng cước phí hơn tiền mua kẹo. Mình nghĩ về VN chắc có sẽ mua nhưng về đó thì dân VN nói có thể là đồ dỏm. VN ngày nay cái chi cũng có nhưng lại sợ đồ dỏm. Hiệu Louis Vuitton mà còn bán hàng dỏm, vào chợ Bến Thành tha hồ mà mua đồ hiệu LV, giống y chang giá đâu có $100 nên mới hiểu mỗi lần đi chợ khu Bolsa là thấy dân VN chơi toàn đồ hiệu.

Nghe anh Châu than nên mình nói vài câu động viên như Chúa thử thách anh, đưa cho anh cái thánh giá rất nặng để gánh vác trên thập tự đạo thì anh lại trách Chúa nên mình an ủi là cái nghiệp của anh kiếp trước để lại thì anh kể vợ anh bảo kiếp trước anh ăn ở ra răng mà nay lại làm khổ lây đến vợ con. Anh kể mỗi ngày phải đi tắm cho các em vì các em bị bệnh tâm thần, anh dẫn mình đi xem mấy căn hộ thì thấy nhiều em không biết gì, lại có em bị tật nữa, ngồi trong nôi. Có căn thì các cụ già bị lẫn ngồi co ro đợi ngày về đất Chúa. Anh kể có lần chịu không nổi, có ai cho một tỷ đồng nên anh đem ra phường giao tiền và trung tâm để nhà nước quản lý nhưng các cán bộ không chịu viện lý do là việc tư nên mặt trận tổ quốc không can dự vào. Ngược lại anh có nhận được những hạnh phúc như có một em do anh chị nuôi nay đỗ vào Đai học Đà Nẵng, rồi có mấy em lớn lên lại phải gã vợ lấy chồng.

Có các nhà hảo tâm cho tiền để xây một căn hộ đề tên công ty của họ như các đại gia khác xây chùa hay đình rồi thôi. Cái chính là bảo trì trung tâm và làm cách nào để nuôi trung tâm lâu dài. Mình có nhờ một anh bạn ở Saigon nếu có dịp ra Phan Rang thì ghé lại đây xem xét cách nào để có thể giúp trung tâm này có nguồn tài chánh hàng tháng để trang trải chi phí. Mình nhớ thời bao cấp khi nhận thư nhà là gia đinh xin tiền làm cái này cái nọ mà gửi tiền về thì thư sau lại xin thêm số tiền to hơn. Sau này về năm VN mình hiểu tình hình hơn nên tặng em út một số tiền để buôn bán sinh sống nên không phải gửi tiền hàng tháng như xưa. Một cô em ăn học ở Saigon thì mình cho người quen vay tiền rồi mỗi tháng cô em lấy tiền lời mà ăn học. Sau này mình có mua một căn nhà ở Sai Gòn cho mấy đứa cháu xuống Saigon học đại học ở thì sáu tháng sau bị giải tỏa may là họ trả tiền lại chớ không cũng bù trớt. Trạm y tế cần $500 cho 3 tháng để mua thuốc thì nếu mình có cái gì làm ra số tiền tương đương hàng tháng thì trung tâm có thể hoạt động lâu dài.

Trên đường về thì cả gia đình không ai nói với nhau gì cả, mỗi người theo dòng suy nghĩ riêng của mình. Qua chuyến đi mình mới hiểu lý do nhà Nguyễn đàn áp, giết khá nhiều các ông cha truyền đạo và các người theo đạo thiên chúa giáo. Lúc trước mình nghĩ trong chế độ quân chủ thì vua được coi là con của trời có quyền sinh sát dân chúng nhưng khi các ông cha ngoại quốc đến đưa một chân lý khác là chúa Giê Su là con của trời, xuống trần gian để giúp họ thì người dân so sánh nho giáo và Thiên chúa giáo thì sẽ tin các ông cố đạo hơn. Một tấn gạo cha nhận được thì dân chúng lãnh được hết trong khi nếu vào tay các quan nhà Nguyễn thì mất đi phân nửa. Sống gần dân nên các cha xứ hiểu rõ như cần xe đạp để các em đi học vì cuốc bộ 10 km với bụng đói thì không bao giờ trở thành học trò giỏi nên mình mới hiểu câu "nhất chúa nhì cha thứ ba Ngô tổng thống". Mình nhớ đến mấy sơ sống nơi thiếu đủ tiện nghi để giúp đỡ các người nghèo, các cha xứ lo cho các cháu học hành để hy vọng đổi đời các em và các thế hệ sau nhưng anh Châu làm mình nhớ đến dạo sang Ý có đi thăm vùng Assisi, nơi thánh Francisco xuất thân từ một gia đình giàu có nhưng sống một cuộc đời thanh bạch để hướng dẫn các dân cư trong vùng sau này được được giáo hội phong thánh. Anh Châu xuất thân từ một gia đình khá giả nhưng lại bỏ tâm sức để lo lắng cho những người không may mắn, neo đơn. Mình nguyện cầu Thiên Chúa ban cho anh hồng ân để tiếp tục làm kẻ thừa sai như thánh Francisco của Assisi đã làm khi xưa.

Trên đường đi, anh tài xế kể chuyện thời ngăn sông cấm chợ, thời bao cấp xe chạy được nâng cấp chạy bằng than thay vì xăng như xưa. Đi chơi hay đi ăn cưới là phải mượn cái quần của tên A, đôi dép tên B,... Vào lớp ai bận đồ gì là biết mượn của ai nhưng có một câu chuyện làm mình nhớ đến giờ là một anh cán bộ vào Nam để tiếp thu các cơ quan, không biết ai dạy anh ta lái xe Honda thì anh lái được, sau đó anh chạy một mình và khi hết xăng thì anh chạy lại đổ xăng bán lẻ bên đường. Anh ta kêu đổ xăng Honda sau đó không biết làm sao anh ta rú máy làm xe bay hổng bánh trước lên nên té. Anh ta lồm cồm ngồi dậy chửi cô bán xăng lẻ "tao bảo đổ xăng Honda chớ có bảo đổ xăng máy bay đâu. Thế này thì sao chạy được!".


Về đầu trang



Thánh Nhân Là Ai

Nguyễn Hoàng Sơn

Dạo ấy, tại một viên quốc kia, có một tên đầu óc lầu bầu, ngông nghênh, ngu ngu dốt dốt nên vợ hắn mới mua một cái vườn nho nhỏ để hắn có việc lao động, trồng tỉa rau cỏ, tránh ăn phải thuốc sâu.

Cái tính lười nên sau khi xong việc, hắn không dám về nhà vì sợ Mụ vợ la, bắt dọn nhà, chùi nhà, quét rác nên sau khi đẫn cái lon Guigoz cơm bới theo thì hắn làm một giấc trong tiếng ruồi muỗi vo ve.

Hắn thấy mình bay bay trên mây, đăng Vân, bỗng nhiên hắn thấy một cái trường to lớn thì thắc mắc hỏi cái gì thế mà người Đông nhốn nháo thế kia. Nghe cái bịch, hắn thấy mình trước cổng trường to lớn kia. Thấy người ta đi vô đi ra ào ào thì hỏi nên được biết đây là Cửa Khổng Sân Trình. Nơi người ta đến để học làm người quân tử. Nghe kể khi xưa ông Khổng Khâu đi xin việc từ nước này sang nước nọ nhưng không ai mượn, khi già thì về quê, hay kể chuyện về những nơi ông từng đi qua, đói khổ ra sao. Ông có tài kể chuyện, phựa đủ trò nhưng Thiên Hạ thích nghe nên đem lễ vật đến xin học kể chuyện, để xin tác quyền về kể cho làng xóm nghe. Dần dần, Thiên Hạ đến rất đông nên ông hết đói khổ như xưa, cho là hậu vận của ông tốt. Khi xưa đói nên ông hay vỗ bụng kêu rằng người quân tử ăn chẳng cầu no nhưng nay thì nhất dạ đế vương mỗi ngày. Nay heo tộc mai heo quay ngày sau heo phá lấu.

Nơi Khổng tử dạy thì học sinh nhiều vô số, có đến trên 3,000 người nên ai muốn theo học thì phải qua một cuộc khảo sát do mấy ông học trò, kiếm không được việc nên ở lại dạy thế thầy theo kiểu cò mồi, cứ thay nhau hỏi những câu đã được thầy giải thích trước nhưng không hiểu như mấy ông Tử Lộ, Tử Cống, Tử Thượng, Tử Hạ,..., sau này có cả ông Tử Sanh.

Hắn cũng thấy là lạ nên đến ghi danh để vào học, hy vọng bớt ngu để Mụ vợ bớt chê bai vì lấy anh chồng không ra gì thì được ông Giám khảo tên là Tử Lộ khảo xét. Ông Chết Đường chỉ cái bảng treo trên tường "nhất tự vi sư, bán tự vi sư" rồi hỏi hắn có nghĩa gì. Hắn nặn óc để hiểu rồi nói một chùa do sư đứng ra xây dựng, sau này bán chùa cũng do sư tự bán. Ông Chết Đường tái mặt, lắc đầu lia lịa bảo hắn dốt lại ngu lâu, số anh chỉ có chăn trâu hay xem bò.

Hắn buồn rầu nhưng chưa bỏ cuộc, hắn len lén ở lại rình bên mấy lớp khảo hạch để nghe những câu trả lời của các thí sinh. Hy vọng học hỏi những câu trả lời để ghi tên lại để đi thi vào học để bớt ngu. Hắn thấy một ông già quái quái, đi vào lớp của ông Tử Thâm. Ông Chết Thâm hỏi ông già rồi còn đòi đi học, sắp chết rồi còn học chi cho phí. Ông già bảo ta già rồi nên muốn học nói sự thật. Ông Chết Tham ngạc nhiên hỏi lý do. Ông lão nói ta nghe người xưa nói rằng một lời nói thật sẽ làm kinh Thiên động địa nhưng trên 70 năm sống ở đời lão chưa bao giờ nghe được một lời nói thật nên muốn biết, muốn học nghe lời thành thật trước khi chết cho đỡ phí sống.

Ông Chết Tham bảo là Phu Tử chỉ dạy Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín chớ không dạy nói thật. Ông lão thất vọng nhưng cố nhèo meo hỏi ngoài 5 thứ trên, ngài còn dạy gì thêm. Ông Chết Tham bảo còn dạy chính trị, kinh ban tế thế, dạy làm đồ xịn, đồ dỗm, làm vườn thì phun thuốc sâu Trung quốc,.... Phu tử dạy Thầy ra thầy, trò ra trò, vợ ra vợ, chồng ra chồng, con ra con, trai ra trai hay gái ra gái chớ không có kiểu trai ra gái hay gái ra trai như ở các xứ Tây Phương... Trên đời này cái gì thầy cũng dạy được cả, thầy tinh thông hết nhưng chỉ có môn nói thật thì chưa bao giờ dạy cả. Lão già nghe thế thì bảo vậy lão cả đời chẳng bao giờ biết nói thật, chỉ còn nói dối như thiên hạ, rồi bỏ đi cầm chai rượu rooif ngông nghênh "ai trên đời mà không sợ vợ...." Hắn bỗng thấy một chiếc xe ô tô con đẹp sang cực đỗ trước cổng, một ông cán bộ to béo như lợn đi xuống với đòan tuỳ tùng. Ông này xin vào học thì được ông Tử Thượng khảo hạch. Ông Chết Cao hỏi ông to béo giàu có như thế còn muốn xin đi học là thế nào. Ông to như lợn nói: phàm tôi khi xưa làm nghề thiến lợn gia truyền nhưng nay giàu có tiền rừng bạc bể nhưng chỉ có điều là đám thế nhân cứ kêu tôi là thiến lợn, ngu lâu nên muốn theo học Phu tử để bớt ngu lâu chỉ còn ngu ngắn. Tôi vì bận rộn không nhiều thì giờ để học như các thầy, vậy có cách nào học mau, cấp tốc hay trùng tu tại chức để lấy bằng tiến sĩ không.

Ông Chết Cao chạy vào hỏi thầy Khổng Khâu. Ông thầy vuốt râu bảo mấy người này đâu cần học vì đã giàu có, quyền cao chước lớn, họ chỉ muốn được thiên hạ thấy họ có mặt ở đây thôi. Cứ lấy tiền hắn rồi cho cái bằng tiến sĩ để thầy trò ta mua cơm mà ăn. Người quân tử ăn phải cầu no. Quả nhiên sau khi chạy chọt cái bằng thì ông quan to mặt lớn, gắn thêm chữ Tiến Sĩ trên lá cờ cạnh cái tên của mình và được thiên hạ khen đáo khen để, một thưa bẩm ông Tiến Sĩ hay Đốc Tờ.

Hắn đang phân vân, tự hỏi có nên kiếm bằng kiểu ông quan to kia hay không, khỏi phải học hiếc gì cả, cứ đưa ông Chết Cao lót tay là Phu Tử ký cái bằng Tiến Sĩ ngay thì thấy một lão ăn mày, ăn bận lếch thếch đi vào gặp ông Tử Hạ. Ông Chết Dưới chưa kịp hỏi thì lão ăn mày đã hỏi: " ông cho tôi biết đi học để làm gì"? Ông Chết Dưới bảo:" Học để làm người!". Lão homeless hỏi thế ông đã thành người chưa? Ông Chết Dưới bảo chưa vì thế mới còn phải học thầy rồi hỏi ông vào đây muốn học để làm gì? Ông ăn mày bảo để được ăn thịt! Chết Dưới ngạc nhiên hỏi ăn thịt? Ở đây chỉ dạy Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín chớ không có dạy ăn thịt chó, thịt dê. Lão ăn mày bảo, ta nghe nói Phu Tử rất khéo chọn ăn, thịt mà thái không đúng khuôn khổ thì không ăn, dầy quá cũng không, bé qua cũng không nên ta đến học để đợi Phu tử không ăn thì mình cứ việc ăn, khỏi đói.

Ông Chết Dưới thấy khả lý nên chạy vào thưa với Phu Tử. Phu Tử kêu đó là Thầy Của Ta. Ta bao năm nay, tha hương cầu thực vì chỉ muốn tìm Thánh Nhân nên vội vàng chạy ra cửa thì lão ăn mày đã bỏ đi.

Tên làm vườn bỏ mộng đi học, thà ngu lâu vì hắn nghe vợ hắn kể khi xưa có ông vua Tần Mục Công có nói rằng: “Chỗ bỏ đi hay là phần còn lại. Thế gian này, trừ thánh nhân ra, chính cái phần còn lại ấy của thiên hạ mới là thầy của thánh nhân vậy”. Tiếng điện thoại bổng reng đánh thức hắn dậy, bên kia đường dây, mụ vợ hắn nói chiều nay đi chợ nhớ mua cá về nấu canh chua, chỉ mua đầu cá thôi, ăn cho bớt ngu đi. Còn phần sau là của thánh nhân?

Về đầu trang



Thầy Cũ

Nguyễn Hoàng Sơn

Về thăm Việt Nam kỳ này, mình có duyên gặp lại 3 người thầy cũ, dù chỉ có dạy mình năm 11B nhưng vẫn để lại cho mình nhiều dấu ấn, ảnh hưởng về cuộc đời mình trong 41 năm qua.

Gặp lại thầy Nguyên thì khuôn mặt khắc khổ của thầy ngày xưa vẫn còn. Thầy vẫn nhớ mình, nhắc đến lá thư giới thiệu của thầy viết, gửi cho trường đại học bên Pháp khi mình xin ghi danh, đi du học. Thấy thầy bệnh hoạn sau khi đi tù về, bị tai biến rồi thêm bệnh trĩ. Thầy than cả đêm trước không ngủ được nên các học trò cũ, xin phép về để thầy nghỉ. Mình chỉ học thầy về hình học năm 11B, vẫn nhớ đến sự tận tâm của thầy, lo cho từng đứa học trò nhất là những ai không hiểu bài. Khuôn mặt thầy như đau buồn nếu có một ai không hiểu lời thầy giảng. Có lần một anh bạn học giải không ra đáp số nên thầy có hỏi anh ta tại sao không hiểu. Không khí trong lớp khá ngột ngạt nên mình kêu "Nhà nó nghèo", khiến thầy bật cười nên sau đó trong lớp hay nhại lại câu nhà nó nghèo.

Thầy không như các thầy nổi tiếng dạy luyện thi, vào lớp giảng bài xong, hết giờ là chạy sô ở trường khác, không đoái hoài đến học sinh. Ai thắc mắc thì chiều ghé lại nhà thầy chỉ lại. Mình có đến nhà thầy mấy lần với NVT, sau thấy hoàn cảnh kinh tế của gia đình thầy nên có ghi tên với NVT, học thêm hè với thầy được hai tháng. Chính thầy đã khuyên mình tìm đường chuồn ra hải ngoại, ở nhà ra trận chết phí đời. Mình có kể cho thầy, một tên học trò cũ, đã bước theo chân thầy dạy toán ở một đại học thuộc tiểu bang Texas và nhận thấy cặp mắt của thầy sáng lên và nở một nụ cười. Có lẽ đó là nụ cười độc nhất trong buổi gặp gỡ ngắn ngủi.

Năm 11 B, thầy là giáo sư chủ nhiệm của lớp và đề cử mình ra tranh cử chức trưởng lớp với mấy người khác và cuối cùng thì được đắc cử và năm 12 B thì cũng được đề cử làm trưởng lớp nên mình có tham gia tổ chức văn nghệ, nấu chè, picnic,... Dạo đó thấy mất thì giờ nhưng sau này mới thấy nhờ những kinh nghiệm khi xưa đã giúp mình làm trưởng atelier khi còn sinh viên hay sau này tổ chức trại hè, biểu tình,...., giúp tỵ nạn.

Thầy Thắng thì mình chỉ học đâu vài giờ khi thầy thay thế thầy Hàn đi Saigon họp chi đó. Một chữ cũng là thầy nên có ghé lại thăm thầy cùng các bạn. Mình thấy chữ Tâm treo trên tường ở nhà thầy như nói lên thiên chức của người thầy trong suốt 40 năm sóng gió vừa qua. Nghe nói Đà Lạt sau 40 năm, vẫn chưa có một ông thầy dạy Anh văn nào giỏi hơn thầy nên buồn cho quê hương đất nước.

Thầy An dạy mình môn Việt Văn năm 11B. Mình thích nhất giờ của thầy vì thầy nói oang oang, giảng về những thứ mà tuổi mới lớn như mình thích được nghe; tình yêu trai gái, cuộc xung đột giữa văn hoá dân tộc và văn hoá Tây phương được du nhập trong thời kỳ Tây đô hộ. Thầy có cách giảng khá hài, tếu tếu vui vui khiến học trò chăm chú không làm ồn. Mình thích nhất khi thầy giảng về phiên toà vì thầy có cử nhân luật khoa, khiến mình ghi danh học luật sau 74 nhưng rồi dọt đi Tây.

Mình thắc mắc hoài về hành động của Dũng trong Đoạn Tuyệt; thoát ly ra đi trong mưa gió thay vì đáp lại tình của Loan. Anh chàng này không muốn lấy vợ? Một người đã có một đời chồng hay vì tiếng gọi của đất nước kêu anh chàng lên rừng, chiến đấu dành độc lập? Câu hỏi này cứ theo mình mãi đến 41 năm sau, khi mình lấy can đảm, gọi thầy ở Bảo Lộc để hỏi thì được trả lời là thoát ly ở đây không phải đi theo cách mạng mà vì tác giả không biết câu trả lời nên cứ để đọc giả tự tìm câu trả lời trong thời buổi khá lộn xộn của đất nước.

Mình tính sẽ xuống Bảo Lộc thăm thầy, không ngờ nghe tin mình về thì thầy lấy xe buýt lên Đà Lạt gặp mình và muốn gặp riêng mình. Mục đích của thầy để kiểm nghiệm xem mình mất gốc đến bao nhiêu vì trong cuộc đàm thoại thì thầy cho rằng mình đã mất hết tố chất Việt sau 41 năm ở hải ngoại. Gặp lại nhau, thầy trò ôm nhau mừng mừng tủi tủi lại thêm được ông thầy tát yêu cho vài cái đau mệt thở.

Nhớ lần đàm thoại, hai thầy trò bất đồng ý kiến về sự xa cách trong không gian. Mình thì cho rằng công nghệ thông tin đã làm không gian trở nên nhỏ bé, khoảng cách không còn là yếu tố cho sự xa cách. Khi xưa khi chưa có điện thoại hay Skype thì mình quay quắt, nhớ nhà thì viết thư thăm hỏi, nay thì chỉ cần nhấc điện thoại là 2 giây sau đã nghe giọng của gia đình, không còn chộn rộn như xưa. Qua mạng mình có thể nói chuyện với gia đình, bạn bè không còn sự cách nhau về mặt không gian hay thời gian trong khi thầy thì cho rằng gặp mặt thì mới nói lên được sự chân tình, gần gủi theo tố chất đông phương.

Hôm "cái bớt một thời" mời cả bọn ăn sáng ở Vườn Bích Câu Kỳ Ngộ thì hai thầy trò có dịp bàn thêm về câu chuyện bỏ dở lần trước. Mình chỉ bàn kế bên, một cặp vợ chồng thì phải, ngồi ăn sáng với hình ảnh ông chồng cầm một tờ báo còn bà vợ cũng say mê theo dõi tin tức của tờ báo. Mình nói với thầy; gần nhau nhưng hai vợ chồng này chưa chắc đã gần nhau trong tâm tưởng, cùng hướng về một phương trời chung, cho nên qua mạng có thể người ta vẫn gần nhau khi nói chuyện với nhau. Chúng ta hiện hữu trong tâm khảm chớ không phải vì không gian. Ngồi chung ở đây nhưng nếu có điện thoại là người ta xa nhau liền vì họ sẽ ở một không gian nào với người đối thoại qua máy.

Mình có hỏi về tâm trạng của ông Nguyễn Du khi làm Kim Vân Kiều, như thố lộ tâm tư của kẻ sĩ ăn cơm nhà Nguyễn nhưng vẫn nhớ về vua Lê. Những nhân vật nam trong Kim Vân Kiều, không có một ai xứng đáng để thanh niên Việt Nam, nói chung hay nói riêng, để mình noi theo nên họ theo các truyện kiếm hiệp của Kim Dung, bắt chước các nhân vật nam trong truyện để hò hét Zô 100%. Nhưng hỏi thì coi như đã trả lời.

Có lẽ nền giáo dục trước 75, đã tạo nên một tình cảm thiêng liêng giữa trò và thầy mà sau 40 năm, các học trò vẫn tìm gặp lại thầy. Thầy nào mà con cháu không khá giả thì các trò tụm nhau lại, đóng góp chút ít để mỗi tháng biếu cho thầy để sinh sống qua ngày. Gặp lại như để cám ơn các thầy, nhưng không biết có duyên để gặp lại trong tương lai. Chỉ tiếc là không gặp được thầy Thạc, nghe nói ở Bảo Lộc nhưng không liên lạc được, thầy Nam thì đang dạy trường cách Đà Lạt khá xa. Hy vọng kỳ sau.

Hồi nhỏ mình có học giáo khoa thư, có kể ông Carnot về làng, ghé qua thăm thầy nhưng ngày nay về Đà Lạt, thấy các bạn học cũ hàng tháng đi thăm các thầy thì cảm phục, có người ở hải ngoại vẫn gửi tiền về giúp các thầy. Nghĩ lại, các thầy khi xưa, dù chỉ dạy mình một năm nhưng đã gieo vào trí óc mình những câu hỏi mà 40 năm qua, mình đã tìm được một số câu trả lời nhưng vẫn còn một số vẫn là ẩn số trong cuộc đời mình.

Về đầu trang



Thầy Xưa Bạn Cũ

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình vừa bước vào quán An Tiến là đã nghe giọng thầy An kêu lên: "nhận ra rồi". Thầy trò ôm nhau như níu kéo vội vã trong giây khắc một quá khứ của 42 năm trước như trong phim Back to the future. Thầy tát vào mặt mình như thể hiện nỗi mừng gặp lại một người trò cũ, xa vắng từ 42 năm qua. Mấy chị em họ Chử đừng có đưa má cho thầy tát nhé. Đau lắm! Nhưng vui! PMC gọi nói thầy từ Bảo Lộc đã đi xe lên, hỏi có rảnh thì ra quán cho thầy gặp cả chiều thì có bạn đến đông thì không có thì giờ hỏi thăm nhau. Thầy kể có học trò từ 55 năm trước ở Huế, vào tìm đến thăm thầy. Thầy chỉ muốn xem mặt mình để xem mình còn giữ được tố chất Việt trong người hay đã biến thành Tây Tàu.

Mấy thầy trò lại tiếp tục câu chuyện dở dang của mấy tháng trước khi tên N.A. nhờ mình gọi phỏng vấn thầy để các học trò của thầy khi xưa được nghe lại giọng nói của Thầy. Từ Tự Lực Văn Đoàn đến tâm sự của Nguyễn Du qua Truyện Kiều, rồi lại đưa về thực tế là Ác Phụ - Hiền Thê.

Sau đó PMC đưa về thăm nhà luôn tiện xem mấy chậu lan và cái vườn cảnh của ca sĩ Ngân Hàng. Tên này kêu là may mắn được Hiền Thê, chìu chuộng lo cho hắn. Hình như đa số những người đàn ông thành công đều nhận ra sự giúp đỡ âm thầm của người phối ngẫu.

Như lần trước đi ăn bánh căn với 3 người đẹp Văn Học là trời lại đổ mưa. Nhìn những dòng nước chảy xoáy hai bên lề đường như kéo mình về lại những chiều mưa vào mùa hè của thời niên thiếu đã khiến mình muốn thoát ly ra khỏi không gian ảm đạm của quê hương, tìm một phương trời xa lạ nào đó.

PMC đưa Thầy An, Thu và mình đến tiệm ăn "Không Tên" mà năm ngoái, khi HMS về có họp mặt tại đây. Mưa như xối xả như giận hờn, trách cứ mình sao bỏ quê hương ra đi lâu thế. Từ từ thì thấy đệ nhất danh ca Văn Học đến với Kim Thành rồi Hớn, Thuận, Minh, tên lấy bằng rừng của hướng đạo Lâm Viên khi xưa. Đối tượng một thời của mình, ca sĩ mới của đài phát thanh Văn Học với giọng ca rất Đồng, đại gia của Văn Học mà thầy An có nhắc đến mà suốt buổi ăn, không thấy lên tiếng, đã nói lên đẳng cấp đại gia của hắn\. Nguyễn Thành Sơn, vua vựa trái cây ở Phan Đình Phùng cạnh Văn phòng Bác sĩ Lương ngày xưa. Hắn cứ lộn mình với Phạm Trung Sơn, nhắc đến căn nhà của Thánh Nữ Văn Học được dùng làm trụ sở công an khu vực.

Ngô Văn Thuỷ vào nhìn mình thì hắn không nhớ đến Sơn Đen ở Hai Bà Trưng thì mọi người bảo là chính mình thì hắn ngạc nhiên vì giọng Bắc vì mình đang ngồi với thầy An. Hắn kể là bị đau thương Hàn và mình lấy xe ông cụ chở hắn lên nhà thương. Hắn lấy vợ trễ và lại khách hàng của thằng em mình nay là một đại gia chuyên chính.

Sau đó thì Bùi Thanh đến, kể làm nhân viên nhà nước nay về hưu. Vy thị Lương bước vào thì nhớ ngay cô nàng năm xưa, to con nhất đám con gái của 11B, hay bận áo trắng, có hai lọng tóc bím như Pocahontas. Ngồi một hồi rồi cô nàng mới nhớ đến mình và hỏi phục vụ viên là có bia không. Bái phục! Mình thầm hỏi có phải cô nàng mà “Tóc gió thôi bay” đã một thời làm thơ yêu em nhưng quên hỏi.

PMC đem rượu của hắn ngâm ở nhà đến đãi thầy và mọi người còn mình thì chỉ xin nước lọc. Các món ăn rất ngon, khởi đầu bằng xà lách ku rôn mà lâu lắm mới được ăn lại. Thịt heo nướng, tôm rồi đến lẩu cá cuối cùng tráng miệng với bưởi đỏ ngon và dứa.

PMC nhớ câu độc nhất của mình thời đó khi các thầy la học trò: "nhà nó nghèo hay nhà em nghèo". Mọi người xúm lại hội đồng tên Nguyễn Thành Sơn vì hắn không nhận ra bạn học xưa khi ghé vào mua trái cây như sợ phải bán giá hữu nghị. Kêu gọi hắn là bớt 20% khi bạn vào mua và cho không nếu là sản phẩm Trung Quốc. Tên này nhớ Phạm Thành Nguyên vì ngồi chung bàn.

PMC nói là chỉ có hai người là còn trẻ vì tóc vẫn đen tuyền là Cô Thuỷ và Nguyễn Văn Thuận thì ca sĩ mới của đài phát thanh Văn Học Đà Lạt lên tiếng là cô Thuỷ nhờ vẫn giữ được cái ngàn vàng khi đi lấy vợ cho nên năng lực còn. Cô Thuỷ cho hay là phải nhuộm tóc để yêu quái không chọc ghẹo.

Rồi mọi người ra về trong sự tiếc nuối, chúc nhau được nhiều sức khỏe vì không biết có còn gặp lại nhau sau này vì đến 70 tuổi thì sức khỏe sẽ yếu đi. Thu nhờ nhắn với 2 B là ổi vẫn còn, cứ về đây tha hồ mà ăn. Ngô Văn Thuỷ muốn đưa mình về nhưng ngại vì nhà hắn ở Trại Mát nên nhờ PMC đưa thầy An, BT và mình về.

Lần này về mới dám đi kiếm bạn học xưa, gặp lại thầy xưa. Mấy lần trước về thì không biết có nên gặp lại hay cứ để chôn vào dĩ vãng của một thời qua đi. Gặp lại các bạn rất tử tế, đón tiếp mình quá sức mong đợi như Cô Thuỷ kể tác giả bài không tên số 2, sau khi gặp lại đối tượng, đã đổi lại lời của bài hát: "con đường em đi đó, rất đúng em ơi" còn thầy An thì cứ béo má mình bảo là mình vẫn còn hồn Việt.

Về đầu trang



Tiệm Ăn Đà-lạt

Nguyễn Hoàng Sơn

Gia đình mình hay đi ăn tiệm vào cuối tuần vì lười nấu ăn, con cái bận đi bơi, đi hướng đạo,..nên cứ cơm hàng chợ cháo hàng bún, chẳng bù lại mình khi xưa, mỗi lần đi ngang các tiệm ăn ở Đà Lạt như Chic Shanghai, Nam Sơn,.. là ước mơ được vào trong. Mình có vào trong hai tiệm này khi bắt chim bồ câu của thiên hạ đậu ở chuồng chim nhà mình, đem ra bán cho hai tiệm này . Có lần đi ngang tiệm Mekong, thấy ông cụ ngồi uống cà phê với bạn, vẫy tay kêu vào, cho uống chai xá xị con cọp trong ly đá lạnh, ngồi ghế nệm, thơm thơm mùi đồ ăn Tàu, sướng rêm mé đìu hiu.

Lần đầu tiên được ông bà cụ dẫn đi tiệm ăn, tiệm Như Ý ở đường Phan đình Phùng. Nằm giữa rạp xi nê Ngọc Hiệp và cây xăng Ngọc Hiệp có hai tiệm ăn Tầu tên Như Ý và Kim Linh. Bên trái tiệm Kim Linh, cạnh đường hẻm bên cạnh rạp Ngọc Hiệp, hình như có cái xe bán bánh mì thịt. Mình nhớ mang máng là phía sau hai cái tiệm này là bãi đậu xe, sửa chữa xe vận tải, bánh xe để đầy nơi. Hai tiệm này chất củi hay than đầy phía sau để nấu nướng. Có một chiếc xe bán phở mà mỗi lần trời mưa, xe chạy cán ổ gà bắn đầy người, ngồi ăn. Chỗ này mình có ghé lại ăn vài lần với Đinh Gia Lành, anh Toàn,..khi đi đánh quần vợt về.

Bà cụ mình thích tiệm Như Ý vì bà chủ mua hàng, chén đĩa, ly tách của bà cụ. Khi bước vào tiệm thì mùi thơm của đồ ăn Tàu toả đầy không gian khiến mấy anh em hít hà hít hịt như con nít bên Mỹ được dẫn vào công ty sản xuất kẹo sôcôla. Mình nhớ cả gia đình mình chiếm một cái bàn tròn cạnh cửa sổ nhìn ra phía cây xăng, chân bằng sắt còn mặt bàn thì bọc tấm nhôm, ghế ngồi toàn ghế đẩu bọc nhôm. Ông bà cụ sau khi đắn đo, xem thực đơn thì kêu món tả pí lù, tương tự như lẫu mà ngày nay đám con mình nhất là mụ vợ thích ăn món Shabu Shabu ở Arcadia, phố tàu có nước chấm cay cay.

Món này có bắp cải, tần ô,.. để trụng vô cái nồi canh thêm mấy đĩa thịt, mực,...nhưng mấy anh em đông mỗi đứa chỉ được một miếng, chủ yếu là ăn rau luột chấm xì dầu với cơm. Mình nhớ nhai miếng thịt bò rất trịnh trọng, để từ từ cái chất, mùi hương thấm dần trong trí não của mình mới nuốt cái ực. Cuối cùng, bồi bàn dọn dẹp thố, chén đĩa,..rồi đem lại trên bàn mấy trái chuối La Ba, mình định lấy ăn thì ông cụ bảo họ tính tiền nên mấy anh em rụt tay về, lấm la lấm lét nhìn mấy trái chuối khêu gợi như chọc tức.

Không ngờ mấy chục năm sau, khi mình về thăm Đà Lạt, nghe người ta nói đem kẹo M&M về vì không bị chảy. Mình đem mấy bịch về để trên bàn, cho công an khu vực để họ khỏi ngồi nhà cà lê cà lết, ông cụ mình ăn một gói xong tính lấy thêm thì cô em nói 7,000 đó Ba khiến ông cụ mình giật mình, rụt tay về, kêu thế à. Mình nói cứ để Ba ăn, rồi kể lại chuyện xưa. Bên trái của rạp xi nê Ngọc Hiệp có tiệm bán sinh tố của bà Tầu, có mấy cái bàn nhỏ mà mình hay ghé lại khi có tiền để uống sinh tố có sữa tươi Hoà Lan. Có lần ghé lại với thằng em, bà chủ đem ra ly sinh tố thêm một đĩa bánh xu. Mình ăn một cái, thằng em ăn một cái sau ra tính tiền thì bà chủ tính 4 cái bánh, mình nói ăn có 2 cái thì bà bảo 4, quay lại thấy thằng em đang lòm ngòm nhai cái bánh còn tay kia cầm cái khác. Nó tưởng là bỏ lại uổng phí nên vét sạch.

Lần thứ nhì được đi ăn tiệm là sau khi đỗ tú tài thì bà cụ mình và mẹ thằng Nguyên cho hai đứa tiền để khao bạn bè. Đi ăn khao nhà mấy đứa quen như Hùng Đen, Đa,.., nên phải khao lại. Hôm đó hai thằng dẫn thằng Đa, Tài, Hùng vào ăn cái tiệm nào thấy thực đơn rẻ, rất nhỏ có đâu 6 cái bàn, ở khu Hoà Bình, chỗ cầu thang chợ đi lên, ngay góc Phan Bội Châu. Hôm đó lần đầu tiên uống bia 33 và cũng lần chót. Mặt mình cứ nóng bừng bừng còn hơn là khi bị gái hỏi chuyện. Hôm đó kêu mì xào dòn cho cả bàn ăn, sao thấy ngon vĩ đại. Ngày nay thấy dầu mỡ là hết dám đụng tới.

Ngày cuối cùng ở Đà Lạt thì được bà cụ dẫn ra đường Cường Để, có tiệm cơm Ninh Hoà, cho ăn thịt bò nướng vỉ, thơm không thể tả nhưng không hiểu sao mình không thấy ngon, có lẽ là bửa cơm chia ly, từ giã nơi chôn nhau cắt rún hay nhìn mặt mẹ mình buồn lo. Hình như trên đường này có tiệm Cầy Tơ, bán thịt chó. Sau này về Đà Lạt mình chỉ thích ăn ở nhà vì ra tiệm thấy lạc lõng. Bà cụ thì chỉ muốn nấu ăn cho mình, kêu đi tiệm tốn tiền. Ơ Cali, ăn tiệm nhiều khi rẻ hơn là ăn ở nhà. Đi chợ thì mua đồ nhiều như ở Costco, để lâu ngày thì hư, quăng đổ thấy tiếc nên cuối tuần vợ chồng đưa con cái đi ăn mới có thời gian nói chuyện với nhau. Cô con gái mới nhận được bằng lái xe chính thức trưa thứ 6. Tối đó cô nàng xin nghỉ bơi để đi coi đội bóng bóng rỗ của trường đấu với trường bên cạnh. Cô nàng lấy xe đi đến 11:15 tối chưa thấy về thì gọi, cô nàng bảo 5 phút. Thế là mình phạt cô nàng không được lái xe đến khi mình cảm thấy bớt giận. Ở Cali, con nít mới lấy bằng lái thì không được lái xe trong khoảng thời gian 11:00 đêm đến 5:00 sáng. Mình chỉ mong nó có bằng để khỏi phải đưa đón nhưng muốn kỷ luật con thì phải tiếp tục đưa đón con. Chán Mớ đời!

Cô nàng phá luật ngay ngày đầu nhất là tiêu chỉ của mình là đi chơi thì phải về trước 10:00 đêm vì sau đó là mình đã ngủ, không muốn đồng chí gái vô vàn kính yêu đánh thức dậy đi tìm con. Sáng hôm sau, mình phải chạy xuống San diego, chở thằng con về đi bác sĩ khám mắt ở Bolsa, đi cắt tóc, cạo râu rồi chở lại về trường nên hai cha con có cơ hội hàn huyên nên tối mệt vì chạy xe mấy tiếng đồng hồ. Kỳ trước mình bận nên để đồng chí gái vô vàn kính yêu đi chở con, về mụ vợ kêu là để nó đi xe buýt, xe lửa về cho quen. Mình nói đi xe lửa mất 3 tiếng đồng hồ thôi để mình đi. Thằng con nói nó thích nói chuyện với bố vì trong xe, mình có dịp upload cho nó kinh nghiệm về đời của mình. Đi học xa thì thằng con bắt đầu hiểu là phải cần biết cách xử sự,...

Hôm sau phải chở con gái đi họp hướng đạo thay vì giao xe cho nó chạy rồi giảng dạy nào là cảnh sát bắt được sẽ bỏ tù đến khi ra toà. Muốn được tại ngoại hầu tra thì cha mẹ phải đóng tiền thuế chân, tùm lum tùm la, hãng bảo hiểm lên giá,... Hy vọng cô nàng sẽ biết lo xa hơn.

Chiều hôm qua có trận chung kết cuối mùa banh bầu dục, cô nàng rủ một đám bạn, đâu 6,7 đứa con gái ghé lại nhà coi, hùn nhau mua pizza ăn, la hét ỏm củ tỏi. Mình thì không thích banh bầu dục nên lên phòng mình coi Netflix và viết 6 tiểu bang Cali trong khi vợ đi shopping.


Về đầu trang




Thức Ăn Xứ Hàn

Nguyễn Hoàng Sơn

Đến xứ Hàn là ăn kim chi mệt thở. Ở đây mấy ngày bắt đầu ớn thức ăn xứ này, nay chỉ thèm cơm với Cá kho tộ, canh chua hay xà lách hoặc rau muống xào tỏi.

Ba cha con đến Hán Thành trễ trong khi đồng chí gái thì đã đến trước đó gần 3 tiếng. Trong khi ba cha con làm thủ tục quan thuế thì đồng chí gái đã gom lấy hết hành lý của ba cha con. Đúng là Hiền thê! Lấy xe jumbo taxi về nhà trọ, xong xuôi cả nhà đi ăn. Nhà trọ ở ngay trung tâm thành phố nên quán ăn đầy thêm mấy xe bán ngoài đường như các xe bán đồ ăn ở Việt Nam hay hongkong. Lớ quớ chưa biết gì thì thấy một tiệm ăn sáng sủa nên bò vào. Vừa ngồi thì ông chủ đưa cho cái thực đơn thì cả 4 tên gốc mít ngố ra vì không biết đọc tiếng Hàn, dù từng ăn kim chi ở Mỹ. May quá bên cạnh có cô gái xứ Hàn đang ngồi ăn với một tên da trắng nên hỏi thì được biết món đặc biệt trưa nay là 8,000 KWon/ người thế là chủ nói sao mình cứ iế, gục gặc như gà bị mắc dây thung.

Đồ ăn xứ này khá phức tạp là họ đem một Đống mấy món như rau, kim chi, giá, củ cải,...., để chật bàn. Không hiểu vì ở xứ Triều Tiên hay sao mà ăn kim chi không thấy cay như ở Hoa Kỳ nhưng cũng phải nốc mấy cốc nước lạnh cho đầy bụng. Chiều đó thì tên chủ hộ, chở đi ăn tiệm Ý trên núi, nhìn phong cảnh rất đẹp. Xe chạy qua dinh tổng thống, thấy lính gác khắp nơi. Dân Hàn Có lẽ thích cơm Ý vì thấy nhiều tiệm bán thức ăn Ý như spaghetti, pizza,... Ăn xong tên chủ Hàn dắt đi ăn chè đá, họ gọi là Bingsul thì phải. Món này thì gia đình mình ăn mỗi lần đi tắm ở spa đại Hàn ở Fullerton. Họ bào đá rồi bỏ chè đậu đỏ lên trên thêm bột xay của đậu nành nhưng ở đây họ có đủ loại, soài, thơm,...

Xứ này hay Hán Thành, đất chật như các thành phố lớn, Thiên Hạ thích đi ngoài thay vì ở nhà. Họ hay tụ nhau tại các quán cà phê nhất là các tên Mỹ như Starbucks, Coffee bean,... Vào quán gọi xong thì họ đưa cho cái pager rồi kiếm ghế ngồi trong khi họ làm đồ uống cho mình. Cái pager có màn hình như iPhone, Quảng cáo liên tục mà mình muốn tắt cũng không được, dân xứ Hàn còn chúa tư bản hơn dân Mỹ. Coi truyền hình là thấy 1/4 màn ảnh tiếp thị các mặt hàng, chán đời luôn.

Hôm sau đi viếng Bàn môn Điếm xong thì được chở vào một tiệm ăn gia đình. Vào cửa phải cởi giầy đi vào ngồi bàn. Họ đem nào là Cá chiên, ba khía kim chi, đủ trò, 4 người mà họ cho ngồi hai cái bàn cho 8 người, bày đủ đĩa chén rau, kim chi bú xua la mua ăn mệt thở. Tối đó thì ghé tiệm ăn thịt nướng kiểu đại hàn, khá đắt, cũng tùm lum chén đĩa. Cứ ăn xong là Mụ vợ đòi ăn chè đá đậu đỏ rồi than bụng mập quá.

Ngày hôm sau thì được ăn gà hầm sâm triều tiên, kiểu hầm thuốc Bắc của Tàu. Nhà hàng nằm trong khu nhà cỗ nên khó kiếm chỗ đậu xe rồi lại phải xếp hàng với dân triều tiên, đến ăn đông như quân Nguyên. Vào thì cũng bắt cởi giày nhưng lại được ăn dưới đất, có bàn chớ không chơi kiểu Việt Nam, lót mấy tờ báo, ngồi nơi sàn xi măng. Hôm nào rảnh sẽ kể lý do dân Hàn hay Nhật Bản nằm ngủ dưới sàn. Có hai loại gà; gà ác hay gà trắng. Mình chơi gà trắng cho chắc ăn Vì đã gian ác sẵn mà chơi thêm gà ác thì ác gấp bội. Họ đem ra rượu sâm, nếm một chút lấy vui nhưng không dám uống. Mỗi người có một cái thố, có nguyên con gà và nước hầm thêm vài củ sâm kèm kim chi. Dân Hàn ăn cái gì cũng bỏ trong thố nấu sôi lên ngay cả cơm sau đó thì họ bỏ nước vào rồi cạo cơm cháy ăn. May là đi với tên đại Hàn chớ không thì chả bao giờ vào mấy quán được người dân sở tại lai vãng.

Mấy ngày sau thì cũng ăn thịt nướng triều tiên với kim chi. Ở thành phố Garden Grove, có một tiệm ăn rất chiến, dân đại Hàn bảo quán này là số một. Mình hay ăn ở đây thì công nhận vẫn ngon hơn ở xứ Hàn chính gốc, tương tự cơm Việt mình vẫn cho là ở cali là số một. Về Việt Nam ăn không thấy ngon. Mình có ăn hai lần bún lạnh của triều tiên. Ở Mỹ có thấy trong thực đơn nhưng chưa bao giờ thử, không ngờ rất ngon. Họ nấu miến tàu loại sợi to như sợi mì rồi bỏ mấy cục đá vào, nước như chanh muối, mặn mặn chua chua khá lạ nên hôm sau kêu thêm một lần nữa thì ớn.

Tối hôm qua ăn được món mì đại hàn làm tại chỗ. Có anh thợ đứng gần cửa sổ ngoài đường rồi cứ kéo, nhào nặn bột mì rồi cắt ra bỏ vào nấu, ăn cũng là lạ. Mình có ăn loại này ở thành phố Ỉrvine nhưng bánh to hơn và cay cực kỳ, kiểu parpadella của Ý. Hôm nay trên đường về thì đi vào cái chợ, có những con đường có mái che kiểu những chợ ở Paris, Milano,... Hai bên đường là tiệm quán nhưng giữa đường là các hàng quán bán dồi trường, gan heo, ốc xào lăn,..., tương tự chợ Cá ở Athens mà mình có dịp ăn cháo Bao tử mà cô bạn người Mỹ sợ. Thấy dân xứ Hàn ngồi ăn la liệt cũng muốn ăn nhưng Mụ vợ sợ đau bụng vì không hiểu vệ sinh ra sao. Trưa nay mấy mẹ con ăn thịt nướng còn mình chơi Tô bún tàu nấu thịt bò, được hai miếng nhưng ăn được, không béo như nước phở, hay hay.

Nói chung thì đồ ăn xứ Hàn không hạp khẩu lắm, lâu lâu ăn một lần cho vui chớ ăn hàng ngày chắc mệt. Đồ ăn xứ này tương tự đồ ăn Nhật, lạt lạt mà mình quen ăn nước mắm từ bé nên chịu. Thấy có mấy quán bán phở tên Miem nhưng chưa dám vào vì sợ họ nấu phở kiểu triều tiên. Nghe nói dân xứ này ăn thịt chó nhưng hỏi ra thì có độ 10% dân chúng ăn thịt cầy, không thấy bảng hiệu bán thịt chó như ở Việt Nam.

Mỗi lần về thăm Việt Nam thì gia đình mình hay ghé một nước ở á Châu thay vì đi 3 tuần ở Việt Nam như Trung Quốc, Nhật, Nam Dương, Mã Lai, Tân Gia Ba nhưng chắc không trở lại Nam Hàn vì chả có gì đặc biệt, đồ ăn thì không ngon lắm, đúng hơn là không hợp khẩu. Đồ ăn Mã lai, nam dương tương đối gần đồ ăn Việt hơn, có nước mắm. Đồ ăn ở Trung Quốc thì dở không thể tả nếu ăn trong các tiệm do hãng du lịch chở đi. Mình nhớ bỏ ăn của Tour, cho tài xế và hướng dẫn viên về sớm rồi ăn trong khách sạn 5 sao thì ngon nức nở, ít dầu mỡ.

Nói chung thì đồ ăn ở Mỹ món gì cũng có mà so với các nước sở tại thì quá rẽ. Giá cả đồ ăn ở nam Hàn gấp đôi ở Mỹ cho nên Mụ vợ nói về Cali là phải đi ăn món Cá kho tộ và canh chua Cá. Còn một ngày nữa là về Mỹ, ở lâu chán kim chi rồi nổi quạu như Kim chi ủn, Mụ vợ lại la.

Bắc Hàn đòi tấn công Nam Hàn vì ở biên giới mấy cái loa Tuyên truyền của Nam Hàn, Made in Samsung hay LG nên công suất cao áp bố tiếng loa của đám Bắc Hàn nên họ tức, bảo ngưng ngay nếu không sẽ tấn công. Thấy truyền hình chiếu một nữ quân nhân Nam Hàn, cầm loa nói cái chi đó, trong phòng thì có một người lính khác đeo headphone rồi sửa âm thanh trước mấy chục cái amplifiers. Kiểu cải lộn với vợ rồi vợ yếu lý thì kêu mình im. Chán mớ đời!

Về đầu trang



Tiếng Hát Văn-Học

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình có cái thú khi lái xe, nghe mấy bài giảng của giáo sư đại học để quên kẹt xe, đường xa. Hôm trước, chạy từ vườn về thì mệt, không muốn nghe bài vở nên mở đài phát thanh Văn Học Đàlạt nghe, ai ngờ gặp ngay tên Đá Xanh đang hát Anh Còn Nợ Em thêm cái điện thoại bị rớt xuống gầm xe nên không dám lượm, đành phải nghe đi nghe lại lời rên rỉ của tên Đá Xanh trong suốt 40 phút.

Mình rất ngạc nhiên là HMS đã bỏ công dàn dựng lên trang nhà Mái Ấm Văn Học Đàlạt quá tuyệt. Phần hình ảnh, phần thơ, phần văn, phần nhạc, phỏng vấn, đủ thứ trò. Mặc dầu con cái đã lớn nhưng công sức bỏ ra thêm tiền bạc đóng cho cái website Soundcloud để cựu học sinh Văn Học khắp thế giới có thể nghe dễ dàng. Phần kỹ thuật thì không lo lắm nhưng liên lạc các cựu học sinh của trường nhất là phải gạn lọc các tài liệu bài vở, hình ảnh rồi có người chê kẻ trách hùm bà lằng. Nhiều khi cô nàng imeo mình, xin ý kiến nên đổi vài từ cho nó thanh, bớt tục. Lúc đầu thì mình không hiểu, sau này thì nhất trí, cứ tự nhiên như người Hà Nội. Nhiều khi tính đọc lại những gì mình viết để sửa mấy từ hơi bạo mồm, đối với Tây thì chẳng nghĩa lý gì, nhưng với văn hoá Việt thì hơi tục, nhưng nhìn loạt bài nhiều quá nên hết dám đọc lại.

Phần ca nhạc thì có hai phần chính: tự biên tự diễn và phần karaoke. Phần karaoke thì theo mình hơi mất cái tự nhiên, có thể nhạc đệm cho mọi tầng lớp, mất đi tố chất cá nhân còn phần tự biên tự diễn thì mình thích hơn tuy âm thanh, kỹ thuật không bằng máy karaoke.

Nghe mấy ca sĩ Văn Học hát đưa mình về miền không gian của 40 năm trước, khi còn lết la lết lếch ở trung học, ra chơi nghe nhạc của mấy học sinh hát hay nhiều khi ngồi trong lớp nghe bạn bè hát, chia sẻ những ấp ủ, hoài bão, giấc mơ của tuổi mới lớn. Kỹ thuật không chuẩn lắm nhưng ấm tình bạn hữu, nghe lòng say say.

Có lẽ giọng hát của Thu Cúc lôi cuốn mình nhiều nhất, hình như cô này khi xưa không có học với mình vì tên ca sĩ này được nói lái thì trở thành con cháu của Thúc Sinh, chỉ có bỏ học. 3 giọng hát mình đã quen nghe là Ngân Hà, Tuyết Phượng và Nhất Anh. Nhất Anh thì đã nghe từ trung học, nay hát giọng Huế rất nghẹn ngào. Ngân Hà thì nghe hoài mỗi lần đến nhà mình chơi, nhưng Có lẽ mình thích cô nàng hát nhạc kích động hơn như Cô Bé dỗi hờn, 60 năm cuộc đời. Chức Nữ thì ngất nga ngất ngây với Ngưu Lang. Nói đến Ngân Hà thì phải nói đến giọng hát Ngân Hàng, chuyên gia viết thư cho chương trình Nhạc Yêu Cầu của đài phát thanh Đà Lạt khi xưa, không ngờ ngày nay hát hay cực.

Giọng nam thì mình thích nhất tiếng hát của tên Đá Xanh vì phải nghe đi nghe lại trong vòng 40 phút nên bị nhập tâm bản Anh Còn Nợ Em. Phải công nhận sau 43 năm hắn vẫn một lòng muốn trả nợ cho cô bé răng khểnh ngày xưa. Gặp mình, thì đã xù từ lâu. Cái gì chớ nợ nần là mình không muốn nhắc đến. 43 năm sau, hắn còn nhớ những lần chép thơ, làm thơ để đưa cho đối tượng rồi vì tính nhát gái, lại đem đến trường rồi lại vác về, trách ai vô tình không hiểu lòng hắn.

Thấy vui vui mình viết về cuộc tình đơn phương vector của hắn, hắn lại đem cho vợ hắn đọc như để khẳng định với đồng chí gái của hắn là một lòng trung thành với vợ thì ông lương y Buôn Thượng cho mình hay là núi Nhạn ở Tuy Hoà, Phú Yên. Tên này ở Việt Nam nên cái gì mình không tường thì được hắn giải thích nên học thêm chút chút về Việt Nam, như Hàn Lệ Nhân nói "quê mẹ trong tôi chỉ là văn chương". Lúc đầu mình tưởng là chim nhạn té ra ở Tuy Hoà có cái núi tên Nhạn còn được gọi là núi Khỉ vì chim nhạn và khỉ đóng đô ở đó đến khi quân đội VNCH, phá bớt để xây đồn. Thật ra gọi là núi chớ chỉ cao có 60 thước. Nguyễn Đức Quang có làm "Chiều qua Tuy Hoà" mà mình rất thích, trong cuốn Du Ca sau này không thấy ai hát. Bác nào có nghe ai hát cho em xin cái link. Có lẽ bài hát em thích nhất thời còn ở Việt Nam.

Cô bé Gánh Hàng Hoa ở San Jose hát bài của chính cô nàng sáng tác về Đà Lạt khá xúc động. Ngôi sao Dancing with the Văn Học's Stars thổn thức mấy bản tình ca đau buốt. Cô Cỏ Đá thì trông quen mặt nhưng không nhớ có học chung haykhông. Ông thần Nhị Anh, đệ nhất dương cầm của Văn Học, lâu lâu nghe tiếng con chó của hắn gâu gâu đòi ra ngoài. Có thầy Trần Đại Bản hát nhạc Trịnh Công Sơn rất chiến dù đã lớn tuổi.

Cô bé Lê Thị Dậu, nhà cô này sinh được 12 người con nên đặt tên theo con thú của năm sinh, chơi guita hát nhạc Trịnh Công Sơn rất có hồn. Ông Tóc Gió Thôi Bay thì mình thích anh chàng hát trực tuyến hơn như lúc hắn xuống miền nam Cali, hát ở nhà mình. Có một bà hỏi mình hắn còn vợ không vì bà ta bỏ chồng tính đi bước nữa vì mê tiếng hát của hắn. Hắn hát rất có hồn nhưng trên đài phát thanh thì chú tâm đến kỹ thuật hát lại thiếu cái gời gợi, cái nhung nhớ, khắc khoải cho người nghe.

Anh chàng xứ Nghệ hát nghe rất chuẩn, nhưng có lẽ bài hát làm mình cảm động nhất là của Trần Ngọc Hiệp. Mình có học với hắn vài tháng. Hắn học rất giỏi rồi bị đôn quân. Trong đêm vắng, khi vợ con đi xa, trong tiếng mưa rơi của Đàlạt, hắn ngồi trần tình về những ước ao nhỏ bé, kiếm thêm tiền để sửa lại cái mái nhà dột cho vợ con khỏi hứng mưa, rồi hát "Nổi Buồn Hoa Phượng", nỗi buồn của một kẻ không được tiếp tục đi học.

Cái hay là các bạn học cũ, nay gặp lại thì không còn ái ngại như 40 năm trước, người diễn đạt tâm sự của mình qua những bài thơ, ấp ủ những mối tình câm dạo nào, hay bằng giọng hát kể nỗi buồn qua những ca khúc, kẻ thì kể chuyện đời xưa trên diễn đàn, kẻ thì chỉ cách làm bánh để ăn cho mập rồi chỉ cách làm eo thon, trồng hoa, cắm hoa, ôi thôi đủ trò. Sau 40 năm, chúng ta chỉ còn lại có nhau, chia sẻ những cái hay để cùng nhau đi nốt quãng đời còn lại.

Vinh danh phú quý không bằng có bạn

Về đầu trang



Tiếng Việt Tình Tôi

Nguyễn Hoàng Sơn

Trong cuộc điện đàm trên đài phát thanh Văn-Học Đà Lạt, phóng viên của đài nhận xét là chị Thuỷ, người đẹp Đức Trọng, tác giả nhiều bản nhạc về Đà Lạt, tuy sống ở Hoa Kỳ nhưng ít sử dụng những từ anh ngữ trong cuộc điện đàm, không như đa số những người lưu vong tại đất Mỹ.

Hiện tượng người Việt lưu vong nói chuyện với nhau, bằng tiếng Việt lại hay đệm thêm tiếng nước sở tại rất khá phổ thông. Nhiều khi dùng tiếng nước sở tại hàng ngày nhiều hơn cả tiếng Việt nên các từ Việt hình như bị lưu đày trong ký ức của người Việt tị nạn. Cứ tưởng tượng nói chuyện với một ông Tây, bà Mỹ rồi cứ chêm tiếng Việt vô thì Voltaire hay Shakespeare đang ở trên bàn thờ cũng té xuống đất. Thật ra thì vấn nạn này đã có từ khi mình còn ở Việt Nam. Người lớn, thế hệ của ông cụ mình, khi nói chuyện hay xổ tiếng Tây hay xổ chữ Hán, các điển tích của Tầu. Người nghe như vịt nghe sấm nhưng không dám há mồm hỏi vì sợ bị mang tiếng ngu.

Có lần đánh quần vợt ở đại học Đà Lạt thì có một tên, học trên mình vài lớp ở Yersin, đang đánh banh rồi xuất khẩu kêu "Merde" khiến mình ngạc nhiên, trong khi đó có một tên học trường Việt, bảo là chửi đủ thứ. Mình thì thích khẩu vị Bình dân học vụ. Mình cứ tự hỏi tại sao người Việt lại thích xổ tiếng người khi đàm thoại với người Việt. Câu hỏi này theo mình mấy chục năm nay mà vẫn chưa có đáp số.

Đa số những người Việt lưu vong như mình, sống ở nước sở tại hơn 2/3 đời người nên quen sử dụng tiếng của nước sở tại trong đời sống hàng ngày nên tiếng mẹ đẻ thì càng ngày càng hao mòn thêm. Nói chuyện với con; lúc bé thì tiếng Việt nhưng dần dần phải nói tiếng nước sở tại vì ngữ vựng của con quá hạn chế. Cuối tuần chịu khó đưa con đi học tiếng Việt nhưng chúng không đọc sách báo Việt ngữ nên dần dần cũng bớt nói tiếng Việt với chúng.

Trên mạng xã hội thì thường thấy người gốc Việt, viết bằng tiếng nước sở tại nhiều hơn tiếng Việt. Để thông tin, người ta chọn viết ngôn ngữ mà mình bộc lộ rõ ràng cho nên phải viết bằng ngôn ngữcủa nước sở tại.

Hè vừa rồi, mình có mấy đứa cháu sinh tại Pháp sang chơi. Mình phải nói tiếng Anh với chúng để chúng tập nói và hiểu tiếng Anh, khi nào chúng không hiểu thì xổ tiếng Pháp. Con gái mình thì bảo kỳ này gặp mấy đứa em cô cậu thì thỏi mái hơn mấy lần trước. Nó học sinh ngữ ở trường môn Pháp Văn nên lần này biết bập bẹ tiếng Tây nên mấy chị em hiểu nhau sơ sơ, nghe nhạc chung,..., và hẹn sang năm gặp nhau lại ở Đà Lạt và năm tới thì ở Pháp.

Sau biến cố 75, các gia đình vượt biển, di tản hay lấy chồng nước ngoài..., bị phân tán nên thế hệ thứ hai ở nước ngoài sẽ có vấn đề khi liên lạc với nhau nhất là nếu người Việt lại chêm thêm tiếng nước sở tại thì chắc sẽ bú xua la mua. May là ngày nay ai nấy đều học anh ngữ nên cũng dễ thông tin.

Thật ra khi về Việt Nam, nhóm người lưu vong lại bị khủng hoảng vì tiếng Việt được dùng ở Việt Nam ngày nay rất khác với thời VNCH. Tiếng Việt bây giờ hình như dùng các từ Hán ngữ nhiều hơn hay đọc theo lối chữ Tầu nhiều như "đảm bảo" thay vì khi xưa mình hay nghe "bảo đảm", "đăng ký" thay vì ghi danh hay ghi tên,... Cho nên người Việt tị nạn, không những lưu vong trên xứ người, lại lưu vong trên quê cha đất tổ.

Thời sinh viên, mình lang thang khắp Âu Châu trong những dịp hè hay đi làm nhiều nước nên đã nhận ra vấn đề sử dụng tiếng mẹ đẻ pha với tiếng sở tại nên mình tự nhủ khi nói tiếng Việt thì cố gắng không dùng tiếng nước ngoài, chỉ khi nào kẹt, không biết dịch ra sao vì từ đó quá chuyên môn. Khi viết thì mình cũng ráng ít thêm các cụm từ của nước sởtại.

Mình nhận thấy cái tính bảo hoàng hơn vua của người mình rất đỉnh. Sang Ý thì người Việt bên đó chê bai xứ Pháp dù chưa bao giờ bước chân đến xứ Gô-loa. Sang Pháp thì người Việt tại đó chê dân Mỹ, qua Mỹ thì dân này chê dân Tây ở dơ,... Người Việt nhìn người Việt lưu vong qua lăng kính của người sở tại thay vì nhìn người Việt qua lăng kính của một người Việt. Mình chỉ biết nói ở đâu quen đó để khỏi nghe chê bai.

Đọc sách báo Việt ngữ thì các tác giả lớn tuổi cứ vác các điển tích Tầu ra để minh chứng rằng mình là kẻ có học, kẻ sĩ đương thời. Mình nhớ dạo nghiên cứu về Phật giáo Việt Nam để vẽ chùa cho cộng đồng người Việt. Mình tìm mua sách tiếng Việt thì đọc, nhức đầu vì tác giả dùng hán tự nhiều lại thêm không dịch cho đọc giả nghe. Thật ra có những câu ngoại ngữ, khó dịch cho sát nghĩa qua tiếng Việt vì Văn hoá dị sàn. Cuối cùng mình phải đọc sách Tây, sách Anh để tham khảo.

Có người cho rằng hiện tượng người Việt hay xổ nho hay tiếng Tây tiếng u là vì họ khinh thường tiếng mẹ đẻ. Nếu viết bằng tiếng nước sở tại thì họ sẽ cẩn thận tra khảo tự điển để dùng các từ cho chính xác vì sợ người ngoại quốc chê bai nhưng tiếng Việt thì họ xem thường, viết sao cũng được, nói sao cũng không cho là quan trọng. Mình có bà chị vợ, được bầu làm chủ tịch nha sĩ bên Boston nên hàng năm phải gửi I--‐meo cho mình nhờ dịch dùm bài diễn Văn qua anh ngữ trong khi bà ta viết tiếng Việt trộn tiếng anh mệt nghỉ.

Việt Nam khi xưa đã có "Chữ Nôm" từ thời Phùng Hưng nhưng chữ viết chính dành cho hành chánh, Văn hoá vẫn là chữ Hán. Các nhà nho hay quan lại khi xưa, xem thường chữ Nôm, gọi là "Nôm na là cha mách que". Chữ Nôm bị coi thường nhưng ông Nguyễn Du lại diễn Nôm cuốn Đoạn Trường Tân Thanh của một người Hán tên Thanh Tâm Tài Nhân. Có lẽ khi đi xứ sang Tầu, ông ta có dịp đọc được cuốn sách này nên diễn Nôm giúp vốn liếng Văn học của Việt Nam có Kim Vân Kiều nếu không thì cũng bù trớt với 4,000 năm Văn Hiến. Nhờ diễn nôm nên giới Bình dân mới có thể thưởng thức, truyền tụng thành Văn chương truyền khẩu nên mới lưu cho đến hậu thế. Trong xã hội khi xưa, chỉ có độ chừng tối đa 10% dân chúng biết đọc chữ Hán. Mấy bài thờ Đường Luật, chữ Hán do người Việt làm đâu có là bao.

Người Việt lưu vong khinh thường tiếng mẹ đẻ có thể bắt nguồn từ sự khinh miệt Chữ Nôm của cha ông ta cho nên đến thế hệ của chúng ta, chữ Quốc Ngữ vẫn không được xem là quan trọng. Có l ẽ vì thế mà một số nhà khá giả khi xưa, cho con cháu học trường Tây. Ông cụ mình thì học chữ Hán hồi nhỏ, có học thêm chữ Quốc ngữ sau khi giải ngũ còn bà cụ mình thì không bao giờ cắp sách đến trường nhưng có lẽ do phong trào hay do ai có học, nói ông bà cụ mình cho mình học trường Tây, hy vọng sẽ có một tương lai sáng sủa hơn.

Có lẽ người mình đã bị nô lệ lâu năm, bị nền Văn hoá Khổng Việt nô lệ hoá tinh thần trong hai ngàn năm dựng nước nên tinh thần vọng ngoại của mình quá cao. Mình chỉ thấy Văn hoá của kẻ cai trị là số một còn Văn hoá cha sinh mẹ đẻ của mình thì thuộc loại hủ lậu. Những kẻ biết chút đỉnh tiếng của người cai trị thì có đời sống tương đối khá hơn dân bị trị như các thầy thông, thầy ký khi xưa vô hình trung người mình nghĩ xổ tiếng Tây hay xổ nho là để khẳng định mình thuộc thành phần được giáo hoá bởi người cai trị hay nói cách khác là thành phần tiến bộ.

Hôm trước có một chị tải về một bài viết, giới thiệu ông Quách Vĩnh Thiện, hiện sinh sống tại Pháp. Ông là một kỹ sư điện toán, chơi nhạc tài tử và đã làm 77 bài hát với thơ của Nguyễn Du qua cuốn Kim Vân Kiều và 22 bài về Chinh phụ Ngâm. Mình có gửi mua. Mấy tuần nay, lên xe là nghe Thuý Kiều khóc Kim Trọng, cứ kêu Kim Lang ơi, thiếp đã phụ chàng! 16 tuổi đã leo tường ban đêm vào nhà Kim Trọng, chắc là để hành lạc vì kêu Kim Lang. Nay mới hiểu tại sao các cụ khi xưa cấm đọc truyện Kiều. Nghe truyện Kiều thì mới hiểu là bao nhiêu điển tích, câu nói mà người Việt dùng hàng ngày đều lấy trong Kim Vân Kiều của thi hào Nguyễn Du. Ngày xưa, học Việt Văn, ông thầy hay bà cô bắt học thuộc lòng nên chán. Nhưng nghe 77 bài hát, được phổ từ thơ trong Kim Vân Kiều, nghe rất lạ, nhẹ nhàng. Thật ra, nhạc sĩ phối âm, dùng nhạc cụ cổ truyền lẫn nhạc cụ Tây phương nên nghe có cái gì mới mới. Khi thì tango, khi thì đàn bầu,... Đang đợi Chinh Phụ Ngâm về.

Tiếng mẹ đẻ là ngôn ngữ mình cảm thấy thoải mái nhất khi diễn đạt hay đón nhận từ người khác. Nghe một câu chuyện tiếu lâm bằng tiếng Việt, vẫn khoái trá, đập bàn, vỗ đùi trong khi nghe một câu chuyện tiếu lâm bằng tiếng nước sở tại thì nhạt như nước ốc tương tự đọc mấy chuyện vui của nước ngoài dịch ra tiếng Việt. Tiếng Việt có cách ráp chữ, chơi chữ,...hiểu được thì rất thú vị.

Mụ vợ mình chuyên xổ tiếng Anh khi nói tiếng Việt. Khi nói chuyện với người Việt sinh sống bên này thì không sao nhưng đối với bạn bè, người thân ở VN hay Âu Châu cũng bú xua la mua nên nhiều khi mình phải thông dịch lại cho mấy người kia hiểu. Thật ra vợ mình không nghĩ đến chêm thêm tiếng anh để khẳng định giai cấp lập trường gì cả nhưng vì không để ý nên cứ pha sốt cà chua Mỹ khi ăn cá kho nước mắm. Bạn từ VN cũng lớ ngớ nhưng không dám hỏi. Theo mình đó là không trân trọng tiếng mẹ đẻ.

Thằng con mình có trách mình là không tiếp tục nói tiếng Việt với nó thì mình giải thích mẹ nó lười nói tiếng Việt với hai anh em nó. Đi làm về mệt nên muốn nói tiếng anh với con cho khỏe. Ở nước ngoài, dạy con nói tiếng Việt là một đòi hỏi khá lớn. Dạo hè nó về, mình nói tiếng Việt với nó và khuyến khích nó đọc sách tiếng Việt. Năm nay nó ghi tên học Nhật ngữ trong trường. Nó gia nhập hội sinh viên Nhật và Việt nhưng nó bảo thích Nhật hơn. Ở vùng Bolsa, có học sinh gốc Việt nhiều nên có môn sinh ngữ là Việt ngữ ở trung học trong khi nơi mình ở thì ít chỉ có lớp sinh ngữ Tầu và Nhật.

Nếu mình viết tiếng Việt kiểu VNCH mà mình đã học khi xưa thì người Việt ở hải ngoại hiểu nhưng người thân, gia đình ở VN lại lắc đầu, bảo mình không biết tiếng Việt nên phải pha trộn cả hai. Mình hay bị mấy đứa em ở VN la, viết sai chính tả, dùng từ không đúng nên phải khắc phục, đọc thêm báo chí trong nước để cập nhật hoá các từ"hậu 75".

Về đầu trang



Tiền Không Khí

Nguyễn Hoàng Sơn

Nhớ hồi còn ở Đàlạt, mỗi khi có tiền, phụ bà cụ giao hàng cho khách, không xài, mình đem gửi quỹ tiết kiệm của ngân hàng Đông Phương ở khu Hoà Bình, cạnh nhà hàng Chic Shanghai. Sang Tây cũng bỏ tiền trong Caisse D' épargne,... Dạo ấy thấy tiền lời mỗi tháng là vui nên bỏ đánh bi da, ăn đậu đỏ bánh lọt, để dành tiền ở ngân hàng. Khi đi Tây, mình có đâu 40,000 đồng, rút ra đưa bà cụ. Trong đầu chỉ nghĩ ngân hàng lấy tiền trong quỹ tiết kiệm của khách hàng rồi cho vay lại ăn lời trên huê hồng. Ai ngờ đến khi sang Mỹ, ăn phải bùa mê thuốc lú của ai nên cái tính ngu lâu của mình từ Việt Nam đến giờ mới giác ngộ cách làm tiền của tư bản.

Thí dụ: chính phủ Obama cần tiền tháng này để trả tiền công chức hay lệ phí đánh golf của ông ta. Ông Obama sai bộ trưởng kinh tế kêu FED in tiền $10,000,000,000.00 trong khi ông ta ra lệnh in $10,000,000,000.00 tương đương công khố phiếu rồi giao cho FED giữ để lấy tiền mặt trả lương. Công khố phiếu được xem là tấm giấy nợ mà chính phủ sẽ trả sau 5, 7, 10, 15, 20,\.., năm. Trên thực tế, chỉ có 3% mỹ kim được in ấn lưu hành còn 97% số tiền còn lại thì họ chỉ làm tiền bằng điện tử nên chả cần in ấn gì cả. Tới thời hạn trả tiền cho mấy người tin vào chính phủ, mua công trái phiếu thì chính phủ lại tiếp tục in tiền tươi để trả nợ. Một cách ăn cướp trắng trợn của dân như Hồ Quý Ly khi xưa, in tiền giấy để đổi lấy bạc, vàng của dân chúng, khi lên ngôi mà các sử gia hay khen cha con ông này là những người canh tân, đột phá tư duy cách ăn cướp. Gần đây, sau 75, Hà Nội cũng dùng chiêu thức này, đổi tiền dân miền nam hai lần.

Mình nhớ sang Mỹ năm 1987, mua một lon coca cola tốn $0.25, gần 30 năm sau phải trả $1.25. Tính ra lạm phát trong vòng 28 năm qua là 5.76% cho mỗi năm. Nếu một người mua trái phiếu $1,000.00, sẽ được trả $2,000.00, gấp đôi sau 30 năm. Nếu xét lạm phát 5.76% thì $1,000.00 (năm 1) sẽ trị giá tương đương 30 năm sau là $5,609.14 nhưng chính phủ chỉ trả có $2,000.00 coi như 2.5 lần ít hơn. “Con ơi nhớ lấy câu này, cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan”.

Hai tuần trước khi lên xe bông về nhà vợ, mình và vợ chung tiền đặt cọc, mua một căn nhà nho nhỏ để xây tổ ấm, giá $180,000.00, ở được vài tháng thì cho thuê, ngày nay giá trị căn nhà đó là $450,000.00. Năm 1992, xăng giá có $1.00/ gallon nay là $3.25. Tính ra là 5.14% lạm phát cho mỗi năm. Trên nguyên tắc với lạm phát 5.14%, căn nhà đầu tiên mình mua, ngày nay phải có giá trị là $585,000.00. Với giá $450,000 thì năm 1992, căn nhà mình chỉ có giá trị độ $138,461. Như vậy là mình lỗ sau 23 năm ôm cái nhà vì purchasing power xuống 23% cho nên người ta nghĩ lời vì giá nhà lên gấp 2,3 lần nhưng thật ra là không. Đó là chưa kể nếu bán căn nhà thì phải đóng thuế nếu cho thuê vì không được hưởng miễn thuế $250,000/ người theo Section 121. Chính phủ làm mất giá trị đồng tiền của dân rồi lại bắt dân đóng thuế theo lạm phát.

$450,000 - $180,000 = $270,000 (lời). Đóng thuế liên bang 18% và tiểu bang 10%: tổng cộng 28% hay $75,600 còn lại $194,500.00. May cho người mua nhà ở Mỹ là chỉ đặt cọc có 20% giá nhà còn lại là mượn nhà bank. 20% của $180,000 là $36,000. Tính ra là bỏ $36,000 để lời $194,500. Cho nên khi mình thấy ở VN, thiên hạ mua nhà, chồng tiền mặt rồi kêu là lời dù lạ. Phát trung bình từ 40 năm qua là 24.6% thì chỉ biết lắc đầu, chịu khó nghe người ta kêu mình ngu lâu. Nếu không qua Mỹ thì có lẽ mình vẫn suy nghĩ như thời vác gạo, giao hàng cho khách hàng bà cụ.

Sau khi nhận tiền của FED, Chính phủ sẽ bỏ số tiền $10,000,000,000,000.00 trong ngân hàng và ngân hàng sẽ dùng số tiền cho mượn, để sinh lời, giúp kinh tế phát triển. Trên nguyên tắc họ chỉ có thể cho mượn 90% số tiền mà họ có trong ngân hàng. Thí dụ: họ có $10,000,000,000,000.00 thì họ có thể cho vay 90% số tiền hay là $9,000,000,000,000.00. Nếu có khách hàng đến mượn số tiền $9 tỷ này thì nhà bank có thể cho mượn thêm 90% của 9 tỷ hay 8.1 tỷ và cứ tiếp tục như vậy đến vô tận vì nếu người mượn tiền trả cho người khác thì tiền vẫn nằm trong nhà bank. Người ta tính trung bình, cứ $10 tỷ đô thì Ngân hàng có thể làm ra thêm tiền độ $90 tỷ mà người Mỹ hay gọi "make money from the thin air". Đúng ra là số nợ, tiền là số nợ của người dân tiêu dùng mượn.

Năm 2008, khủng hoảng kinh tế xẩy ra là vì số nợ chồng chất như kể trên mà ngay chính ngân hàng cũng không biết tiền chạy đi đâu vì các giấy tờ nợ được cấn cái qua thị trường chứng khoán mà người ta gọi là MERS. Ngân hàng không thể xiết nhà vì số tiền cho mượn, thí dụ $100,000.00 cấn vào cái nhà X nhưng 10% số tiền, mua, cấn trong trái phiếu của công ty A, 5% của công ty B,.... Cho nên nhiều người không trả tiền nhà, cứ ở phây phây 3,4 năm. Chính phủ phải bơm tiền vào để cho giá nhà lên lại, cho lãi xuất rất thấp để khuyến khích chủ nhà tái tài trợ để xoá hết những di tích lộn xộn khiến các ngân hàng ngày nay càng giàu to. Từ ngày ông Obama lên, chính phủ Hoa Kỳ in thêm trên $180,000 tỷ. Thí dụ: trường hợp, chính phủ in 10 tỷ và ngân hàng cho mượn đến 90 tỷ rồi nay bơm thêm 90 tỷ để xoá nợ cũ, coi như 180 tỷ khơi khơi. Năm 2008 ăn tô phở có $6.50 nay tốn $8.50. Lạm phát nhưng tiền lời lại không theo tỷ lệ của lạm phát.

Cho nên khi người dân có tiền, ngân hàng dụ họ bỏ vào quỹ tiết kiệm. Ngày nay gần 1%/ năm trong khi đó lạm phát khoảng 3%/ năm. Thí dụ: một người có $1,000.00, bỏ vào quỹ tiết kiệm như mình khi xưa từ Đà Lạt qua Tây đến Mỹ. Bỏ vào $1,000.00 đầu năm, đến cuối năm được $1,010.00, lời $10.00 nhưng phải đóng thuế liên bang 18% coi như $1.80, tiểu bang Cali thêm 10% là $1.00 chỉ còn lại $7.20. Cộng thêm lạm phát độ 3% thì trừ thêm $30.00 (3% x $1,000.00). Đầu năm bỏ $1,000.00, cuối năm - $30.00 (lạm phát) = $970.00 + $7.20 (tiền lời), coi như $977.20.

Lý do lạm phát nên người Mỹ về hưu, hay tìm một Quốc gia nào có đời sống tương đối rẻ, để dọn về nơi ấy ở trong tuổi già vì với lương hưu tại Hoa Kỳ, họ sẽ sống chật vật. Có cặp vợ chồng hàng xóm mình, ở cái nhà to đùng, nhà thì trả hết rồi. Đi chơi là hai vợ chồng chạy xe Van, bỏ cái nệm phía sau rồi tấp vào bên lề ngủ trong xe hay vào camping tắm rửa. May là họ lãnh lương hưu công chức, giáo viên và cảnh sát chớ dân đi làm hãng nhiều khi chả còn đồng bạc nào như Enron.

Dân in tiền hay chế ra tiền thì bị chính phủ bắt còn chính phủ cướp trắng trợn của dân thì ít ai để ý. Gần đây có người chế ra loại tiền ảo trên mạng và các chính phủ đang tìm cách đánh xập. Giá trị của Bitcoin lên đến trên $245.00.

Đọc báo thì có vài nhóm viết bài hù thiên hạ là ngày tận thế sắp đến, nói thiên hạ hết dùng đô la để bán công khố phiếu hay vàng, bạc,... Dẫn chứng là Hoa Kỳ nợ Trung Cộng quá nhiều, một ngày nào đó sẽ vỡ nợ. Thoạt nghe đến thì thấy có lý nhưng nếu tìm hiểu thêm thì tất cả lại dính chùm với nhau. Hoàn cảnh ví như ở VN, cha đi nhậu về già đau ốm, vợ con phải cong lưng ra trả nợ thuốc thang nên đời con không khá thì đời cháu cũng mù tịt.

Dạo về thăm Việt Nam, ngồi chém gió với người quen thì họ thắc mắc là nhà thầu Trung Cộng làm ẩu tả, mau hư nhưng tại sao Việt Nam lại mướn họ, thay vì mướn Mỹ hay Tây làm. Vấn đề chính là Việt Nam có khả năng tài chính, để mướn các công ty Mỹ, Tây để làm những công trình? Vì những công ty này lấy rất đắc nhất là các công ty Mỹ không được tham nhũng, mua chuộc, đút lót các nhà lãnh đạo của nước sở tại. Có anh bạn kể; VN cử người sang Mỹ thương lượng với hãng anh ta để mua phần mềm. Anh ta nói là họ có tư vấn nên biết rõ muốn mua loại nào, họ đồng ý giá cả 1 triệu đô nhưng họ nói là đề biên lai là 2 triệu, gửi cho một công ty ở Tân Gia Ba nên hãng anh ta không thể bán theo kiểu này, họ đến công ty khác gốc Tàu để mua.

Hoa Kỳ và các nước Tây Phương thao túng Ngân Hàng Thế Giới và IMF. Các nước muốn phát triển thì phải mượn tiền của hai cơ quan này nhưng phải dùng các công ty nhà thầu của Mỹ hay Âu châu. Như trường hợp nước Hy Lạp phải mượn tiền Cộng Đồng Âu Châu qua Bank Of America, rồi nay trả không nổi, phải năn nỉ xoá bớt nợ. Trung Cộng sản xuất hàng bán cho các nước Tây Phương và Mỹ thì không dám mang tiền về vì sợ lạm phát tại quốc gia của họ nên mua công trái phiếu của Mỹ và Âu Châu. Khổ cái là các xứ này cứ in tiền ra trả cho họ nên bây giờ họ khôn ra, tìm kiếm các nước nghèo như Phi Châu, Nam Mỹ, Việtnam,..., cho mượn vốn để phát triển kiếm lời hay được trả bằng dầu hoả, nguyên liệu.

Trung Cộng cho Venezuela mượn tiền để nước này bán dầu hoả rẻ cho họ vì bị Mỹ cô lập hoá. Nay trả nợ không nổi thì điều đình lại 70 tỷ mỹ kim... Việtnam cũng trong tình trạng đó. Muốn phát triển thì cần mượn tiền thì có những sát thủ kinh tế của Tàu Cộng chỉ cách xây nhà máy, mở sân golf, xây cao ốc bú xua la mua, rồi Tàu Cộng cho vay. Các cán bộ tham tiền vì mỗi lần ký giấy tờ là được lại quả thế là nhà thầu của Trung Cộng phải thắng thầu cho nên tiền của họ vẫn nằm trong tay của họ vì nếu dùng số tiền đó thì chuyên viên Việt vẫn có thể thực hiện được lại rẻ hơn. Họ trúng thầu xây ống cống ở saigon, đào lên rồi bỏ đó, làm tắt nghẽn đường xá, kéo dài thời gian rồi kêu hết quỹ, nhà nước lại phải đi vay thêm của Trung Cộng, các cán bộ lại được thêm tiền rồi dân chúng cong lưng ra trả nợ. Tầu Cộng dụ mở đường xe hoả cao tốc, mà ngay ở xứ họ ít ai đi vì quá đắt, lại bị tai nạn liên miên hay làm phi trường Long Thành mà mình thấy hoạ đồ là phân nửa của phi trường Bắc Kinh thiết kế bởi công ty kiến trúc Norman Foster mà mình có thời, làm việc khi ở London.

Về Đà Lạt thấy mấy cái cáp treo ở thác Datanla kéo dài vào hồ Tuyền Lâm là biết các sát thủ kinh tế mớm mồi cho vì ít ai đi thì lỗ là cái chắc hay Bà Nà ở Đà Nẳng. Cách đây 25 năm, hãng Kiến trúc SOM ở Chicago có phỏng vấn mình để làm việc cho họ, thiết kế dự án Thủ Thiêm nhưng lúc đó đang tính về Cali lấy vợ nên không nhận nhất là khi đến Chicago thì trời lạnh và gió. Nay nghe nói Thủ Thiêm đang xây cất nhưng không ai mua như dự định. Chắc hết tiền. Nếu bán gạo rẻ 1/3 so với Thái Lan thì lấy tiền đâu mà trả nợ hay mượn vốn phát triển. Trại Hầm khi xưa nổi tiếng về Mận, nay họ phá bỏ hết để trồng cà phê, bán cho ngoại quốc với giá bèo.

Nghe nói VN có đến 20,000 tiến sĩ mà không ai làm nổi cái đinh ốc cho công ty Samsung. Báo đăng có ông nào chế tạo xe thì bị phạt nên qua Kampuchia làm việc, chế lại xe thiết giáp của quân đội khmer, được trả lương cao, phong chức tùm lum. Một anh thợ máy chế máy bay trực thăng thì bị phạt, tịch thâu vì cán bộ nghĩ không có bằng tiến sĩ thì chắc chắn không tư duy đột phá để chế máy bay. Có báo Do Thái kể, có ông nào nghèo quá đi lao động sang Do Thái làm nông dân, bỗng nghĩ ra cách làm máy bón phân. Ông chủ mừng quá tặng $5,000 và đứng tên cái bằng sáng chế. Ông này mừng quá về quê tiếp tục làm ruộng với $5,000.00 và hy vọng sẽ chế tạo máy móc nhưng không có bằng tiến sĩ thì chắc chắn sẽ không được đãi ngộ.

Khi học cao học về phát triển các quốc gia đệ tam thế giới thì luận án ra trường của mình là cuộc phát triển dưới thời Minh Trị Thiên Hoàng, khám phá ra là ông Shogun Tokugawa Iyesu lấy được thiên hạ nhờ biết làm sát thủ kinh tế. Ông ta lúc đầu rất yếu kém nên theo hầu, xúi lãnh chúa Toyotomi xây dựng chùa chiền, lâu đài,..., để nêu danh dòng họ của mình nên tiền bạc, vàng đều đem tiêu xài phung phí thay vì dùng để huấn luyện quân sự, phát triển kỹ nghệ. Lãnh chúa Toyotomi được Minh Hoàng phong cho chức Lãnh Chúa như Chúa Trịnh của VN thời vua Lê. Ông này tài giỏi nên đánh phá các thủ lãnh khác sau này chết để con trai 6 tuổi lên cầm quyền với bà mẹ làm cố vấn. Cuối cùng dòng họ Toyotomi suy yếu vì phung phí tiền bạc, Tokugawa Iyesu đánh dòng họ Toyotomi trong vòng vài năm, lấy được thiên hạ, trị vị hơn 200 năm. Nước Nhật may mắn có một Shogun như Tokugawa nên mới giàu có phát triển như ngày nay dù bị bại trận năm 1945. Họ đã chiếm Trung Hoa, Nam Hàn và cả vùng Đông Nam Á trước 1945.

Ngày nay, ở Việtnam, các sát thủ kinh tế Trung Cộng thao túng, xúi dục làm tượng đài HCM, ông Nguyễn Bá Thanh mới chết đã làm nhà thờ to lớn, mộ của ông Võ Nguyên Giáp lớn đến nỗi dân Quảng Bình than vì hết tiền mà vẫn neo lưng ra đóng thuế để xây mộ, tượng đài cho ông. Ở Lăng Cô có cái làng Ma vì dân làng ở đây, vượt biển rồi nay có tiền bạc, trở về xây lăng mộ cho cha mẹ ông bà to lớn như nhà thật.

Người tây phương giàu có, khi về già, họ để gia tài của họ để giúp đời như ông Andrew Carnegie, Rockerfeller hay ngày nay ông Bill Gates trong khi người Việt mình thì chỉ lo xây mồ mả cho to trong khi học sinh đói rách, đi học phải lội sang suối, đi bộ cả 10 km. Thay vì xây trường học, họ lại xây tượng đài HCM, người mẹ anh hùng, đủ thứ trò làm kiệt quệ ngân khố của đất nước hay tỉnh thành.

Các tổng thống Mỹ về hưu thì chả có lăng tẩm gì cả. Họ chỉ xin tiền tư nhân để xây cái thư viện, để tài liệu nói về cuộc đời, tài liệu xẩy ra trong thời gian họ làm tổng thống. Ở vùng mình ở có hai thư viện này, của ông Nixon và Reagan. Mấy đứa con lớn thì mình dẫn đi viếng để hiểu biết về lịch sử dạo đó, có liên quan đến Việt Nam và tỵ nạn thuyền nhân.

Ở trường, Việt Nam, Tây hay Mỹ, họ không giảng dạy về tài chánh, khi ra đời ai nấy đều không hiểu về tài chánh nên những quyết định về tiền bạc không được đắn đo, nghiên cứu kỹ càng. Hôm ở Hán Thành, đi chơi, vào tiệm, mấy đứa con mình, không dám mua đồ đến ngày cuối cùng, sau ăn trưa, mình nói về nhà nghỉ rồi đi viếng viện bảo tàng để ba mẹ con đi mua sắm vì có mình thì mấy mẹ con không dám mua. Sau đó, ba mẹ con về nhà trong lòng vui như pháo bông, tay mang vai xách. Chúng thương mẹ chúng hơn mình. Chán mớ đời!

Về đầu trang



(Tiên+Tục)Sư

Nguyễn Hoàng Sơn

Hôm trước vào trang nhà Văn Học, thấy hình mấy người bạn học cũ Văn Học, rủ nhau đi thăm thầy nhân ngày Thầy Giáo. Nhìn những người học trò cũ, xấp xỉ 60 tuổi, tóc muối nhiều hơn tiêu, có người đã về hưu đứng bên cạnh thầy Lưu Văn Nguyên, chống gậy khiến mình rất cảm động. Việt Nam ngày nay có ngày dành cho Thầy Cô, để nhớ ơn các thầy cô. Ngày xưa, mỗi lần Tết đến thì học trò có đi Tết cho thầy cô trong lớp.

Trong cuốn "Coeur" (Trái tim) của Edmondo De Amicis mà mình có dịp đọc khi đi làm ở Ý, hồi nhỏ có đọc bản việt ngữ do ông Hà Mai Anh đã dịch với tựa đề Những Tâm Hồn Cao Thượng, có kể câu chuyện về ông bố của Enrico Bottini, đọc báo thấy tin tức của người thầy cũ, đã đem ông ta theo về quê cũ, thăm người thầy khi xưa sau 40 năm. Cuốn sách này có rất nhiều ảnh hưởng cho sự thành lập của đảng Xã Hội Ý Đại Lợi và giúp hình thành các phong trào đấu tranh giai cấp của thanh niên trên thế giới của thế kỷ trước. Hôm trước nói chuyện với anh bạn học cũ, cũng học Yersin rồi Văn Học cùng năm nhưng khác lớp. Anh kể là khi ra trường Việt thì đi học ở một tư thục, chơi toàn bạn xấu, hoang đàng rủ nhau cúp cua đi chơi rồi sau này qua Văn Học, vẫn tiếp tục trốn học đi câu cá bắt chước Trương Lương khi xưa đợi thời, đi đánh bi da thì bị thầy CBA, lái xe đi tuần, bắt về trường, đánh cho 3 roi mây nhớ đời.

Sau này anh chàng học khá lên và đỗ tú tài IBM có hạng, có ai mượn tên và bằng của anh chàng để nộp đơn du học. Anh chàng nhận thấy môi trường của trường Văn Học rất khác các trường khác; thầy cô chú tâm dạy, quan tâm đến tất cả học sinh dù dốt hay giỏi, thấy người hiệu trưởng đã bỏ công, thì giờ, lái xe đi khắp Đà Lạt để tìm các học sinh trốn học đã khuyến khích và giúp anh ta từ từ thấy tấn tới nên thích học và đậu cao. Anh chàng quên nói là nhờ đi chơi với Sơn đen nên đã giúp anh ta sáng dạ ra. Gần mực thì đen gần Sơn đen thì sáng. Khà khà khà.

Qua câu chuyện của anh bạn học cũ làm mình suy nghĩ về chức năng người thầy, lương tâm nhà giáo. Dạo đó có nạn đôn quân, nam sinh thi rớt tú tài thì phải nhập ngũ đi trung tâm huấn luyện Đồng Đế, tốt nghiệp mang lon trung sĩ còn rớt đại học thì đi trung tâm huấn luyện Thủ Đức, ra trường mang lon sĩ quan chuẩn uý còn trường đại học sĩ quan Võ Bị là những người đậu tú tài, tình nguyện đi lính. Có bài hát "giờ này anh ở đâu, Quang Trung,..Đồng Đế nắng mưa chan hoà..".

Hồi nhỏ thì không để ý nhưng lên 15, 16 tuổi phải làm giấy hoãn dịch, ra đường phải có thẻ học sinh và giấy hoãn dịch thêm thẻ nhân dân tự vệ nếu không cảnh sát sẽ tóm cổ thêm chiến dịch Phụng Hoàng của CIA, lâu lâu bắt thanh thiếu niên đem ra Thao Trường để thanh lọc giấy tờ vì vấn nạn giấy tờ giả của dân nằm vùng và các nam sinh học lại. Mỗi lần có chiến dịch này thì thanh thiếu niên Đà Lạt bớt ra ngoài đường, đi học về là ở nhà đợi cơn bão qua vì cảnh sát bắt vô thao trường, cắt tóc dài, xẻo quần ống loa.

Đà Lạt dạo ấy có nhiều trung tâm luyện thi, dạy lấy căn bản. Mình nhớ thầy Tạ Tất Thắng, trong lớp hay mĩa mai nói về các trung tâm luyện thi: "có căn bản đâu mà mất, nếu có mới gọi là mất, lại rao kêu dạy lấy lại căn bản". Hồi nhỏ nghe câu "nhất tự vi sư, bán tự vi sư", ba chớp ba nhoáng mình cứ hiểu là một chùa là thầy, bán chùa là thầy" vì hay đọc Linh sơn Tự trước cổng chùa Linh Sơn, sau này mới hiểu ai dạy mình một chữ được xem là thầy, hơn một tí (nữa chữ) cũng là thầy. Ngày nay cập nhật hoá thì người Tàu có thể nói "nhất tự vi sư, Google đại sư". Như anh bạn kể thầy Lưu Văn Nguyên, không như những thầy khác mà anh theo học ở tư thục khác, cố giúp các học sinh chậm hiểu. Hắn không biết Đại Số là gì nhưng rồi từ từ hắn giác ngộ đại số và thích học, không trốn học đi chơi nữa vì người thầy tận tâm, giúp tất cả các học trò.

Người ta định nghĩa hai loại thầy: Tiên Sư là người thầy vì học trò dạy cách làm người và Tục Sư là người thầy vì tiền mà dạy cách làm tiền, "Tiên học phí hậu học văn", mở các trung tâm luyện thi, lấy căn bản mà dạo đó thấy các biểu ngữ quảng cáo treo đầy đường. Hạng Tiên Sư, lôi kiến thức đã sẵn có trong bụng của học trò ra còn Tục Sư thì nhét kiến thức từ ngoài vào vì vậy học Tiên Sư thì tin mình là vũ trụ nhỏ, còn học Tục Sư thì trở thành thùng chứa sách. Tiên Sư chỉ cho học trò cái thiếu của mình còn Tục Sư thì chỉ cho học trò cái giỏi của mình. Khi học trò thấy cái khiếm khuyết của mình thì lo lắng, chịu khó học hỏi thêm vì vậy mà anh bạn bắt đầu thích học còn khi học trò thấy cái giỏi của mình thì đâm ra tự kiêu nên kiến thức dừng lại.

Lần trước về thăm gia đình ở Paris, gặp lại vài người bạn Tây mà lúc trước mình thấy họ rất giỏi, nhiều kiến thức hơn mình thì cảm thấy họ như dậm chân tại chổ như thời còn đi học. Lối nhìn của họ quá chủ quan, vội vã phán đoán. Một Think Tank thường nói lên quan điểm của người hay nhóm trả tiền để họ nghiên cứu. Một bài báo có thể do một đại công ty trả tiền để viết về một đề tài để quảng bá hàng hoá của họ. Như Thomas Jefferson từng nói: “The man who reads nothing at all is better educated than the man who reads nothing but newspapers.” Mình chỉ học ở Văn Học có hai năm nhưng lại hai năm quan trọng nhất của thời mới lớn. Mình được các thầy như Phạm Văn An, Nguyễn Minh Diễm, Nguyễn Quang Tuyến, Lưu Văn Nguyên, Nguyễn Thạc, Hồ Thanh Tâm, Hà Mai Phương, Đan đình Soạn..., đã khai phá ra cái tâm của mình và từ đó tiếp tục học lên đại học. Ở đại học, cũng may mắn gặp những người thầy Pháp đã lôi cái mình đã có sẵn, óc quan sát, tìm tòi, tự học hỏi nhất là giúp mình bơi lội trong vùng sáng tạo vô biên.

Sau này mình có đi học các Tục Sư về kiến thức làm tiền, đầu tư mua nhà nhưng tình cảm của mình dành cho họ không trân trọng như đối với các thầy xưa ở Đà Lạt hay Paris. Họ dạy mình cách thương lượng, cách kết thúc những cái deal nhanh chóng nhưng không khai phá cái Tâm của mình. Mình nhớ mãi trên bàn thờ của nhà thơ Hữu Loan, tác giả bài thơ Màu tím hoa sim, chỉ thờ chữ Tâm, như Nguyễn Du đã nói mấy trăm năm về trước; cái Tâm kia mới bằng ba chữ Tài.

Hè này mình đem gia đình về Đà Lạt, hi vọng sẽ gặp lại những người bạn học cũ nhất là có cơ hội gặp lại những vị ân sư của trường Văn Học khi xưa. Hôm trước có liên lạc với một anh bạn xưa, kể là có nhiều người vẫn còn nhớ đến mình dù chỉ học Văn Học có 2 năm. 40 năm trước mình không để ý nhưng với thời gian, nhìn lại thì phải công nhận các Tiên Sư kể trên đã có rất nhiều ảnh hưởng đến quãng đường đời mình vừa đi qua. Mình nhớ có một linh mục kể mình câu chuyện; một hôm, Phật nói với các đệ tử hãy nhìn mặt trăng và các đệ tử đều nhìn ngón tay của ngài đang chỉ mặt trăng. Đó là câu chuyện hay nhất của một người thiên chúa giáo giảng cho mình và đã đi suốt cuộc đời mình từ dạo đó.

Về đầu trang



Tìm Lại Nhau

Nguyễn Hoàng Sơn

Cách đây hai tuần, gia đình mình có mướn một căn nhà 10 phòng, ngay biển ở miền nam Cali để mấy gia đình anh chị cùng con cái bên vợhọp mặt thường niên. Mình bận phải chạy lên vườn trông nom thợ nên về trước giờ khởi hành. Về đến nhà thì thấy quần áo của mình, đồ vệ sinh đã được đồng chí gái, chuẩn bị trong Vali xong xuôi từ lâu. Mình giật mình, nhận ra một cử chỉ mà vợ mình đã làm từ ngày lấy nhau trên 22 năm qua mà nay mình mới ngộra.

Từ ngày thằng con đi học đại học, xa nhà trên một năm nay, chỉ còn cô con gái ở nhà nên cũng bớt lo cho con nên mình mới có thì giờ tới võ đường mỗi tối. Mình chở cô gái đi bơi còn đồng chí gái đón về để hai mẹ con có ít phút trong xe để hàn huyên.

Mình cảm thấy khi thằng con đi học xa thì hai vợ chồng, hình như gần lại nhau, tìm lại nhau vì 19 năm qua, sau khi hai đứa con ra đời thì cả hai lo đi làm, về chăm sóc con nên không có thì giờ riêng cho nhau. Sáng thì hai vợ chồng tranh thủ đi bộ với nhau được 30 phút, để trao đổi những lo toan về con cái, công việc. Cuối tuần thì đi tập thể dục, bơi ở câu lạc bộ thể thao.

Dạo mới lấy nhau thì còn chăm sóc cho nhau nhưng khi có con thì bao nhiêu tâm trí, thì giờ đều dành trọn cho hai đứa con. Có lẽ vì vậy cả hai không có thì giờ dành cho nhau, đả thông tư tưởng thêm nên khi con lớn thì bị hụt hẫng như một người bạn giải thích, chới với không biết làm gì ngoài nhìn mụ vợ nay đã già.

Trong cuốn "How to win friends and influence people", ông Dale Carnegie có kể câu chuyện về một bà vợ. Trong nhóm phụ nữ mà bà ta hay họp mặt hàng tuần, đề nghị mọi người về nhà, hỏi chồng những 12 điều mà ông chồng muốn bà ta sửa đổi. Chiều hôm đó, ông chồng đem về tặng bà ta một tá đoá hoa hồng và nói ông ta không muốn bà ta thay đổi gì cả vì bà ta hoàn mỹ, khiến bà vợ khóc như mưa.

Trong cuốn "The Compound Effect", ông Darren Hardy kể có ông nào mỗi tuần tặng hoa cho vợ trên 30 năm lấy nhau. Ông ta giải thích: ai cũng có thể bị tiếng sét ái tình nhưng khi đã lấy nhau thì rất khó để thương người phối ngẫu cả đời.

Mỗi ngày ông ta viết nhật ký về những điểm hay của người bạn đời và tặng cho bà ấy sau một năm trời, khổhạnh, tìm những điều hay để viết vềvợ.

Lúc nhận thức được công sức của đồng chí gái, xếp quần áo cho mình trước những chuyến đi xa thì mình mới giác ngộ cách mạng: những điều vợ mình làm cho mình từ 22 năm qua, vô tình không nhận thấy. Từ dạo ấy mình cũng ghi sổ mỗi ngày những điều mình cảm nhận ở vợ. Tương tự như câu chuyện về một cô gái, cãi với mẹ rồi bỏ chạy đến khi đói lả thì gặp một bà già, kêu vào nhà, cho ăn. Cô ta cảm động tự hỏi sao trên đời có người tốt bụng như thế, không xấu xa như mẹ mình nên cám ơn bà lão. Ăn xong, bà lão bảo cô bé về nhà vì sợ mẹ lo. Khi về đến nhà, mẹ cô gái hỏi người con có đói không, vào ăn cơm, mẹ đã nấu những món con thích. Khi có một người lạ làm, giúp đỡ hay làm điều gì tốt thì mình cảm động vì khác thường trong khi người thân cũng làm những cử chỉ đó thì mình như vô tình không nhận ra hay trân trọng đón nhận.

Nhiều khi kể chuyện về vợ thì tên N.A. hay còm bú xua la mua, kêu mình than bị đàn áp dưới sự đô hộ hà khắc của đồng chí gái nhưng vẫn khen vợ. Phải công nhận là tìm mỗi ngày, một cái điểm hay ở vợ để ghi vào nhật ký rất khó nhưng đã tìm thì sẽ gặp.

Cái lạ là khi tìm những cái hay, đẹp của vợ để ghi lại thì những cái xấu bỗng nhiên tan biến mất thì lại càng thương mụvợ. Chán mớ đời! Năm nay sinh nhật của mình thì mụ vợ lại nhớ vì thường thường, có khi nhớ khi không. Mình càng mừng vì khỏi phải toán tiền đi ăn ngoài. Mụ lại chơi nổi, mời hai cặp vợ chồng quen đến nhà ăn uống. Có bà bạn chơi thêm một cái bánh Tây mà khi xưa còn bé mình hay đứng nhìn qua cửa sổ của nhà bà Duy, hàng xóm. Mỗi lần bà này tổ chức sinh nhật cho con gái của bà ta thì thấy xe hơi đậu đầy đường Hai bà Trưng. Mình và vài đứa trong xóm cứ đứng ngoài sân, nhìn vào cửa sổ, xem con bé thổi nến rồi cắt cái bánh Tây khiến mình và mấy tên trong xóm cứ nuốt nước miếng ực ực.

Năm nay, cô con gái mời đi ăn và trả tiền. Nó tính mời mình đi ăn BJ's nhưng mẹ nó muốn ăn đồ Nhật thế là bò đến Mitsuwa ăn mì Ramen. Cái hay là sinh nhật của mình nhưng mụ vợ không hỏi mình thích gì. Chán mớ đời! Nhưng vắng em rồi thì ta ăn với ai? Cô con gái hè này đi làm cho thành phố, dạy bơi cho con nít nên có tiền nên chơi trội một tí.

Năm ngoái PCB, gọi mình nói chuyện, bảo là bạn thời xưa sao thấy thân nhau hơn. Thật ra trong thời gian nuôi con ở nhà, mình có bạn, có con cùng lứa nên trao đổi nhau kinh nghiệm nhưng cũng có chút ganh tị, ganh đua nhưng nay con đã lớn, đi học xa thì mình không nhất thiết, cần những người bạn có con cùng tuổi, cùng trường.

Thật ra về già, có được một vài người bạn để lâu lâu tụ nhau, chém gió, kể về những chuyện xưa, chia sẻ những kỷ niệm thời thơ ấu là một diễm phúc. Thầy Phạm Văn An, bảo là phải nhìn về phía trước nhưng phía trước của mình là rời bỏ cõi đời này cho nên con người bỗng nhiên tìm về đạo pháp, tu hành thì lại càng rối lên. Họ nhưsợ hãi về đoạn kết của cuộc đời họ. Dạo này mình nhận khá nhiều imeo về Phật Pháp hay ăn năn sám hối,....

Mình có ông bạn già nay bằng tuổi của ông cụ mình, cứ chỉ văn phòng của ông ta ở nhà là trung tâm chờ chết của ông ta. Ông ta không sợ hãi vì đã dọn mình để về với Chúa, nhưng vào tuổi mình thì ông ta chắc cũng ôn lại thời thơ ấu, như kiểm điểm những giấc mơcủa tuổi trẻ và những thành đạt để rồi chép miệng bảo là Phù du. Một lực sĩ chạy Marathon, cố gắng chen lấn, húc đẩy các lực sĩ khác để mong tới đích sớm. Khi đến đích thì không đạt đươc địa vị như mình mong muốn nên chán nản bảo là Phù du hay lo sợ giám khảo coi lại video những đoạn họ đã ăn gian ngừoi đồng hành và trừng phạt họ. Họphải cầu nguyện, ăn năn sám hối.

Tuần rồi gia đình mình đi Mammoth Lakes chơi thì khi đến hồ Mono để tham quan thì thấy bảng bảo là bỏtiền vào phong bì để trảtiền vé vô cửa. Như đa sốdu khách, mình lấy tiền bỏ vào phong bì rồi cho vào thùng. Thằng con thấy mấy du khách tq, đi vào không trả tiền nên hỏi mình không trả tiền thì đâu có ai biết. Mình trả lời đúng nhưng lương tâm mình biết thì nó sẽ ám ảnh mình cả đời như Raskolnikov trong "Tội ác và hình phạt" của nhà văn Doestoiski.

Có những người khác chạy có lẽ chậm nhưng không tìm cách chơi xấu, ăn gian,.. Thì khi đến đích thì họ rất hãnh diện về thành quả của họ tuy không to tát nhưng với một tâm hồn không lo sợbị trừng phạt bởi Thượng Đế hay Phật,...

Hôm qua, có người đẹp "giò chả Mỹ Hương", i meo mời bạn bè xa gần, ai đến San Jose thì ghé lại tệ xá để bà ta cho ăn giò chả MH khi xưa của Đà Lạt, món bánh căng dạo nào,...nên định trong năm nay sẽ tìm đường lên Bắc Cani để xem dung nhan vì mình chưa bao giờ gặp mặt người đẹp này, chị họ của một tên học chung khi xưa. Có một giai nhân khác ở Florida sẵn sàng đón tiếp khách phương xa.,.. Tháng trước có anh quen trên diễn đàn VH, từ San Jose xuống chơi, có ghé lại nhà mình hò hét cũng vui hay PCB đi seminar ghé lại thăm mình. ĐGL, hàng xóm khi xưa, mỗi lần xuống nam cali đều gọi đi uống cà phê.

Ký ức của mình thường lấp lánh những ký ức của những tên hay ả khi xưa học chung nên lâu lâu mình hay ghé căn nhà trên mạng của Văn Học để đọc những bài thơ, những kỷ niệm của những người có cùng mẫu số chung với mình về Đà Lạt, Văn Học, Yersin,... Những tiếng hát của họ tuy không điêu luyện như các ca sĩ chuyên nghiệp nhưng đã nói lên những hoài niệm, những khắc khoải của những ngừoi cùng lứa tuổi của mình, một thời sinh ra tại Vietnam, Đà Lạt.

Khi mình bước vào tuổi hoàng hôn của đời mình, nếu có vài người bạn gần hay xa là một niềm hạnh phúc. Lần đầu tiên, sinh nhật mình có hai cặp đến chơi, đấu láo,..thì mình nhận thấy cái tình bạn ngày nay khá đẹp như pcb nói. Họ đến với tấm lòng chớ không vì nhờ cậy. Cô Thắm cứ lo đón tiếp bạn học xưa từ VN, xứ kanguru,...hay ông thần Chim tinh gia nhận tin một tên học Văn Học khi xưa, vừa đến định cư ở thành phố của hắn, vội vàng đến hỏi thăm và giúp đỡ gia đình anh này trong buổi đầu khó khăn ở xứngười.

Tuần trước, cả gia đình mình đi Mammoth Lakes thì khám phá ra mình phải đi chơi khi còn sức khoẻ chớ đợi khi về hưu thì chỉ có đi bằng xe lăn. Ai đến miền nam Cali thì cứ thông báo cho tổ trưởng Diễm hay mình để tìm lại nhau trong ký ức vang bóng một thời để quen và một thời để tìm lại nhau..

Về đầu trang



Tìm Về Những Vết Chân Xưa

Nguyễn Hoàng Sơn

Mấy tháng nay, cuộc sống mình bị xáo trộn từ khi nhận được email của Nhất Anh, kèm theo email của Phi Nga. Từ cô nàng mình liên lạc lại được với Hùng Con Cua rồi từ ông thần này lại đưa mình về với nhóm học thời tiểu học và trung học đệ nhất cấp ở Yersin. Mấy tháng nay cứ hết họp mặt với các bạn học xưa thăm viếng miền Nam Cali lại đến hội ngộ San Jose làm mình quên thời gian qua mau. Thật ra mình chỉ nhớ vài người còn lại coi như bà con mới khám phá ra.

Mình không biết tâm trạng của ông Marcel Proust khi xưa ra sao khi viết những tập "à la recherche du temps perdu", mình cứ lần mò mấy tháng nay đi thăm lại thời gian xưa bằng hình ảnh mà mình tưởng đã chôn vùi từ khi rời Đà Lạt năm nào. Mình dò dẫm từng bước, xem từng bức ảnh, đọc từng email, nghe bạn học cũ kể về thời niên thiếu của thời học chung trước hay sau 75 để tìm lại chút dư âm ngày nào. Có người email hỏi có nhớ cô này, tên nọ thì những lớp bụi thời gian từ từ xoá đi, lộ ra bức tranh xưa, được vá chấp bằng những kỷ niệm của ai đó hay của chính mình. Chỉ có khác là các nhạc phẩm được tải lên trên mạng khác với những nhạc phẩm mà thế hệ mình đã ưa chuộng, nghe trong "một thời để yêu và một thời để nhớ". Có lẽ các nhạc phẩm khi xưa không nói lên tâm trạng của chúng ta sau 40 năm bương chải với nghịch cảnh, thân phận làm người VN nên đã được thay thế bằng những bài hát buồn cho những cuộc tình lỡ, những ước mơ đã bị chôn vùi bởi thời gian. PMC khi xưa học chung với mình năm lớp 11 B, hay nói về ông Hoàng Đức Nhã trả lời tiếng Anh như gió với các phóng viên ngoại quốc, khen ông TT Thiệu đọc diễn văn bằng Anh ngữ khi công du ở Mỹ. Ngô Văn Thuỷ hay rủ đi thăm mấy ông thầy để mượn sách, nói về các loại hoa....Nhưng không hiểu sao thấy hình mấy người bạn xưa, các thầy nhưng không dám liên lạc vì như sợ đánh vỡ tấm tranh xưa? Hỏi thăm vài câu rồi ai ai lại về với không gian, vị trí hiện tại của mình và tấm tranh xưa có lẽ sẽ vĩnh viễn xa rời trong tâm khảm của mình. Video clip My Rose được làm để quảng cáo cho hãng xổ số mà Nhất Anh gửi là bằng chứng của ước mong càng nhiều thì càng thất vọng bao nhiêu như bài thơ Hoang Vu của cô Vi Khuê. Mình nhớ khi xưa cô hàng xóm cho mượn cuốn truyện Dr. Zhivago của ông Boris Pasternak mà mình đọc suốt đêm để trả lại cho cô nàng sáng hôm sau và được xem phim của đạo diễn David Lean ở rạp Hoà Bình vào những năm đệ tam. Cuốn phim này mình đã coi đi, coi lại không biết bao nhiêu lần trong suốt 40 mùa thu lá bay qua, bằng tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Đức rồi tiếng Anh. Mổi lần đài truyền hình địa phương chiếu là mình phải coi dù ngày mai phải dậy sớm để lao động quang vinh. Mình rất mê phim của David Lean nhưng thích nhất vẫn là phim Dr. Zhivago vì phim này nói lên phần nào những gì gia đình và quê hương đã trải qua trong suốt 40 năm qua. Mình thích nhất cảnh Omar Sharif chùi bụi bặm đã động lại trên gương soi, chợp giật mình thấy mình già tương tự hôm nay khi mình cố gắng nhớ lại dĩ vảng của thời niên thiếu. Ông này như một người ngoại cuộc, ở xứ Ural, vùng chỉ có chó sói hú trong đêm đông dài, làm thơ không biết gì về tình hình vợ con, người yêu, xã hội đang trải qua các cuộc cách mạng, thanh trừng của đất nước. Trong 40 năm qua, mình cũng như một kẻ ngoại cuộc, đứng bên lề của những thăng trầm của quê hương xưa. Có lần một anh bạn hỏi một du học sinh lớn tuổi từ VN, quê hương là gì? thì ông này trả lời Quê Hương là nơi nào mình cảm thấy yên vui chớ không phải là chùm khế ngọt. Mình nhớ lần đầu tiên về thăm quê nội có sông Đà núi Tản, chùa Thầy mà mình thường được nghe nhắc đến trong sách. Đi qua những con đê để vào làng thì mình cám ơn ông cụ đã rời quê năm lên 17 tuổi vào Nam vì nếu không thì có lẽ ngày nay cuộc đời mình đã khác. Sống chung quanh các đống phân với đàn ruồi nhặng bay vờn như ma trơi. Căn nhà thờ tự không có cửa sổ từ mấy chục năm nay, không phòng tắm. Mình đem con về Đà Lạt thăm nhưng Có lẽ trong thâm tâm, chúng đã thầm cám ơn Bố đã có ý tưởng rời Đà Lạt ra đi để chúng có một cuộc sống tươm tất hơn gia đình của các cô chú ở VN.

Mình còn may mắn vì có cơ hội thăm hỏi, đưa ông bà cụ đi chơi bên Tây, bên Mỹ còn nói chuyện được. Mình có anh bạn gốc Quảng Nam, sống trong làng trong thời chiến tranh, sáng thì quốc gia bảo vót tranh làm hàng rào ấp chiến lược, tối đến các ông kẹ về bảo nhổ đi, kêu làm tay sai Mỹ nguỵ như chị Lệ Lý Hayslip kể và hát những bài sáng quốc gia, chiều cộng sản khi dự đám cưới của mình. Anh bạn mình có giấc mơ làm bác sĩ nên trốn vào Saigon ở trong viện mồ côi, làng Hoà Bình của Tây Đức thì có một ông Mỹ mến và bảo lãnh đem về Mỹ nuôi. Sau này ra trường y khoa, anh có về lại quê nhưng anh ấy đau buồn vì không nói chuyện, bắt nhịp cầu được với mẹ vì bà ta sống lên trong một môi trường như một con thú được nuôi trong chuồng nên các thói quen, suy nghĩ khó có thể xoá bỏ. Anh về thăm nhưng không thể kể hay giải thích về cuộc sống của anh vì đối với người mẹ rất là trừu tượng. Mỗi ngày chỉ lo đi lượm củi để nấu cơm trong khi anh ta xây nhà, mua bếp ga, máy giặt,...nhưng bà mẹ vẫn sống theo thói quen từ xưa, chấp nhận một lối sống xưa, không thay đổi theo thời gian, không rời làng quê, nơi chôn nhau cắt rún.

Mình xa Đà Lạt 40 năm nhưng gia đình vẫn còn ở đó nên có trở về thăm, người xưa còn đó nhưng cảnh cũ đã thay đổi quá nhiều. Lần đầu mình về thì Đổi Mới bắt đầu nên cảnh cũ còn đó nhưng rất thê lương so với thời trước 75. Những lần sau này thì thành phố như một cô gái già kẻ môi tô son, trùng tu lại nhan sắc đã quá mùa xuân và gỉai phẩu thẩm mỹ rất thô kệch tạo cho mình một cảm giác khó chịu. Mình chẳng bao giờ viết lách ngoại trừ thư từ cho bạn bè, người thân vào dịp cuối năm qua các thiệp chúc Tết nhưng mấy tháng nay bỗng có nhu cầu, cần viết ra những gì lùng bùng trong đầu nhưng càng viết thì cơn lốc càng xoáy mạnh đưa mình về quá khứ với một tốc độ chóng mặt. Mình cứ viết rồi xoá rồi viết rồi xoá nhiều khi quên lưu trữ trong máy nên khi nhớ đến thì lại phải viết lại. Mình có nhu cầu viết để giải toả những hình ảnh chập chờn của quá khứ. Sau buổi họp mặt tại nhà mình với nhóm bạn thời Văn Học thì mình có viết về hai chị em họ Trần, Ma soeur MT và những nhân vật khác trên cái IPad cũ rồi tự nhiên nó biến mất,...lục tìm trong iCloud cũng không thấy vì nó không cập nhất hoá được phần mềm. Ngày xưa, mình hay nằm mộng bay về VN, bị công an lùng kiếm chẳng hiểu tại sao các Ác mộng trở về khi được thư nhà. Mình thèm tô phở Phi Thuyền gần ga xe lửa, tô miến gà ở đường Trương Vĩnh Ký hay tô mì vịt tìm cạnh tiệm Luồng Điện của gia đình Trần Trọng Ân,...nhưng sau khi về thăm Đà Lạt thì hết còn khắc khỏi, những kỷ niệm của Đà Lạt từ từ được trả về miền quá khứ. Nay mình có hai hình ảnh Đà Lạt, một của thời học trò và một của những ngày vội vã trở về thăm gia đình, vội vã ra đi như sợ hãi, trốn lánh Đà Lạt ngày nay.

Cách đây vài năm bỗng nhiên hai tên bạn thân nhất: một tên thời ở VN mà một tên từ ngày sang sinh sống tại Mỹ không hẹn lại rủ nhau đi Tây phương cực lạc khiến mình tự hỏi về cuộc đời, chặng đường gần 40 năm xa Đàlạt và tương lai đi về đâu nên tự dạo đó không thiết làm ăn khác với những toan tính ngũ niên, thập niên, từng năm, từng tháng, từng giờ như lúc trước thì mình cảm thấy an tâm tự tại. Hàng ngày chở con đi học, xem con bơi, mình cảm thấy thoải mái hơn hay đi bộ với vợ sau cơm chiều. Lúc trước thấy chán vì phải nghe đồng chí gái gia huấn, nhưng nay thì mình vui vẻ nắm tay vợ đi như thời mới quen nhau. Có lẽ đó là những vết chân xưa mà thời gian đã làm mình bỏ quên hay vô tình không để ý đến.

Về đầu trang



Tình Người Ấm Lòng

Nguyễn Hoàng Sơn

Có những câu chuyện mà mình nghe kể đầy tình người, rất đơn sơ nhưng không hiểu sao lại ghi đậm trong ký ức.

Có bà Leslie kể rằng có lần đi chợ, lúc tính tiền thì thiếu đâu $12.00 nên bà ta đang lựa những món không cần thiết lắm để bỏ lại thì bỗng nhiên có một người khách hàng đứng phía sau, nói không cần để tôi trả dùm. Bà ta cám ơn rồi hỏi địa chỉ để gửi ngân phiếu thì ông khách phía sau kể là có bà mẹ nằm viện dưỡng lão. Ngày nào, ông ta cũng vào thăm và mua hoa tặng mẹ. Hôm nay bà mẹ la, nói sao cứ đem tặng hoa hoài, sao không dùng số tiền ấy để làm điều chi ích lợi.

Bà Anna kể, có lần bán garage sale thì ngửi mùi nước hoa của bà trong xóm ghé xem đồ đạc, có mùi thơm quen thuộc nên hỏi bà ta. Bà khách trả lời là White Shoulders, là nước hoa mà mẹ bà Anna thường dùng khi còn sống, rồi hai người nói chuyện về kỷ niệm của mẹ mình. Bà khách mua vài thứ rồi đi. Độ đâu một tiếng sau, bà ấy trở lại và tặng bà Anna một chai nước hoa White Shoulders, để nhớ lại những kỷ niệm về mẹ.

Nói đến nước hoa, làm mình nhớ đến hè năm ngoái. Sau khi cạo râu, mình đi chợ mua đồ để làm cơm chiều. Ra đường thì mình bận xà lỏng, mang dép, ngoại trừ khi đi với đồng chí gái vì sợ bị la. Đi ngang qua một bà mỹ trong siêu thị rồi bổng nhiên bà ta chạy lại, chận đầu mình hỏi. Câu hỏi hơi tế nhị nên xin ông đừng giận, mình nói OK. Bà ta hỏi: "What are you wearing?". Mình nhìn xuống chân, xuống quần, xem có kéo fermeture lên chưa nên đang lúng túng, chắc lại gặp một con mụ Mỹ, tính tình giống dcg, cứ la chồng, phải bận áo quần cho tươm tất. Hình như hiểu ý mình nên bà ấy nói là tôi muốn hỏi cái hiệu nước hoa của ông dùng. Rất hay! Lúc đó mới vỡ lẽ câu hỏi của con mụ Mỹ này. Mình nói không biết vì mụ vợ mua after shave cho chớ cũng không nhớ hiệu gì. Bà ta nhắn với đồng chí gái là có gu. Lần đầu tiên mình mới hiểu động từ Wear còn có nghĩa là xức nước hoa. Chán mớ đời! Ngu lâu.

Bà Stacy kể: có lần vào tiệm quần áo cũ thì thấy cái váy dễ thương, hợp cháu gái của bà ta, muốn mua nhưng không đủ tiền nên hỏi bà bán hàng có thể giữ cái áo cho bà đến cuối tháng, lãnh lương sẽ trở lại trả tiền. Bổng nhiên phía sau, có người nói để bà ta mua tặng cháu gái bà nhưng bà từ chối, là không thể nhận món quà như vậy. Bà khách lạ kể là khi xưa, bà ta cũng thiếu thốn, vô gia cư, vô nghề nghiệp nên tự hứa sau này nếu khá lên một chút sẽ giúp đỡ những kẻ khốn cùng như mình.

Bà Lily kể: mùa đông năm ngoái, bà ta ghé vào tiệm bánh, mua cái bagel nóng mới ra lò với cream cheese. Khi bước ra tiệm, bà ta ra đợi xe buýt, tính khi lên xe sẽ ăn nhưng bỗng nhiên thấy một người già, đói rách ngồi lạnh cóng nên bà ta tặng cái bagel nóng hổi vì nghĩ ông kia cần cái bánh hơn mình. Bỗng nhiên có người phía sau, tặng bà ta nửa ổ bánh của ông ta, cũng vừa mới mua ở tiệm ra. Ở Âu châu thì mình không biết bánh bagel, sau này sang làm việc ở New York thi khám phá ra món này. Sáng đi làm, trước khi chui xuống hầm xe điện ngầm, là mua tờ báo và cái bagel với cream cheese.

Bác sĩ Donald kể: thằng cháu nội nói với mẹ nó là vào dịp sinh nhật lần thứ 21 của nó, thì mẹ cứ lấy số tiền mà mẹ muốn mua quà cho con, để tặng ai mà mẹ thích. Bà mẹ lấy cái máy quay video, mua 21 trái táo và 21 tờ giấy $10.00, rồi đi gặp những người vô gia cư, để tặng mỗi người một trái táo và $10.00, bà ta quay phim họ chúc mừng sinh nhật thằng con. Sau đó bà đi ngang chỗ người ta cho ăn cơm miễn phí dành cho người nghèo thì thấy một đoàn người xếp hàng. Bà ta ghé vào tiệm pizza và lấy số tiền còn lại $50.00 trong ví rồi nhờ tiệm pizza giao cho đoàn người nghèo khó kia.

Hôm nào rảnh, nhớ sẽ kể tiếp. Trong cuộc đời, chỉ cần làm vài cử chỉ nhỏ nhặt nhưng mang lại đầy tình người. Không cần những sáo ngữ.

Về đầu trang



Tình Thiên Thu

Nguyễn Hoàng Sơn

Mình có tên hàng xóm tên Tài, có dạo chơi rất thân, hơn mình đâu 3-4 tuổi, anh của cô bé "Ừ trời mưa". Dạo đó hắn học đại học Đà Lạt, phân khoa Chính Trị Xã Hội, năm thứ 2 thì phải. Hắn có biệt tài là tán gái, ăn nói rất hay, thơ phú đầy bụng. Mình gặp gái thì cạy không ra một chữ, tay chân thừa thải thêm cà lăm trong khi hắn cứ quen cô này bỏ cô kia. Hắn rất đẹp trai, khuôn mặt như Châu Nhượng Phát, người cao ráo, hình như cao hơn mình. Thời đó con trai mà cao đã là Hot Boy, thêm hắn tập tạ nên rất đô con.

Lâu lâu, tối tối mùa hè, hai thằng hai rủ nhau đi ra đường Minh Mạng uống sữa đậu nành của bà 7 quốc, có tiền thì đi uống sinh tố. Trời không công bằng thằng này đã đẹp trai, to con, ăn nói hay thêm văn chương, không văng tục như mình lại biết đánh đàn guita thêm thổi sáo. Nó học đâu ở đường Duy Tân, ngay góc đường Thủ Khoa Huân, cạnh cái viện Khổng Tử, nhà của thầy Khổng Vĩnh Thành. Nó chơi bản Romance rất nhuyễn thêm vài bài ca của Vũ Thành An. Lâu lâu mình qua nhà hắn, thấy mấy bạn gái của em hắn tới nhà, nó chỉ cần khảy đàn rên rỉ: " Đời một người con gái ước mơ đã nhiều,...", mấy cô nữ sinh BTX, bạn của em gái hắn, mê hắn không khác gì Ông Trượng mê Tiên Bửu, như bợm ve chai mê rượu đế mới ra lò.

Mình thì thèm thò một cô không được trong khi nó thì chiều nào cũng thấy 3,4 cô bạn của em hắn, ngồi đầy phòng khách, mắt đắm đuối như muốn nuốt nó với cái đàn guita thêm máy cô sinh viên Đà Lạt. Sau ăn trưa là thấy nhiều cô ra vô nhà nó như nhà chứa. Mình có nhờ hắn chỉ tập đàn, trả hắn mỗi lần là một bao thuốc Pall Mall, lấy của ông cụ mình nhưng được vài hôm thì hắn lắc đầu, bảo mình lớn lên chỉ chơi đàn bà chớ ngoài ra không thể chơi đàn gì cả. Mình nói trả 2 gói Pall Mall nhưng hắn từ chối, bảo mình không có đầu óc nghệ thuật, thẩm âm, tay chân mày chỉ cuốc đất thôi.

Lâu lâu, nó chạy sang nhà mượn mình vài chục đồng và cái xe Honda, mời, chở cô nào đi ăn chè hay uống sinh tố rồi lên đồi Cù để bàn tương lai. Nó cứ mượn nhưng không bao giờ trả, thêm không bao giờ đổ xăng xe mà không cho hắn mượn thì không được, tính ra mình đóng góp cho những cuộc tình của nó ít ra cũng trên 500 đồng mà dạo đó một tô phở là 10 đồng. Sau này, đi Tây nên bị nó xù luôn. Nó đi với một cô được vài tuần rồi bỏ chạy theo cô khác. Trời thật là bất công.

Dạo mình đậu tú tài IBM thì rủ nó đi uống nước ngọt ở Thuỷ Tạ. Cả đời lòng vòng ở ngoài cái quán này, đến khi đậu tú tài mới có tiền chui vô để xem bên trong ra sao. Tương tự khi mình về Đà Lạt, lần đầu với vợ nên ngủ tại khách sạn Palace xem có cái gì ở trong. Chả có gì cả, sàn gỗ đi nghe rắc rắc, thua xa khách sạn bên Mỹ. Mình có cái tật khi xưa là kêu coca uống nhưng lại xin thêm chút muối để bỏ vào coca cho tan bọt mau để uống. Hôm đó, bàn bên cạnh có 3 cô con gái, cũng đỗ tú tài mà một cô trông rất xinh, học BTX thì phải. Hắn cá với mình một chầu phở Phi Thuyền ở dưới ga xe lửa, sẽ cưa đỗ cô bé BTX trong hai tuần. Mình thì cứ ừ đại rồi quên luôn.

Một tuần sau, nó sai thằng Tèo, em nó qua kêu mình sang nhà nó thì thấy cô bé thấy mặt ở Thuỷ Tạ, đang hát trong tiếng đàn của nó. Sau đó phải tốn tiền bao nó một chầu phở. Ăn xong, nó lấy cái tăm xỉa răng rẹt rẹt, bảo mình bái nó làm sư phụ thì nó sẽ chỉ cách tán gái. Mình lo giấy tờ xin đi Tây nên cũng không qua lại với nó, phải chạy lên chạy xuống Sàigòn để bổ túc giấy tờ xin du học. Trước khi mình đi Tây thì nghe phong phanh nó sắp lấy vợ, tuy hơi ngạc nhiên nhưng dạo đó đang lo dọt đi Tây cho lẹ, sợ chính phủ cấm xuất ngoại thì mệt nên có giấy tờ là đâu 10 ngày sau là mình chuồn đi Tây.

Năm mình được mời về Hà Nội dự khoá hội thảo phát triển Việt Nam thì có bay vào nam, ghé lại Đà Lạt thăm gia đình vài ngày. Có hôm mình đi xuống đường Hai Bà Trưng, đi vòng vòng xem hàng xóm ai còn, ai mất. Bỗng mình nghe ai kêu Sơn Đen thì quay lại thấy cạnh quán của dì Tân, có vài anh tài xế xe ôm, đứng bến ở đó, một tên vẫy mình qua đường rồi hỏi nhớ tao không. Mình hơi ngờ ngợ thì hắn kêu Tài Xỉu đây, hàng xóm mày khi xưa đây.

Găp lại hắn thì mừng mừng tủi tủi, 20 năm mới gặp lại nhau. Hắn rủ mình ghé nhà hắn chơi, leo lên xe hắn chở đi đâu lên số 4. Vào nhà hắn ở trong cái hẻm nhỏ, lụp xụp có căn nho nhỏ phía sau, che mấy tấm tôn. Nó chạy vào nhà kêu em ơi có ông Mai của mình đến chơi. Mình chả hiểu thằng này nói cái gì, mình có bao giờ làm mai đâu. Trong căn phòng, trên giường có một phụ nữ nằm đắp chăn. Hắn kêu mày nhớ hồi ở Thuỷ Tạ, tao với mày cá một tô phở Phi Thuyền là tao sẽ cưa đổ cô bé BTX. Đây là Hoa, vợ tao. Em ơi thằng Sơn Đen xúi anh tán em để mình gá nghĩa vợ chồng 20 năm nay. Báo chí đăng hình nó hôm kia đó. Sau buổi hội thảo ở Hà Nội, mình tá hoả tam tinh khi thấy tờ báo Tuổi Trẻ, đăng hình mình to tổ bố rồi viết bú xua la mua về mình làm mình chết điếng, gọi điện về cho vợ. Dạo đó có ông bác sĩ Việt Nam, dắt một đoàn thương gia của văn phòng thương mại của thành phố Westmisnter, đi thăm Việt Nam bị dân tị nạn, biểu tình xung quanh phòng mạch của ông ta, nên khi phóng viên hỏi chuyện mình thì xin lỗi không muốn trả lời.

Hắn kể là khi quen cô nàng thì lửa gần rơm nên cô bé cấn thai nên bỏ học, bị bố mẹ chửi tùm lum nên leo lên mái nhà nhảy xuống đất để làm hư thai. Dạo đó có ai học sinh lý đâu mà hiểu ba chuyện này, lớ quớ sao lại té chạm đầu vào mặt đất, bị liệt. Quýnh quá, bố mẹ hai bên lo đám cưới nhưng Hoa điên điên, sợ tao lấy cô nàng bị tật nguyền rồi khổ nên uống thuốc tự tử may sao cô em phát hiện được chở lên nhà thương nên sống với nhau từ ngày ấy đến giờ.

Sau 75, hắn bỏ học đi lao động nuôi vợ. Cô vợ thì cả ngày cứ nằm nhà, chiều tối chồng về, bế đi tắm, nấu cơm cho ăn. Sáng thì hắn nấu cơm sẵn, với rau, nước mắm để bên giường để cô vợ trưa ăn. Hắn kể cô bé vì thương tao mà quyết tử nên tao không thể quyết sinh mà bỏ cô nàng. Mình không biết có phải duyên số hay cái nghiệp, tán gái rồi bỏ ngày xưa mà nay hắn phải trả nhưng thấy vợ chồng hắn thương nhau như cặp vợ chồng trẻ tuy không khá giả trong khi biết bao nhiêu cặp vợ chồng bỏ nhau vì những chuyện đâu đâu. Mỗi lần bị đồng chí gái la là mình nhớ thằng Tài Xỉu, nên câm mõm, bẩm bà con nghe.


Về đầu trang
Powered by SmugMug Log In